Tải bản đầy đủ (.pdf) (337 trang)

Cẩm nang giáo dục quyền con người cho trẻ em

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (9.84 MB, 337 trang )

COMPASITO
Cẩm nang giáo dục quyền con người cho trẻ em
Chủ biên và đồng tác giả:
Nancy Flowers
Cộng tác viên
Maria Emília Brederode-Santos
Jo Claeys
Rania Fazah
Annette Schneider
Zsuzsanna Szelényi
Điều phối và biên tập lần cuối
Zsuzsanna Szelényi
Minh họa
Diána Nagy

- Ấn bản lần 2 -


Các quan điểm trong cuốn sổ tay này là trách nhiệm của các tác giả và không nhất thiết phản ánh quan
điểm của Hội đồng châu Âu.
Bản quyền của ấn phẩm này thuộcHội đồng châu Âu. Không ai được quyền sao chép hoặc truyền bá ấn
phẩm này với mục đích thương mại bằng bất kì hình thức hay cách thức nào, như điện tử (CD-Rom,
Internet, vv) hoặc cơ học bao gồm sao chụp, ghi âm hoặc bất kỳ hệ thống lưu trữ hay thu thập thông tin
nào, mà không có sự cho phép bằng văn bản từ Phòng Thông tin và Xuất bản Công cộng
(publishing@coe.int), Ban Truyền thông của Hội đồng châu Âu.
Việc sao chép ấn bản này chỉ được ủy quyền cho mục đích giáo dục phi thương mại với điều kiện trích dẫn
nguồn đúng cách.
Tất cả các thư từ liên quan đến ấn phẩm này hoặc bản sao chép hoặc bản dịch của toàn bộ hoặc một phần
của ấn phẩm này xin gửi đến:
Hội đồng châu Âu, Ban Giám đốc Cục Thanh niên và Thể thao
Trung tâm thanh thiếu niên châu Âu Budapest


H - 1024 Budapest, Zivatar utca 1-3
e-mail: eycb.secretariat@coe.int

Thiết kế: Daniel Horvath, http://danielhorvath.com
Chỉnh sửa: Rachel Appleby
© Hội đồng châu Âu, tháng 11 năm 2007
Ấn bản thứ hai, tháng 1 năm 2009
Xuất bản bởi Cục Thanh niên và Thể thao của Uỷ hội châu Âu

ISBN: 978-92-871-6369-1
In tại Hungary


NỘI DUNG
Lời cảm ơn. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Lời nói đầu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

6
7

GIỚI THIỆU . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

9

Chào mừng đến với COMPASITO - cẩm nang về giáo dục quyền con người cho trẻ em! . . . . . . . . .
Giáo dục quyền con người đối với trẻ em là gì? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Giáo dục quyền con người và giáo dục quyền công dân trong chế độ dân chủ . . . . . . . . . . . . . . . . . .
COMPASITO dành cho ai? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Có gì trong COMPASITO? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Tổ chức tạo nên COMPASITO. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

COMPASITO trong khuôn khổ Chương trình Giáo dục Quyền con người cho thế hệ trẻ. . . . .

9
9
10
10
11
12
12

I. GIỚI THIỆU QUYỀN CON NGƯỜI. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

15

1. Quyền con người là gì? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Tiền thân của quyền con người thế kỷ XX. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Tuyên ngôn thế giới về quyền con người. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Khung pháp lý về quyền con người. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Cam kết về việc phê chuẩn. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Bước tiến của một công ước quyền con người. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Các công ước quyền con người cấp khu vực. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ..
Các cơ chế quyền con người của Hội đồng châu Âu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ..
2. Quyền trẻ em là gì? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Những nguyên tắc chung của Công ước quyền trẻ em. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Giám sát Công ước về Quyền trẻ em. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Thúc đẩy Công ước về Quyền trẻ em. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

15
15
16

16
17
18
19
20
21
22
22
23

II. GIÁO DỤC QUYỀN CON NGƯỜI LÀ GÌ? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

25

1. Giới thiệu giáo dục quyền con người. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Giáo dục quyền con người cho trẻ em. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . Kiến thức, kỹ năng và thái độ. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . Phương pháp giáo dục quyền con người. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . .. . . . . Giáo dục phi truyền thống . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . Giới thiệu giáo dục quyền con người cho trẻ em. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . Quyền được giáo dục quyền con người. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . Giáo dục quyền con người và các lĩnh vực giáo dục khác. . . . . . . . . . . .

25
25
26
27
28
28
29

29

2. Giáo dục Quyền con người trong bối cảnh quốc tế. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ..
Liên Hợp Quốc . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . .
UNESCO. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . .
UNICEF. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Hội đồng châu Âu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . .
Các tổ chức phi chính phủ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . .

