Tải bản đầy đủ (.pdf) (5 trang)

THỰC TRẠNG CHÓ SỐT SỮA SAU ĐẺ VÀ PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRỊ

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (285.64 KB, 5 trang )

(1)

THỰC TRẠNG CHÓ SỐT SỮA SAU ĐẺ VÀ PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRỊ



Sử Thanh Long1*, Vương Tuấn Phong2
1Học viện Nông nghiệp Việt Nam
2Viện nghiên cứu bảo tồn đa dạng sinh học và bệnh nhiệt đới


TÓM TẮT


Sốt sữa là bệnh dinh dưỡng thường gặp trên chó sau đẻ, gây tỷ lệ chết cao nếu con vật không được
phát hiện và điều trị kịp thời. Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 10 năm 2016 tới tháng 5 năm
2017, tại phòng khám Thú y và chăm sóc thú cưng GAIA, nhằm điều tra thực trạng chó sốt sữa sau
đẻ và ứng dụng phác đồ điều trị. Bằng phương pháp chẩn đoán lâm sàng kết hợp định lượng nồng
độ canxi huyết thanh, nghiên cứu thu được kết quả, chó sốt sữa chiếm tỷ lệ 2.60% (39/1501), chủ
yếu là các giống chó nhỏ như Toy Poodle (48.72%), Fox (15.38%), trong độ tuổi từ <2 (43.59%)
và từ 2-4 tuổi (51.28%), bệnh thường xảy ra trong vòng 4 tuần sau khi đẻ. Bên cạnh đó, trong
nghiên cứu này chúng tôi không nhận thấy mối liên hệ giữa số con trên lứa và tỷ lệ mắc bệnh sốt
sữa trên chó.


Từ khố: sốt sữa, chó, số con trên lứa, tỷ lệ mắc bệnh, lứa tuổi


ĐẶT VẤN ĐỀ*


Sốt sữa (eclampsia, milk fever) là bệnh rối
loạn chuyển hoá hậu sản phổ biến, nguyên
nhân do nồng độ calcium huyết giảm đột ngột
quá ngưỡng tối thiểu. Trên chó, đây là một
bệnh cấp tính phổ biến sau đẻ, con vật thường
chết nếu không được điều trị kịp thời [8], tuy
nhiên, các nghiên cứu trên chó cịn rất hạn
chế [9]. Trong những năm gần đây, đi cùng
với sự phát triển của phong trào nuôi thú nhỏ


của nước ta, tỷ lệ mắc bệnh ngày càng gia
tăng, do chủ yếu người dân chuộng các giống
chó ngoại, địi hỏi điều kiện chăm sóc và nhu
cầu dinh dưỡng rất cao. Khi không đáp ứng
tốt các điều kiện khiến cho tỷ lệ mắc bệnh của
chó ngày càng gia tăng, trong đó có bệnh sốt
sữa với tỷ lệ chết cao. Do đó, chúng tơi thực
hiện nghiên cứu “Thực trạng chó sốt sữa sau
đẻ và phương pháp điều trị” nhằm đánh giá
thực trạng bệnh sốt sữa trên chó tại Hà Nội và
đưa ra phác đồ điều trị giúp Bác sỹ Thú y hay
người chăn ni bảo vệ vật ni của mình.
ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG
PHÁP NGHIÊN CỨU


, địa đ ểm và hờ a h ê cứu
Đối tượng


Các giống chó ở mọi lứa tuổi đến khám và
điều trị tại phòng khám Thú y GAIA, Hà Nội.




*


Tel: 0904 870888, Email: sulongjp@yahoo.com


Địa điểm


Phịng khám và chăm sóc thú cưng GAIA, số


38, đường 1, khu Quân đội F361, An Dương,
Tây Hồ, Hà Nội.


Viện nghiên cứu Bảo tồn đa dạng sinh học và
bệnh nhiệt đới (BIOD), Hà Nội, Việt Nam.


i gian


Từ tháng 10/2016 đến tháng 5/2017


Nội dung nghiên cứu


Tỷ lệ chó sốt sữa;


Chẩn đốn sốt sữa trên chó;
Tỷ lệ chó sốt sữa theo giống;
Tỷ lệ chó sốt sữa theo lứa tuổi;
Tỷ lệ chó sốt sữa theo lứa đẻ;


Tỷ lệ chó sốt sữa theo số con trên lứa;
Điều trị chó sốt sữa.


Phương pháp nghiên cứu


P ương p áp c ẩn đốn bện sốt sữa ở c ó
Phương pháp chẩn đốn lâm sàng


Chó biểu hiện các triệu chứng co cứng cơ, liệt
hai chân sau, co giật và sốt cao sau khi sinh.



