Tải bản đầy đủ (.pdf) (6 trang)

GIẢI QUYẾT BÀI TOÁN CÂN ĐỘNG TRONG MÔ HÌNH HỆ THỐNG CÂN BĂNG ĐỊNH LƯỢNG

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (611.58 KB, 6 trang )

(1)

63

GIẢI QUYẾT BÀI TOÁN CÂN ĐỘNG



TRONG MƠ HÌNH HỆ THỐNG CÂN BĂNG ĐỊNH LƯỢNG



Đỗ Thị Mai*, Dương Chính Cương
Vũ Thạch Dương, Đỗ Văn Chuyên


Trường Đại học Công nghệ thông tin và truyền thơng – ĐH Thái Ngun


TĨM TẮT


Xử lý tín hiệu tương tự là một phần kiến thức căn bản không thể thiếu trong các hệ thống điều
khiển và tự động hóa, bởi vì thơng tin trạng thái của quá trình điều khiển được phản ánh thơng qua
cảm biến có tín hiệu hoặc số, hoặc tương tự. Đây là một phần kiến thức nền tảng cơ bản và là yêu
cầu bắt buộc đối với sinh viên ngành Công nghệ kỹ thuật điều khiển và tự động hóa khi tốt nghiệp.
Trong bài báo này, phương pháp xử lý tín hiệu tương tự từ cảm biến trọng lượng (Loadcell) được
đề xuất và ứng dụng trong mơ hình hệ thống cân băng định lượng tại phịng Thực hành Tự động
hóa nâng cao-Trường ĐHCNTT&TT. Bài toán cân động đã được xây dựng và thử nghiệm trên hệ
thống căn băng định lượng có 03 băng tải, đại diện cho 03 nguyên liệu khác nhau. Q trình thử
nghiệm sử dụng phương pháp trích mẫu đo và đảm bảo sai số trong dải cho phép.


Từ khóa: cân băng định lượng; xử lý tín hiệu tương tự; cân động.


ĐẶT VẤN ĐỀ*


Ghép nối các thiết bị cấp trường với PLC và
xử lý tín hiệu từ phản ánh trạng thái của đối
tượng điều khiển là khâu quan trọng bậc nhất
trong hệ thống điều khiển và giám sát. Như
chúng ta biết, tín hiệu ngõ ra cảm biến được


phân chia thành hai dạng cơ bản: tín hiệu số
và tín hiệu tương tự. Đối với các tín hiệu
tương tự, việc xử lý thơng tin diễn ra phức tạp
hơn nhiều so với vấn đề xử lý tín hiệu số. Đặc
biệt, cần phải chú ý tín hiệu đầu ra cảm biến
thuộc dạng chuẩn công nghiệp, hay chưa
chuẩn cơng nghiệp, dạng áp hay dạng dịng để
có thể ghép nối với PLC.


Một trong số các cảm biến tương tự xử dụng
rất phổ biến hiện nay là Loadcell. Lĩnh vực
ứng dụng của Loadcell chủ yếu trong các hệ
thống cân nói chung và hệ thống cân băng
định lượng nói riêng.


Trên thế giới, hệ thống cân băng định lượng
đã và đang là một phần không thể thiếu trong
các dây chuyền sản xuất tự động : khai
khoáng, sản xuất xi măng, luyện kim, điều
chế dược, chế biến thực phẩm...


Hiện nay ở nước ta, việc áp dụng hệ thống
cân băng định lượng vào trong sản xuất mới
chỉ bó hẹp ở trong khâu tiếp liệu, trộn liệu ở




*


Tel: 0966 643949, Email: dtmai@ictu.edu.vn



các nhà máy xi măng, các dây truyền sản xuất
gói xi măng tự động, trạm trộn bê tơng tự
động. Hầu hết quy trình công nghệ đều được
chuyển giao từ các quốc gia có nền cơng
nghiệp phát triển trên thế giới. Vai trị của kỹ
sư ngành Tự động hóa là lắp ráp, bảo trì, bảo
dưỡng, vận hành hệ thống.


