Tải bản đầy đủ (.pdf) (20 trang)

Tìm hiểu chung về văn biểu cảm | Ngữ văn, Lớp 7 - Ôn Luyện

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (2.84 MB, 20 trang )

(1)


(2)



TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN BIỂU CẢM



I. Nhu cầu biểu cảm và văn biểu cảm.

Nhu cầu: Biểu cảm: Mong muốn có


Rung động thể hiện ra
bên ngoài bằng lời hoặc
nhiều cách khác để



(3)

TIẾT 20:



TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN BIỂU CẢM




(4)

1. “Thương thay con cuốc giữa trời
Dầu kêu ra máu có người nào nghe.”


Nỗi đau của chim quốc khơng được


ai đối hồiGợi liên tưởng đến


tiếng kêu nao lịng, vơ vọng của người
nơng dân.


Niềm hạnh phúc


của người con gái


được đứng giữa cảnh
đẹp.



2. “Đứng bên ni đồng, ngó bên tê đồng, mênh mông bát ngát.
Đứng bên tê đồng, ngó bên ni đồng, bát ngát mênh mơng.


Thân em như chẽn lúa địng địng,



(5)

 Văn biểu cảm là văn bản viết
ra nhằm biểu đạt tình cảm,
cảm xúc, sự đánh giá của con
người đối với thế giới xung
quanh và khêu gợi lòng đồng
cảm nơi người đọc.


TIẾT 20:



TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN BIỂU CẢM



I. Nhu cầu biểu cảm và văn biểu cảm.




(6)

 Văn biểu cảm là văn bản viết ra nhằm biểu
đạt tình cảm, cảm xúc, sự đánh giá của con
người đối với thế giới xung quanh và khêu
gợi lòng đồng cảm nơi người đọc.


TIẾT 20:



TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN BIỂU CẢM



I. Nhu cầu biểu cảm và văn biểu cảm.



 Văn biểu cảm(cịn gọi là văn trữ tình)


bao gồm các thể loại văn học như thơ
trữ tình, ca dao trữ tình, tùy bút…



(7)

- Thảo thương nhớ ơi ! Mới ngày nào Thảo còn ngồi chung


một bàn với Hồng, Minh, Ngọc, thế mà nay Thảo đã theo


cha mẹ vào Thành phố Hồ Chí Minh, để cho bọn mình xiết


bao mong nhớ. Thảo có nhớ những lần chúng mình cùng


dạo Hồ Tây, cùng chơi Thủ Lệ, cùng tham quan Ao Vua?


Thảo có nhớ một lần mình ốm dài, Thảo chép bài cho


mình?



(Bài làm của học sinh)




(8)

Trên đài, một người con gái nào đó vừa hát một bài dân ca của đất nước ta
trong đêm khuya. Bây giờ tất cả im lặng rồi, giọt sao ngoài khung cửa đọng lại,
đứng im, không nháy nữa, đêm đã đi và chiều sâu, mà vẫn còn nghe âm vang
mãi giọng hát của người con gái lúc nãy. Một giọng hát dân ca, ngân nga bát
ngát như cánh cò trên đồng lúa miền Nam chạy tới chân trời,có lúc rụt rè, e thẹn
như khóe mắt người yêu mới gặp, có lúc tinh nghịch, duyên dáng như những
đôi chân nhỏ thoăn thoắt gánh lúa chạy trên những con đường làng trộn lẫn
bóng tre và bóng nắng…có lẽ khơng phải là một người con gái đã hát trên đài.
Đó chính là q hương ta đang lên tiếng hát. Tiếng ngân nga dội lên từ lòng đất,
ở trong đó một góc vườn có đơi cây sầu đông và một giàn bầu đong đưa quả
nặng, một ngày đã xa, mẹ ta đã chôn nhúm rau của ta thuở ta mới lọt lịng. Đó
là tiếng ngân của mặt đất, của dịng sơng, của những xóm làng và những cánh
đồng sau một ngày lao động và chiến


đấu.