Phương pháp chẩn đoán phân biệt


Một số bệnh có triệu chứng thần kinh co giật
cần phân biệt với bệnh sốt sữa như bệnh
Carre, bệnh Uốn ván và bệnh Dại.



(2)

- Bệnh Uốn ván: Chó bị tổn thương ngoại
khoa, toàn thân co cứng.


- Bệnh Dại: Chó sợ ánh sáng, trên cơ thể có
vết cắn của động vật truyền bệnh, tự ý tấn
công người và động vật khác.


Phương pháp chẩn đốn huyết thanh học


Mẫu máu chó bệnh được lấy qua tĩnh mạch
khoeo chân, cho vào ống tách huyết thanh
(chứa các hạt silica micronised), đảo vài lần
để trộn đều máu và các hạt.


Ly tâm ở tốc độ 6000 rpm trong 5 phút để thu
huyết thanh.


Mẫu huyết thanh được sử dụng để định lượng
nồng độ canxi bằng máy xét nghiệm
GIENIUS KT-6200.


Chó sau khi sinh có chỉ số calcium huyết < 7
ng/dl được chẩn đoán bệnh sốt sữa.



P ương p áp p ân loại c ó t eo lứa tuổi


Bệnh sốt sữa là bệnh chuyển hoá sau sinh sản
thường gặp, do đó chúng tơi phân chia lứa
tuổi chó theo giai đoạn sinh sản như sau:


Dưới 2 năm tuổi: Là giai đoạn mới bắt đầu


sinh sản


Từ 2-4 năm tuổi: Là giai đoạn con vật vào


thời kỳ sinh sản mạnh


Trên 4 năm tuổi: Là giai đoạn đã có xu


hướng già


P ương p áp điều trị


Tiêm tĩnh mạch Canxi Chloride 10% (500
mg/ống 5ml). Chó < 5 kg tiêm 1-2 ml, chó
5-10 kg tiêm từ 3-5 ml, chó lớn > 5-10 kg tiêm từ
5-8 ml.


Bổ sung canxi dạng viên nén và vitamin D
trong 30 ngày liên tiếp sau điều trị.


Để chó mẹ nơi thống mát. Cho ăn nhẹ, uống
sữa tươi, cháo thịt nạc.



Nếu chó con đã tự ăn thức ăn được (trên 25
ngày tuổi) thì nên cai sữa ngay.


Nếu chó con còn non (<15 ngày tuổi) phải
cho bú mẹ có kiểm soát, tách con 3
buổi/ngày, mỗi buổi 2h.


P ương p áp t eo dõi số liệu


Tất cả các ca bệnh đến khám và điều trị đều
có mã số riêng và được ghi chép đầy đủ thông


tin (chủ vật nuôi, vật nuôi, thời gian khám và
chữa bệnh, chẩn đoán, điều trị,…), lưu trữ
theo hai hình thức gồm phần mềm quản lý
trên máy tính và hồ sơ bản cứng.


P ương p áp xử lý số liệu


Số liệu được xử lý bằng phần mềm Microsoft Excel.
KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN


Tỷ lệ chó sốt sữa


Các ca bệnh đến khám và điều trị tại phòng
khám Thú y GAIA được ghi chép và theo dõi
thơng tin, sau đó phân theo các nhóm bệnh
như trong bảng 1. Riêng đối với bệnh Sốt sữa
là mục tiêu nghiên cứu chính, nên được tách


riêng để phân tích cụ thể hơn.


Bảng 1. Tỷ lệ các nhóm bệnh
Bệnh Số ca (con) Tỷ lệ (%)


Nội khoa 916 61.03


Ngoại khoa 208 13.86


Truyền nhiễm 0 0


Ký sinh trùng 212 14.12


Sản khoa 126 8.39


Sốt sữa 39 2.60


Tổng số 1501 100


Qua bảng 1 ta thấy, bệnh nội khoa mắc nhiều
nhất với 916 con chiếm 61,03%, bệnh nội
khoa gồm các bệnh như bệnh đường tiêu hóa,
bệnh đường hơ hấp, tiết niệu, bệnh về rối loạn
trao đổi chất,… đây là những bệnh thường
gặp ở chó, chỉ cần điều kiện mơi trường sống,
thức ăn và thời tiết thay đổi là chó có thể bị
mắc dễ dàng. Hơn nữa, các bệnh nội khoa
khơng có vaccine phịng bệnh nên chó sau khi
mắc bệnh và chữa khỏi lại có thể mắc bệnh lại
và những chó mang đến khám tại phịng khám


chủ yếu là chó cảnh, chó nhập ngoại nên sức
đề kháng yếu.