Nhận thấy lĩnh vực ứng dụng rộng lớn và vai
trò của xử lý tín hiệu tương tự trong hệ thơng
cân băng định lượng trong thực tế sản xuất,
nhóm nghiên cứu của Khoa Công nghệ Tự
động hóa – Trường Đại học Cơng nghệ thơng
tin và truyền thông đã tiến hành nghiên cứu,
thiết kế và chế tạo mơ hình hệ thống cân băng
định lượng cho Phịng thực hành Tự động hóa
nâng cao. Mục đích chính của việc xây dựng
mơ hình hệ thống cân băng định lượng là để
phục vụ cho công tác giảng dạy, nghiên cứu
khoa học của giảng viên, học tập của sinh viên,
và nâng cao năng lực thực hành giúp sinh viên
có thế tiếp xúc với mơ hình thực tế ngay khi
còn ngồi trên ghế nhà trường. Đặc biệt, mô
hình này được xây dựng với chi phí thấp và đã
bổ sung thêm các trang thiết bị thực hành liên
quan đến xử lý tín hiệu tương tự trong hệ
thống điều khiển quá trình.



(2)

64



của một đối tượng hoặc một nhóm đối tượng
cùng bản chất khối lượng. Tùy theo tính chất
chuyển động của đối tượng cần xác định khối
lượng trong quá trình cân mà bài toán cân
băng định lượng chia ra thành “cân động” và
“cân tĩnh”.


Trong mơ hình hệ thống được nhóm tác giả
xây dựng, bài toán cân băng định lượng được
đưa ra giải quyết là bài toán cân động liên tục.
Bài tốn cân động được mơ tả như trên Hình 1.


Hình 1. Sơ đồ mơ hình hệ thống và thuật toán


Nguyên lý hoạt động (Xem minh họa trên
Hình 1): q trình cân động phải đảm bảo tính
liên tục của dòng chảy vật liệu khi mẻ thứ 1
định lượng xong, thì ngay lập tức van tiếp liệu
silo đóng lại, băng tải cân sẽ dừng lại để
chuyển sang bước trộn liệu. Mẻ tiếp theo sẽ
được tiến hành cân ngay sau khi trộn liệu
xong. Quá trình hoạt động lặp lại cho đến khi
nhấn dừng hệ thống.


Như vậy, khi bắt đầu mẻ thứ 2 sẽ tồn tại một
khối lượng nguyên liệu trên băng tải. Khối
lượng nguyên liệu này thực chất là thuộc mẻ
thứ 1, nhưng do việc tắt truyền động băng tải
đồng thời với việc khóa van tiếp liệu silo nên


số lượng nguyên liệu P này chưa đổ vào
thùng trộn. Mẻ thứ 1 sẽ bị thiếu hụt một
lượng P nhưng từ mẻ thứ 2 khối lượng
nguyên liệu tổng sẽ được bù một lượng P từ
mẻ 1… như vậy hệ thống sẽ hoạt động ổn
định từ mẻ thứ 2.


Sơ đồ điều khiển vòng đơn thuần túy được
mơ tả như trên Hình 2 [5].


Các ký hiệu sử dụng trong bài báo bao gồm:


W: Trọng lượng (weight); I: Hiển thị (Indication)
R: Ghi chép (Record); A: Báo động (Alarm)
C: Điều khiển (Control);T: Truyền, phát (Transmit)


Hình 2. Sơ đồ điều khiển quá trình


Các bước tiến hành:


Các nội dung tiến hành như sau:


Nội dung 1: Thiết kế và thi công hệ thống
truyền động cơ khí trên cơ sở mơ hình hóa hệ
thống cân băng định lượng [6];


Nội dung 2: Thiết kế và lắp đặt hệ thống điện,
hệ thống điều khiển;


Nội dung 3: Lập trình điều khiển hệ thống;