30
30
31
31
32
33

III. CÁCH SỬ DỤNG COMPASITO. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . .
Bắt đầu với COMPASITO. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Mục tiêu của COMPASITO. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

37
37
38

3


Học tập qua trải nghiệm. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Trải nghiệm. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Báo cáo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . .

Suy ngẫm. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Khái quát hóa. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Áp dụng. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Điều phối. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Cách tư duy và học tập . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Cách tư duy của bạn là gì? . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Phương pháp học tập yêu thích hoặc thường áp dụng của bạn là gì?. . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Những mức độ phát triển của trẻ em. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. .
Có gì trong hoạt động của COMPASITO? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Công ước về Quyền trẻ em: nền tảng cho giáo dục quyền con người. . . . . . . . . . . . .. . . . . . .
Lựa chọn hoạt động. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Các hoạt động thích ứng. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Mẹo để khuyến khích sự tham gia. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . .
Lời khuyên cho việc điều phối. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Làm quen / Khởi động / Bắt đầu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Tăng tốc. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . .
Đánh giá và cơ hội suy ngẫm. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . .
Quản lý xung đột. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . .
Thực hành giáo dục quyền con người. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
IV. HOẠT ĐỘNG. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Tóm tắt các hoạt động. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . .
1. Một cơ thể kiến thức. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . .
2. Hiến pháp cho Nhóm của chúng ta. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . .
3. Lịch Quyền con người. . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
4. Quảng bá quyền con người. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
5. Bịt mắt. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
6. Board Games. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
6a, Bạn có biết quyền của mình không? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
6b, Moksha-Patamu. . .. . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
7. Con trai không khóc! . . . . . . . . . . . . . . . . . .. .. . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

8. Cảnh bắt nạt. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
9. Chiếm lâu đài. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
10. Phóng viên COMPASITO. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
11. Quái vật bánh quy. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
12. Nhật ký thân yêu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... . . .
13. Mọi phiếu bầu đều được tính. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
14. Từ Người ngoài cuộc trở thành Người trợ giúp. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
15. Quyền con người trên bản tin. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
16. Câu chuyện cổ tích hiện đại. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
17. Cái gì quan trọng nhất đối với ai? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
18. Ngày xửa ngày xưa…. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
19. Trò chơi với những bức tranh. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
19a. Một phần của bức ảnh. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
19b. Chú thích. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
19c. Bong bóng hội thoại. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4

38
39
39
39
39
39
40
41
41
41
42
44

45
46
47
48
48
49
49
50
50
51
52
52
53
56
60
64
67
70
70
77
82
85
89
92
95
99
103
108
110
113

118
122
127
127
128
129


20. Vẽ những cách để thoát ra khỏi bạo lực. . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
21. Những chú rối kể chuyện. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
22. Bản đồ về quyền. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
23. Quyền của Thỏ. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
24. Báo động đỏ. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
25. Nhánh các quyền. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
26. Chèo thuyền đến một vùng đất mới. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
27. Truyền tin trong im lặng. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
28. Bước một bước về phía trước. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
29. Chiến đấu vì phe màu cam. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
30. Những giọt nước. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . .
31. Chúng ta là một gia đình. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . .
32. Một thế giới tuyệt vời. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . .
33. Những gì tôi thích và những gì tôi làm. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
34. Điều gì xảy ra nếu…. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . .
35. Bạn đứng ở đâu? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
36. Ai ở sau tôi? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
37. Ai nên quyết định? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
38. Những từ ngữ gây tổn thương. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
39. Trại hè toàn cầu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
40. Zabderfilio. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
V. CHỦ ĐỀ. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

1. Tư cách công dân. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
2. Dân chủ. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
3. Phân biệt đối xử. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
4. Giáo dục và giải trí. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
5. Môi trường. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
6. Gia đình và sự chăm sóc thay thế. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
7. Bình đẳng giới. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
8. Y tế và phúc lợi. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
9. Truyền thông và Internet. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
10. Sự tham gia. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
11. Hòa bình. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
12. Nghèo đói và loại trừ xã hội. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
13. Bạo lực. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
VI. PHỤ LỤC. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Tuyên ngôn thế giới về quyền con người (Phiên bản phù hợp với trẻ em). . . . . . . . . . . . . . .
Tuyên ngôn thế giới về quyền con người. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Công ước châu Âu về quyền con người (Phiên bản phù hợp với trẻ em). . . . . . . . . . . . . . .
Công ước về Quyền trẻ em (CRC) (Phiên bản phù hợp với trẻ em). . . . . . . . . . . . . . . .. . . . .
Công ước về Quyền Trẻ em . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Bảng thuật ngữ quyền con người. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . .
Nguồn tham khảo hữu ích. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Tình trạng Phê chuẩn các văn kiện quốc tế cơ bản về quyền con người. . . . . . . . . . . . .. . . . .