(3)

lệ 13,86%, các bệnh ngoại khoa như gãy
xương, chật khớp, cắn nhau, hecnia,... Tiếp đó
là nhóm bệnh sản khoa mắc với 126 ca, chiếm
tỷ lệ 8,39% gồm mổ đẻ, can thiệp đẻ khó,
viêm tử cung, viêm đường tiết niệu,…
Do quy định của phòng khám thú y GAIA
không điều trị bệnh truyền nhiễm nên tất cả
những trường hợp ca bệnh mang tới phòng
khám và các bác sỹ nghi ngờ mắc bệnh truyền
nhiễm thì sẽ tư vấn cho chủ test nếu dương
tính sẽ tư vấn và giới thiệu đến các phịng
khám uy tín khác.


Bệnh sốt sữa chiếm tỷ lệ 2,60% trong tổng số
các nhóm bệnh, là bệnh cấp tính, đe doạ tính
mạng con vật nếu không được điều trị kịp
thời, nguyên nhân do giảm nồng độ canxi
huyết xuống dưới ngưỡng 9 ng/dl [8]. Hầu
hết, các ca bệnh xảy ra trong khoảng thời gian
từ 1-3 tuần sau đẻ, nhưng cũng có trường hợp
xảy ra trong giai đoạn mang thai [9].


Chẩn đốn sốt sữa trên chó


Trong tổng số 39 ca bệnh chẩn đốn sốt sữa
có 04 trường hợp cần định lượng nồng độ
calcium huyết (phi lâm sàng) để chẩn đốn


chính xác bệnh, số ca bệnh chẩn đoán bằng
lâm sàng và định lượng được thể hiện trong
bảng 2.


Bảng 2. Tỷ lệ ca bệnh chẩn đoán bằng lâm sàng
và phi lâm sàng


Số chó (con) Tỷ lệ (%)


Lâm sàng 35 89,74


Phi lâm sàng 4 10,26


Tổng 39 100


Những trường hợp chó sốt sữa có những biểu
hiện lâm sàng đặc trưng như mệt mỏi, sốt cao,
tăng tần số hô hấp, co giật, liệt hai chân sau [9].
Tuy nhiên, trong nghiên cứu có 4 trường hợp,
được lấy máu để định lượng nồng độ canxi
huyết. Ở chó khoẻ mạnh, chỉ số canxi huyết dao
động từ 9-11 dg/ml [7], chó được chẩn đoán sốt
sữa khi chỉ số này <7 dg/ml.


Tỷ lệ chó sốt sữa theo giống chó


Các ca bệnh được phân loại giống chó nhằm
đánh giá những giống chó có nguy cơ mắc
bệnh sốt sữa cao sau khi sinh và được thể hiện
trong bảng 3.



Bảng 3. Tỷ lệ chó mắc bệnh sốt sữa theo giống
Giống Số mắc (con) Tỷ lệ (%)


Poodle 19 48,72


Fox 6 15,38


Chihuahua 2 5,13


Pomeranian 4 10,26


Khác 6 15,38


Tổng 39 100


Hầu hết các ca bệnh đều là các giống chó nhỏ
như Poodle (48,72%), Fox (15,38%) (bảng 3).
Do những chó này có thể trọng nhỏ, nhiều
trường hợp đàn con sau đẻ 1-2 tuần tuổi có
tổng trọng lượng tương đương chó mẹ, do đó
khi đàn con bú sữa kéo theo canxi, cơ thể
không kịp huy động nguồn calnxi dự trự
(xương) nên nồng độ canxi huyết bị mất cân
bằng đột ngột, gây rối loạn hoạt động của hệ
thần kinh trung ương [1], [2].


Mặt khác, hiện nay chó ngoại được người dân
ni làm cảnh nhiều nên mức độ quan tâm,
chăm sóc tới chó ngoại nhiều hơn giống chó


nội, do đó khi chó có biểu hiện bị bệnh hay
gặp vấn đề về sức khỏe lập tức được đưa đi
khám và điều trị ngay, không như chó nội ít
được quan tâm, vì vậy chó nội ít được đem đến
phịng khám nên tỷ lệ phát hiện bệnh thấp.


Tỷ lệ chó chẩn đốn sốt sữa theo lứa tuổi


Các chó được phân theo 3 nhóm lứa tuổi, để
đánh giá tỷ lệ mắc bệnh theo lứa tuổi, thể hiện
ở bảng 4.