Nội dung 4: Hồn thiện và test hệ thống.
Bài báo này tập trung trình bày vấn đề xử lý
tín hiệu tương tự trong PLC S7-1200, đồng
thời đưa ra một phương pháp giải quyết bài
toán cân động có thể ứng dụng làm tài liệu
học tập của sinh viên cũng như ứng dụng thực
tế với sai số nằm trong giới hạn cho phép.
Bài toán yêu cầu đối với xử lý tín hiệu tương tự
- Hiển thị giá trị khối lượng vật liệu thực tế
cân được tại mọi thời điểm


Thiết bị sử dụng:


- Loadcell với tín hiệu ngõ ra là tín hiệu tương
tự dạng điện áp từ 0 – 3 mV. Dải cân của
Loadcell là từ 0 – 100 Kg;


- PLC S7-1200: sử dụng module CPU 1211C
DC/DC/DC, có tích hợp sẵn 14DI/10DO; 2
ngõ vào tương tự;


- Bộ khuếch đại, đưa tín hiệu đầu ra Loacell
về dạng chuẩn cơng nghiệp (0-10V), để tín
hiệu tiếp tục được xử lý trong module AI của
PLC S7-1200;



(3)

65


Hình 3. Sơ đồ khối bộ khuếch đại



Phần nguồn: cung cấp nguồn 12V, /-5V
cho các linh kiện trong mạch cũng như cho
loadcell.


Phần tiền khuếch đại: tín hiệu đầu ra của
loadcell (Sig và Sig-) được khuếch đại vi sai
qua IC chuyên dụng AD620, sau đó tín hiệu
đầu ra của IC chuyên dụng này được chia
thành hai nhánh để đưa vào hai bộ khuếch đại
dòng và khuếch đại áp.


+ Phần khuếch đại áp, dòng điện: sử dụng IC
LM358


+ Phần tinh chỉnh sai số lệch: chỉnh sai số
lệch (o set) của loadcell “về điểm không”
trước khi vận hành hệ thống.


Vị trí lắp đặt tồn bộ các linh kiện điện tử trên
mạch khuếch đại sau khi thiết kế trên bản vẽ
có sơ đồ mơ phỏng như trên Hình 4.


Hình 4. Mơ phỏng 3D của mạch khuếch đại sau


thiết kế


XỬ LÝ TÍN HIỆU TƯƠNG TỰ TRONG
PLC S7-1200


Để xử lý tín hiệu tương tự trên PLC, chúng ta


cần xác định:


- Loại cảm biến đấu nối với PLC (cảm biến
số/cảm biến tương tự;


- Dạng tín hiệu đầu ra cảm biến (dạng dòng
điện/ điện áp; mức tín hiệu chn cơng
nghiệp/hay khơng chuẩn cơng nghiệp)


- Module tín hiệu của PLC ghép nối với cảm
biến tương ứng


- Các chân tín hiệu ngõ ra cảm biến (cảm biến
2/3/4/5 dây; cách thức đấu nối với module tín
hiệu của PLC tương ứng)


Nguyên lý chung cho việc ghép nối và chuyển
đổi tín hiệu giữa cảm biến tương tự và
module AI của PLC được thể hiện như trên
Hình 5.


Hình 5. Sơ đồ khối chức năng cảm biến và module


analog


Tùy vào loại module xử lý tín hiệu tương tự AI
của PLC và loại cảm biến sử dụng mà ta có các
giá trị chuyển đổi integer khác nhau. Đối với
PLC S7-1200, giá trị chuyển đổi có được như
trong bảng 1.



Bảng 1. Định dạng dữ liệu đầu vào/ra và giá trị


chuyển đổi trong PLC


Định dạng dữ liệu Giá trị chuyển đổi


Kiểu tín hiệu đối xứng -27648 đến 27648
Kiểu dữ liệu bất đối xứng 0 đến 27648


Hình 6. Sơ đồ mạch ngõ vào tương tự kết nối với


ngõ ra điện áp


Hình 7. Sơ đồ mạch Loadcell


- Hàm xử lý tín hiệu tương tự trong PLC
S7-1200 [2]



(4)

66


liệu dạng integer có dải giá trị nằm từ 0 –
27648. Qua hai hàm xử lý tín hiệu tương tự
của PLC S7-1200 là hàm NORM_X và hàm
SCALE_X, chuyển đổi số nguyên interger đó
thành giá trị điện áp đầu vào AI tương ứng.
Tồn bộ phần xử lý tín hiệu tương tự được đặt
trong một khối FC1.