(Nguyên Ngọc, Đường chúng ta đi)




(9)

TIẾT 20:



TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN BIỂU CẢM



I. Nhu cầu biểu cảm và văn biểu cảm.



II. Đặc điểm chung của văn biểu cảm

Điểm khác nhau:


• Tự sự: kể một câu
chuyện hồn chỉnh
• Miêu tả: chỉ có miêu


tả


• Biểu cảm: khơng kể
hồn chỉnh câu
chuyện nhưng có sử
dụng miêu tả để so
sánh liên tưởng và gợi
cảm xúc



(10)

c- Trên đài, một người con gái nào đó vừa hát một bài dân ca của đất nước ta trong đêm khuya.
Bây giờ tất cả im lặng rồi, giọt sao ngoài khung cửa đọng lại, đứng im, không nháy nữa, đêm đã
đi và chiều sâu, mà vẫn còn nghe âm vang mãi giọng hát của người con gái lúc nãy. Một giọng
hát dân ca, ngân nga bát ngát như cánh cị trên đồng lúa miền Nam chạy tới chân trời,có lúc rụt
rè, e thẹn như khóe mắt người yêu mới gặp, có lúc tinh nghịch, duyên dáng như những đôi chân
nhỏ thoăn thoắt gánh lúa chạy trên những con đường làng trộn lẫn bóng tre và bóng nắng…có
lẽ không phải là một người con gái đã hát trên đài. Đó chính là q hương ta đang lên tiếng hát.
Tiếng ngân nga dội lên từ lòng đất, ở trong đó một góc vườn có đơi cây sầu đông và một giàn


bầu đong đưa quả nặng, một ngày đã xa, mẹ ta đã chôn nhúm rau của ta thuở ta mới lọt lịng.
Đó là tiếng ngân của mặt đất, của dịng sơng, của những xóm làng và những cánh đồng sau một
ngày lao động và chiến đấu.


Biểu cảm gián tiếp.



a- Thảo thương nhớ ơi ! Mới ngày nào Thảo còn ngồi chung một bàn với Hồng, Minh, Ngọc,
thế mà nay Thảo đã theo cha mẹ vào Thành phố Hồ Chí Minh, để cho bọn mình xiết bao
mong nhớ. Thảo có nhớ những lần chúng mình cùng dạo Hồ Tây, cùng chơi Thủ Lệ, cùng


tham quan Ao Vua? Thảo có nhớ một lần mình ốm dài, Thảo chép bài cho mình?


b-“Thương thay con cuốc giữa trời


Dầu kêu ra máu có người nào nghe.”



(11)

TIẾT 20:



TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN BIỂU CẢM



I. Nhu cầu biểu cảm và văn biểu cảm.


II. Đặc điểm chung của văn biểu cảm



 Tình cảm trong văn biểu cảm thường là
những tình cảm đẹp, thấm nhuần tư tưởng
nhân văn (như yêu con người, yêu thiên
nhiên, yêu Tổ quốc, ghét những thói tầm
thường, độc ác…)


 Có hai cách biểu cảm:



+Biểu cảm trực tiếp khơi gợi tình cảm qua
tiếng kêu, lời than,…



(12)

Mỗi chiếc lá rụng có một linh hồn riêng, một tâm


tình riêng, một cảm giác riêng.



Có chiếc tựa mũi tên nhọn, từ cành cây rơi cắm


phập xuống đất như cho xong chuyện, cho xong một đời


lạnh lùng, thản nhiên, không thương tiếc, không do dự


vẩn vơ. Có chiếc lá như con chim bị lảo đảo mấy vịng


trên khơng, rồi cố gượng ngoi đầu lên, hay giữ thăng


bằng cho tận tới cái giây nằm phơi trên mặt đất. Có chiếc


lá nhẹ nhàng, khoan khoái đùa bỡn, múa may với làn gió


thoảng, như thầm bảo rằng sự đẹp của vạn vật chỉ ở hiện


tại: cả một thời quá khứ dài dằng dặc của chiếc lá trên


cành cây không bằng một vài dây bay lượn,…



(Lá rụng- Khái Hưng)



Biểu cảm trực tiếp:




(13)

TIẾT 20:



TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN BIỂU CẢM



I. Nhu cầu biểu cảm và văn biểu cảm.



 Tình cảm trong văn biểu cảm thường là
những tình cảm đẹp, thấm nhuần tư tưởng


nhân văn (như yêu con người, yêu thiên
nhiên, yêu Tổ quốc, ghét những thói tầm
thường, độc ác…)


 Có hai cách biểu cảm:


+Biểu cảm trực tiếp khơi gợi tình cảm qua
tiếng kêu, lời than,…


+Biểu cảm gián tiếp khơi gợi tình cảm qua



(14)