Bảng 4. Tỷ lệ chó mắc bệnh sốt sữa theo lứa tuổi


Lứa tuổi Tổng


<2 2-4 >4


17 20 2 39



(4)

Tỷ lệ chó chẩn đốn sốt sữa theo lứa đẻ


Thơng tin về lứa đẻ của các cá thể chó sốt sữa
được thu thập, nhằm xác định tỷ lệ chó mắc
bệnh theo lứa đẻ, kết quả được thể hiện ở
bảng 5.


Bảng 5. Tỷ lệ chó mắc bệnh sốt sữa theo lứa đẻ
Lứa đẻ Số mắc (con) Tỉ lệ (%)



1 19 48,72


2 14 35,90


3 3 7,69


4 1 2,56


7 1 2,56


Tổng 39 100


Có thể nhận thấy các chó ở các lứa đẻ đầu có
tỷ lệ mắc bệnh cao nhất, và tỷ lệ mắc bệnh
giảm dần theo lứa đẻ. Ở các lứa đẻ đầu, cơ thể
chưa kịp thích nghi với sinh lý tiết sữa, khả
năng huy động nguồn canxi dự trữ hạn chế,
khiến cho nguy cơ mắc bệnh cao. Ngoài ra, ở
các lứa đẻ đầu, khả năng sinh sản của chó
mẹ hoạt động tốt, số con trên lứa cao, khiến
cho nồng độ canxi huyết chó mẹ giảm đột
ngột để duy trì nồng độ canxi tối thiểu trong
sữa, để khơng ảnh hưởng tới dinh dưỡng của
chó con [5].


Tỷ lệ chó chẩ đố s sữa heo s co rê lứa


Để đánh giá mối liên hệ giữa số con trên lứa và
tỷ lệ mắc bệnh sốt sữa, chúng tơi thu thập thơng
tin từ các chó bệnh và thể hiện ở bảng 6.



Bảng 6. Tỷ lệ chó sốt sữa theo số con trên lứa
Số con trên lứa Số mắc (con) Tỷ lệ (%)


2 4 10.26


3 11 28.21


4 6 15.38


5 8 20.51


7 2 5.13


8 2 5.13


Tổng 39 100


Từ kết quả thể hiện ở bảng 6, trong nghiên
cứu của chúng tơi khơng có sự khác biệt giữa
tỷ lệ mắc bệnh sốt sữa theo số con trên lứa.
Nhưng một số công bố cho rằng trong hầu hết
các trường hợp, khi số con trên lứa tăng thì
nguy cơ mắc bệnh sốt sữa tăng theo, do chó
con đơng sẽ địi hỏi nhu cầu sữa lớn hơn, khi
đó chó mẹ phải tăng chuyển hoá, khiến cho
nồng độ canxi trong máu chó mẹ giảm đột
ngột [6], [10].


Tỷ lệ chó chẩn đốn sốt sữa theo thời gian


sau sinh


Tỷ lệ chó sốt sữa theo thời gian sau sinh được
thể hiện trong bảng 7.


Bảng 7. Tỷ lệ chó sốt sữa theo thời gian sau sinh
Thời gian sau


sinh (tuần) Số mắc (con)


Tỷ lệ (%)


1 4 10,26


2 9 23,08


3 12 30,77


4 6 15,38


>4 8 20,51


Tổng 39 100


Kết quả phân tích cho thấy, tỷ lệ chó sốt sữa
cao nhất vào tuần thứ 2 (23,08%) và thứ 3
(30,77%) sau đẻ. Và phù hợp với các nghiên
cứu khác trên thế giới, từ tuần 1 tới tuần 4 sau
khi sinh là thời điểm chó mắc bệnh sốt sữa
nhiều nhất, ngồi ra có một số trường hợp xảy


ra vào những tuần cuối thai kỳ [3].


Ngoài ra, nghiên cứu này ghi nhận 8 trường
hợp mắc bệnh sau đẻ 4 tuần, trong đó có 2
trường hợp Toy Poodle được đưa đến khám
và điều trị vào ngày 45, 46 sau đẻ.


Tỷ lệ điều trị


Sau khi chẩn đoán bệnh sốt sữa, các chó được
điều trị theo phác đồ canxi chloride cho kết
quả như bảng 8.


Bảng 8. Tỷ lệ điều trị bệnh sốt sữa trên chó
Số ca bệnh Tỉ lệ (%)


Khỏi bệnh 39 100


Không khỏi bệnh 0 0



(5)

sung canxi và vitamin D, chú ý phải cân bằng
tỉ lệ canxi:phophorus là 1:1 hoặc 1,2:1 [7].
Ngồi ra, mỗi ngày tách chó mẹ khỏi chó con
3 lần, mỗi lần khoảng 2h, để giúp chó mẹ có
thời gian nghỉ ngơi để huy động nguồn canxi
dự trữ trong cơ thể.