- Các bước tiến hành xử lý tín hiệu tương tự


trong chương trình của PLC S7-1200 [1]
Tạo Project


Chèn thiết bị phần cứng
Cấu hình phần cứng
Cấu hình địa chỉ mạng
Cấu hình ngõ vào tương tự


Xác định địa chỉ ngõ vào tương tự được sử dụng
Xác định địa chỉ nhận dạng phần cứng của
ngõ vào tương tự


+ Download hardware xuống hệ thống thực
để nhận dạng phần cứng


Lập trình xử lý tín hiệu tương tự
+ Go online


Download chương trình (so tware)
Chạy chương trình


ỨNG DỤNG


Bước 1: Ghép nối thiết bị


Thơng qua các sơ đồ mạch tại Hình 6,7, cùng
với nguyên tắc ghép nối các thiết bị điện, điện
tử, ta có được sơ đồ ghép nối thiết bị cảm
biến – mạch khuếch đại – ngõ vào tương tự
AI (PLC) như trên Hình 8.



Hình 8. Sơ đồ đấu nối


Bước 2: Cân chỉnh giá trị Gain và Offset
của bộ khuếch đại


Bước 3: Mơ hình hóa đối tượng [4]


-Thu thập dữ liệu


Bài toán cân động được giải quyết thông qua
phương pháp định lượng thực nghiệm; sử
dụng phương pháp đo gián tiếp (giá trị đầu ra


của loadcell là giá trị điện áp tương ứng với
giá trị khối lượng vật liệu trên băng chuyền).
Để giải quyết bài toán cân động, nhóm tác giả
đã sử dụng vật mẫu. Vật mẫu là vật rắn, hình
khối chữ nhật, mật độ khối lượng dàn đều
theo thể tích. Tổng khối lượng vật mẫu
M_mau = 5,873 kg (bao gồm các vật mẫu nhỏ
có khối lượng 655g; 770g; 695g; 710g; 765g;
780g; 760g).


Chiều dài băng tải L=2m; vât mẫu được trải
đều trên chiều dài băng tải như trên Hình 9.


Hình 9. Sơ đồ biểu thị phân bố vật mẫu trên băng chuyền


Chiều chuyển động theo chiều mũi tên. Vị trí


Loadcell đặt tại giữa băng tải. Phương pháp
xử lý tín hiệu đo là phương pháp trích mẫu đo.
Tiến hành lấy mẫu 3 lần, mỗi lần từ 15-20
điểm đo với chu kỳ lấy mẫu khác nhau, tín
hiệu đầu ra của Loadcell là giá trị điện áp
tương ứng với khối lượng vật liệu trên toàn
bộ chiều dài băng tải. Cần chú ý rằng, giá trị
khối lượng vật liệu trên băng chuyền được
tính tốn hồn tồn dựa vào các giá trị thực
nghiệm thống kê trung bình, khơng điều khiển
ổn định tốc độ động cơ, không điều khiển
đóng mở analog đối với van silo. Thời gian
lấy mẫu tính theo ms; tín hiệu điện áp đầu ra
Loadcell có đơn vị là mV. Sau khi qua bộ
khuếch đại, đưa vào xử lý qua module AI của
PLC S7-1200, số liệu về giá trị điện áp (V) thu
được tại đầu vào module AI của PLC tương ứng
với từng khoảng thời gian lấy mẫu khác nhau
được trình bày như trong bảng 1, 2, 3.