Bài tập 1:

So sánh hai đoạn văn sau và cho biết đoạn nào là văn
biểu cảm. Vì sao? Hãy chỉ ra nội dung biểu cảm của đoạn văn ấy.


a. Hải đường: loài cây nhỡ, họ
chè, lá dài, dày, mặt trên bóng,
mép có nhiều răng cưa. Hoa mọc
từ 1 đến 3 đố ở gần ngọn cây,
ngọn cành, có cuống dài, tràng
hoa màu đỏ tía, nhị đực rất nhiều.
Hoa nở ở Việt Nam vào dịp tết
âm lịch, đẹp, không thơm.


Thường trồng làm cảnh.
(Theo từ điển Bách Khoa nông
nghiệp)



(15)

b. Từ cổng vào, lần nào tôi cũng phải dừng lại ngắm những cây hải đường trong mùa
hoa của nó, hai cây đứng đối nhau trước tấm bình phong cổ, rộ lên hàng trăm đoá ở
đầu cành phơi phới như một lời chào hạnh phúc. Nhìn gần, hải đường có một màu


đỏ thắm rất quý, hân hoan, say đắm. Tôi vốn khơng thích cái lối văn hoa của các nhà
nho cứ muốn tôn xưng hoa hải đường bằng hình ảnh của những người đẹp vương
giả. Sự thực ở nước ta hải đường đâu phải chỉ mọc nơi sân nhà quyền quý, nó sống
khắp các vườn dân, cả đình, chùa, nhà thờ họ. Dáng cây cũng vậy, lá to thật khỏe,
sống lâu nên cội cành thường sần lên những lớp rêu da rắn màu gỉ đồng, trông dân
dã như cây chè đất đỏ. Hoa hải đường rạng rỡ, nồng nàn, nhưng không có vẻ gì là
yểu điệu thục nữ, cánh hoa khum khum như muốn phong lại cái nụ cười má lúm
đồng tiền. Bỗng nhớ năm xưa, lần đầu từ miền Nam ra Bắc lên Đền Hùng, tôi ngẩn
ngơ đứng ngắm hoa hải đường nở đỏ núi Nghĩa Lĩnh.


(Theo Hoàng Phủ Ngọc Tường, Hoa trái quanh tôi)


- Đoạn b: là đoạn văn biểu cảm vì bộc lộ cảm xúc:


+ Tả hai cây hải đường trổ hoa, từ đó nghĩ đến lời chào hạnh phúc.
+ Cảm nhận:khi đứng gần hoa “hân hoan, say đắm”.



(16)

Bài

Nội dung biểu cảm



Sơng núi nước Nam


Phị giá về kinh


Bài tập 2:



- Niềm tự hào về chủ quyền và lãnh thổ
của đất nước.


- Niềm tin vào chân lí, vào chiến thắng
của đất nước.




(17)

Bài tập củng cố



Bài tập 1: Bài văn “ Cổng trường mở ra” thuộc



phương thức biểu đạt nào?



A. Tự sự

B. Miêu tả



C. Biểu cảm D. Nghị luận



Bài tập 2: Vì sao em biết bài văn “ Cổng trường mở



ra” thuộc phương thức biểu đạt mà em đã chọn?



A. Vì truyện tái hiện trạng thái sự vật con người


B. Vì truyện trình bày diễn biến sự việc




(18)

Xác định kiểu biểu cảm trong các bài ca dao đã học.



- Ca dao về tình yêu quê hương, đất nước, con người



- Những câu hát than thân:



- Những câu hát châm biếm:

Biểu cảm qua lời kể
Biểu cảm trực tiếp, qua miêu tả



(19)

• Nắm nội dung bài học. Hồn thành các bài tập.



• Sưu tầm các bài văn, đoạn văn biểu cảm trên báo chí.




• *Học bài cũ: Đọc thuộc lòng phần phiên âm – dịch thơ bài



“Nam quốc sơn hà” và “Phò giá về kinh”.

Nắm nội dung.


• Soạn bài:

“Thiên Trường vãn vọng”



+Đọc phiên âm, dịch nghĩa, dịch thơ, chú thích



+ Trả lời các câu hỏi phần đọc- hiểu văn bản trang.


+Đọc thêm văn bản “Bài ca Côn Sơn”.




(20)



×