130
132
135
138
140
145
149

157
160
166
168
172
174
177
179
184
187
190
194
197
201
205
205
211
216
223
228
232
237
243
249
254
261
267
272
281
281

283
286
288
291
300
304
306

5


Lời cảm ơn
Tài liệu hướng dẫn này là công sức và sự đóng góp của nhiều chuyên gia và chuyên viên với sự kiên
định, tinh thần chuyên nghiệp, và tâm huyết đáng trân trọng.
Chúng tôi xin cảm ơn Annette Schneider vì những đóng góp chuyên môn của bà cho sự nhất quán và
chất lượng của cẩm nang này.
Đặc biệt gửi lời cảm ơn đến Rui Gomes, người biên soạn cuốn “COMPASS - cẩm nang về quyền con
người cho thế hệ trẻ”. Đây cũng là người đại diện tiếp nối ý tưởng ‘COMPASS’, cùng tham gia vào quá
trình hình thành khái niệm này trong cuốn cẩm nang, và theo sát quá trình thực hiện với những ý kiến
đóng góp quý giá và những quan sát sâu sắc.
Laura De Witte là người đã thuyết phục chúng tôi về sự quan trọng và tính khả thi của việc viết ra một
cuốn cẩm nang cho trẻ em. Cô ấy cũng là người nghĩ ra tiêu đề và chia sẻ những nhận định về các hoạt
động với chúng tôi.
Chúng tôi cũng muốn cảm ơn Katalin Lerch, Merit Ulvik và Jiri Tomcala. Như là một phần của Nhóm
phát triển, họ đã có những đóng góp trong quá trình xây dựng nội dung của cuốn sách.
Xin cảm ơn Iris Bawidamann và Nadine Lyamouri-Bajja vì những ý kiến đóng góp và hỗ trợ về sư
phạm cho các hoạt động của cẩm nang.
Các hoạt động trong cuốn sách này đã được kiểm định bởi các đồng nghiệp đầy tâm huyết: Burcu
Meltem Arik, Paola Bortini, Mario D’Agostino, Gabriele Cespa, Caroline Gebara, Mara Georgescu,
Ilona Hudák, Giorgi Kikalishvili, Sasho Kochankovski, Anna Lechowska, Anabela Moreira, Bijana

Temelkova và Anne Thiemann.
Chúng tôi cũng muốn cảm ơn:






Tất cả những người đã tham gia vào phiên họp lấy ý kiến về ‘COMPASITO’ vào tháng 11 năm
2005, với những đóng góp trong việc xây dựng nên ý tưởng này.
Tamara Kafkova, Nicoleta Dumitru và Ali Oktay Koc, thực tập sinh của trung tâm thanh thiếu
niên Châu Âu tại Budapest, đã đóng góp vào quá trình biên tập thông qua việc tổng hợp , kiểm
tra các nguồn và tư liệu tham khảo hữu ích.
Antje Rotheemund, Anikó Kaposvári và Eva B. Nagy vì những bình luận có tính xây dựng và
những gợi ý hữu dụng.
Các đồng nghiệp từ Hội đồng châu Âu:
• Ông David Crowe, Giám đốc phụ trách về Quyền con người
• Ông Ólöf Ólafsdóttir, Giám đốc giáo dục trường học, ngoài trường học và đại







học/sau đại học, vì đã đóng góp những ý kiến chuyên môn;
Bà Elda Moreno, Thư kí chương trình “Xây dựng một châu Âu cho trẻ em và
vì trẻ em’, với động lực và sự hỗ trợ trong quá trình biên tập.

Bà Gabriella Tisza, cán bộ thông tin của trung tâm thanh thiếu niên châu Âu tại Budapest

(EYCB), nếu không có những nỗ lực của bà thì toàn bộ quá trình trao đổi tương tác khó có thể
hoàn thành được.
Bà Rachel Appleby, vì đã hỗ trợ chúng tôi với việc chỉnh sửa và còn nhiều hơn thế.
Dániel Horváth và Diána Nagy vì sự sáng tạo và linh hoạt khi thiết kế và minh hoạ cho cuốn
cẩm nang này.

Chúng tôi xin lỗi vì những thiếu sót và tiếc rằng không thể tổng hợp hết những tài liệu và góp ý nhận
được.