(5)

67


Bảng 1. Giá trị điện áp thu được tương ứng thời gian lấy mẫu Δt = 500 ms


ti t1 t2 t3 t4 t5 t6 t7 t8


U(t) 0,18193 0,1920573 0,166739 0,18193 0,1833767 0,1898872 0,1848235 0,1783131


ti t9 t10 t11 t12 t13 t14 t15



U(t) 0,1663773 0,18193 0,1920573 0,166739 0,18193 0,1833767 0,1898872


Bảng 2. Giá trị điện áp thu được tương ứng thời gian lấy mẫu Δt = 200 ms


ti t1 t2 t3 t4 t5 t6 t7 t8


U(t) 0,1844618 0,1775897 0,1841001 0,1739728 0,18193 0,1786748 0,1761429 0,172526


ti t9 t10 t11 t12 t13 t14 t15


U(t) 0,162037 0,1685475 0,1848235 0,187717 0,1902488 0,1910359 0,1912274


ti t15 t16 t17 t18 t19 t20


U(t) 0,1942274 0,1944826 0,1976314 0,1904826 0,1859086 0,1851852


Bảng 3. Giá trị điện áp thu được tương ứng thời gian lấy mẫu Δt = 100 ms


ti t1 t2 t3 t4 t5 t6 t7


U(t) 0,1656539 0,1540799 0,1576968 0,1602286 0,1605903 0,1616753 0,1750579


ti t8 t9 t10 t11 t12 t13 t14


U(t) 0,1790365 0,1844618 0,1779514 0,1801215 0,1718027 0,162037 0,1696325


ti t15 t16 t17 t18 t19 t20


U(t) 0,1663773 0,171441 0,172526 0,1728877 0,1786748 0,1801215
Giá trị trung bình điện áp tính tốn đối với



từng khoảng lấy mẫu riêng biệt được thể hiện
như trong bảng 4.


Bảng 4. Giá trị điện áp trung bình


Δt 500 ms 200 ms 100 ms
Utb 0,1746 0,184136 0,170103


Giá trị điện áp trung bình đối với tồn bộ các
điểm đo thu được:


Utb_out = 0,17627958 (V)


Phân tích dữ liệu và đánh giá mơ hình đối tượng


Đồ thị sai số giữa giá trị đo và giá trị trung bình


Hình 10. Đồ thi sai lệch giữa giá trị trung bình và


giá trị đo


Từ bảng dữ liệu thực nghiệm (Bảng 1,2,3) và
đồ thị sai lệch giữa giá trị đo trung bình với
giá trị đo thực tế (Hình 10) => giá trị sai số
lớn nhất thu được: Δ = 2,22%.


Mơ hình tốn học về giá trị trung bình khối
lượng vật liệu trên băng chuyền là tương
thích, đáp ứng yêu cầu.



Tín hiệu đầu ra của Loadcell đi vào bộ
khuếch đại. Tín hiều từ bộ khuếch đại đi
vào module analog của PLC S7-1200 có dải
điện áp từ (0-10)V.


Bước 4: Tính tốn giá trị khối lượng vật liệu
cân được theo thời gian


Khối FC1 được gọi ra trong khối “cyclic
interrupt”- OB30 thực hiện tuần hoàn với chu
kỳ Δt = 100ms [3].


Bởi khối lượng cân được bởi Loadcell tại thời
điểm bất kỳ chính là giá trị khối lượng
nguyên liệu trên toàn bộ chiều dài (L=2m)
băng tải.


Theo thực nghiệm ta có:


-Cài đặt biến tần điều khiển tốc độ động cơ ở
tần số = 10Hz.


-Thời gian chạy hết chiều dài băng tải ở tần số
đó là 70s.


-Giá trị điện áp ra trung bình Utb_out =


0,17627958 (V), tức tương đương với M_L =



1,7627958 Kg. Mà khối lượng thực tế vật liệu
trên băng tải là M_mau = 5,873 kg => hệ số



(6)

68


k = M_mau/M_L = 3,32


=> Khối lượng tính theo một chu kỳ thực hiện
của khối OB30:


m1_chuky = 8,36.10-3


Tổng khối lượng vật liệu thu được tại thời
điểm bất kỳ.M1_TONG là giá trị cộng dồn
khối lượng vật liệu trên băng chuyền sau mỗi
chu kỳ thực hiện khối OB30. Khối OB30
được gọi thực hiện trong khối OB1.