KẾT LUẬN


Bệnh sốt sữa là bệnh phổ biến trên chó cái 1-4


tuần sau đẻ, gây tỷ lệ chết cao nếu như khơng
được chẩn đồn và điều trị kịp thời.


Bệnh thường được phát hiện trên các giống
chó nhỏ, ở trong độ tuổi sinh sản (2-4 tuổi).
Tỷ lệ điều trị thành công cao khi được phát
hiện và điều trị kịp thời theo phác đồ.


Để phịng ngừa bệnh, chó cái sau đẻ cần cai
sữa trong vòng 20 ngày sau đẻ và bổ sung
khẩu phần dinh dưỡng đầy đủ với canxi và
phosphorus theo tỉ lệ 1:1 hoặc 1,2:1.


Trong thời gian cho con bú, mỗi ngày tách
chó mẹ 3 lần, mỗi lần kéo dài 2 giờ.


LỜI CÁM ƠN


Nhóm tác giả xin chân thành cám ơn các Bác sỹ
Thú y làm việc tại phịng khám Thú y và chăm
sóc thú cưng GAIA đã giúp đỡ tạo điều kiện
cho chúng tơi hồn thành nghiên cứu này.


TÀI LIỆU THAM KHẢO


1. Aroch I., Srebro H., Shpigel N. Y. (1999),
“Serum electrolyte concentrations in bitches with
eclampsia”, Vet. Rec., Vol. 145, pp. 318–320.
2. Austad R., Bjerkas E. (1976), “Eclampsia in the
bitch”, J. Small Anim. Pract., Vol. 17, pp. 793–798.


3. Autumn P. Davidson (2012), “Reproductive
Causes of Hypocalcemia”, Topics in Compan. An
Med., Vol. 27, pp. 165–166.


4. Chakraborty A. (2006), Dogs Their Care and
Treatment, 3rd revised edn., Kalyani publisher,
Luthiana.


5. Drobatz K. J., Casey K. K. (2000), “Eclampsia
in dogs: 31 cases (1995-1998)”, J. Am. Vet. Med.
Assoc., Vol. 217, pp. 216–221.


6. Johnson C. A. (2009), Postpartum and
mammary disorders. In: Nelson R. W., Couto G.
C., editors, Small Animal Internal Medicine, 5th
ed. St. Louis: Mosby/Elsevier; pp. 944–949.
7. Joni L. Freshman (2003), “Eclampsia in dogs”,
Standards of Care: Emergency and Critical care
medicine, Vol. 5, pp. 1-4.


8. Nelson R. W. (2009), Electrolyte imbalances.
In: Nelson R. W., Couto G. C., editors, Small
Animal Internal Medicine, 5th ed. St. Louis:
Mosby/Elsevier; pp. 864–883.


9. Pathan M. M., Siddiquee G. M., Latif A.
(2011), “Eclampsia in the dog: An overview”, Vet.
World, Vol. 4, pp. 45–47.



10. Fascetti A. J., Hickman M. A. (1999),


“Preparturient hypocalcemia in four cats”, J. Am.
Vet. Med. Assoc., Vol. 215, pp. 1127–1129.


SUMMARY


CANINE ECLAMPSIA: CURRENT SITUATION AND THERAPY


Su Thanh Long1*, Vuong Tuan Phong2
1Vietnam National University of Agriculture,
2


Biodiversity Conservation and Tropical Disease Research Institute


Eclampsia is the common puerperal metabolism disorder which has a high mortality rate in bitches
if patients don’t given properly diagnosis and treatment. The study was performed from 10/2016 to
5/2017, at GAIA Pets Clinic, with the aim of investigating current situation of canine eclampsia
and applying of the therapy. The results showed that, dogs diagnosed with eclampsia gained 2.60%
(39/1501 dogs), mainly small breed dogs like Toy Poodle (48.72%), Fox (15.38%) and typically
happens within 1-4 weeks after whelping. About the age of these dogs, adult dogs (2-4 years old)
got 51.28% followed by young dogs (<2 years old; 43.59%). Besides, the study did not find out
the connection between litter size and the prevalence of canine eclampsia.


Key words: eclampsia, dogs, litter size, prevalence, ages.


Ngày n ận bài:15/5/2017; Ngày p ản biện:29/5/2017; Ngày duyệt đăng: 31/7/2017



*






×