M1_TONG = M1_TONG + m1_chuky
Bởi khối lượng M1_TONG thu được tại mọi
thời điểm khơng thể chính xác bằng với khối
lượng cần cân mà phải có một sai số có thể
chấp nhận được. Bởi vậy ta cần tìm giới hạn
trên và giới hạn dưới cho M1_TONG. Khối
OB30 xử lý theo chu kỳ 100ms, bởi vậy:
- Giới hạn dưới Limit_L = M_setpoint –
m1_chuky


=> Limit_L = 5,873 - 8,36.10-3 = 5,86464 (kg)
- Giới hạn trên Limit_H = M_setpoint +


m1_chuky


=> Limit_H = 5,873 + 8,36.10-3 = 5,88136 (kg)
=> sai số tương đối nhận được:


e = (8,36.10-3/5,873)*100 = 0,1423%
=>Tổng sai số tương đối nhận được:


Δ = 0,1423 2,22 = 2,3423 %


Như vậy Δ < 5%, nằm trong giới hạn cho phép.
KẾT LUẬN


Trong bài báo này, nhóm tác giả đã trình bày
một phương pháp giải quyết bài toán cân định
lượng sử dụng phương pháp trích mẫu đo. Ở
đây chúng tơi lẫy mẫu với 3 chu kỳ trích mẫu
khác nhau, mỗi chu kỳ trích mẫu lẫy từ 15
đến 20 điểm. Đây là một dạng của phương
pháp xác xuất thống kê. Đối với phương pháp
này, số lần lấy mẫu càng nhiều, thì giá trị kết
quả trung bình đưa ra càng chính xác. Trong
bài viết tới, chúng tơi sẽ đưa ra một đánh giá
cụ thể hơn nữa về mơ hình tốn học mà mình
xây dựng, bao gồm có đánh giá sai số sâu,
loại bỏ sai số sâu, xây dựng hàm phân phối,
và đánh giá lại tính tương thích của mơ hình
tốn học sau khi loại bỏ sai số sâu, thực hiện
điều khiển tương tự với van silo cấp liệu.



TÀI LIỆU THAM KHẢO


1. Siemens (11/2009), Simatic S7-1200 easy book
manual. Siemen AG


2. Siemens (02/2002), Trainning document,
Module B2 Analog value processing, Siemen AG.
3. Siemens (02/2002), Trainning document,
Module B4 Data blooks. Siemen AG.


4. В. В. Кафаров (1971), Методы кибернетики
в химии и химической технологии. М.,
«Химия».


5. Hồng Minh Sơn (2009), Điều khiển quá trình.
NXB Bách khoa Hà Nội.


6. S.Aleksandrovic; M.Jovic, Conveyor belt scale
realization using the microcontroller. T&L 07/04
7. Ashawini Bhiungade (2015), Automation of
conveyor using PLC, Technical Research
organization India.


SUMMARY


SOLVING DYNAMIC BALANCING TASK IN THE MODEL OF QUANTITIVE
BALANCING SYSTEM


Do Thi Mai*, Duong Chinh Cuong



Vu Thach Duong, Do Van Chuyen


University of Information and Communication Technology - TNU


Analog signal processing is an essential requirement knowledge for the students of automation
control engineering. The status of autiomation control system is always reflected by digital or
analog sensors. Therefore, it is necessary to process the analog or digital signal in the practical
control system. This paper presents the analog signal processing method of loadcell using in the
quantitative balancing system of Automation Laboratory – Thai Nguyen university of Information
and Comunication Technology. Practical test on the weighing system including three materials is
carried out to check the vadility of the proposed method.


Keywords:quantitative balancing system, analog signal processing, dynamic weighing.


Ngày nhận bài: 01/3/2017; Ngày phản biện: 11/4/2017; Ngày duyệt đăng: 30/9/2017




*





×