6


Lời mở đầu
Khả năng chung sống trong một nền dân chủ không tự nhiên mà có. Chúng ta cần trang bị và không
ngừng bổ sung kiến thức, kĩ năng và các giá trị; đây chính là những điều kiện tiên quyết để sống trong
một xã hội dân chủ. Trẻ em cũng cần phải hiểu các khái niệm cốt lõi về dân chủ và quyền con người,
tuy nhiên các giá trị như nhân phẩm, sự khoan dung và tôn trọng người khác, những kĩ năng như hợp
tác, tư duy phản biện và khả năng đứng lên bảo vệ quyền của mình không thể dạy được theo những cách
truyền thống. Trẻ em nên được học những giá trị và kĩ năng này thông qua trải nghiệm và thực hành,
bằng cách sống và học cách ứng xử trong một môi trường dân chủ từ độ tuổi sớm nhất có thể. Đây chính
là nội dung của giáo dục quyền con người và là những gì “COMPASITO - cẩm nang về giáo dục quyền
con người cho trẻ em’ hướng đến.
Cam kết của Hội đồng châu Âu về quyền con người đã có từ những ngày đầu thành lập. Ước mơ về một
Châu Âu với nền tảng là quyền con người và một nền văn hoá trân trọng hoà bình, chỉ có thể thành hiện
thực khi tất cả mọi người cùng tích cực tham gia.
Kể từ khi Công ước về Quyền trẻ em được thông qua, cách thức tương tác với trẻ em đã có một sự thay
đổi căn bản, đó là trẻ em có quyền được người lớn lắng nghe và tham khảo ý kiến về những quyết định
liên quan đến mình. Tuy nhiên, sự tham gia của trẻ em chỉ có ý nghĩa khi người lớn coi trẻ em như một
đối tác trong những vấn đề liên quan đến các em. Tuy vậy, thực hiện điều này và cùng với đó bảo vệ
nhân phẩm cho trẻ em thực sự là một thách thức cho người lớn; hơn nữa, cách người lớn làm việc với

trẻ em còn phản ánh cách xã hội nhìn nhận tương lai như thế nào. Quyền con người và giáo dục quyền
con người là một quá trình học tập không chỉ của trẻ em mà còn cả người lớn nữa.
Uỷ hội châu Âu đã thực hiện dự án ‘Xây dựng một châu Âu vì trẻ em và cùng với trẻ em’, dự án này
tập trung vào sự tôn trọng đối với nhân phẩm của trẻ em trên toàn châu Âu: thúc đẩy quyền trẻ em và
xóa bỏ bạo lực trẻ em. Cả hai phương diện đó đều cần có sự tham gia của các em. COMPASITO cũng
có vai trò quan trọng trong quá trình này. Dựa trên thành công của chương trình giáo dục quyền con
người cho thế hệ trẻ - thuộc sự quản lí của Hội đồng châu Âu, và sự thành công của ‘COMPASS - cẩm
nang giáo dục quyền con người cho thanh thiếu niên, cuốn COMPASITO cung cấp cho trẻ em, những
nhà giáo dục, giáo viên và phụ huynh các hoạt động và phương pháp để giới thiệu cho trẻ em về quyền
con người một cách sáng tạo và cuốn hút. Cuốn cẩm nang này có thể coi là xuất phát điểm:
COMPASITO đưa ra định hướng, nhưng sử dụng như thế nào là tốt nhất còn phụ thuộc vào các em và
người điều phối hoạt động này.
Chỉ khi biết được quyền của mình, trẻ em mới có thể lên án và chống lại nạn bạo hành. Trẻ em có thể
góp phần xây dựng một thế giới hôm nay và ngày mai tốt đẹp hơn bằng cách tuân thủ những cam kết
về quyền con người. Người lớn cũng tạo được niềm tin trong mắt con trẻ khi giúp các em hiểu được
quyền mà mình được hưởng.
Cuốn cẩm nang này là sự đóng góp vô giá trong việc hỗ trợ và duy trì quyền con người trên toàn châu
Âu.
Maud be Boer - Buquicchio
Phó Tổng thư kí Hội đồngchâu Âu

7


8


GIỚI THIỆU
Các quốc gia thành viên nhất trí rằng việc giáo dục trẻ em phải hướng tới: (a) sự phát triển tối đa
về nhân cách, tài năng, khả năng trí tuệ và thể chất của trẻ em (b) phát triển sự tôn trọng quyền

con người và các tự do cơ bản…

Điều 29, Công ước về Quyền trẻ em, 1989

Chào mừng đến với COMPASITO - cẩm nang
về giáo dục quyền con người cho trẻ em!
Chúng tôi hi vọng rằng cuốn cẩm nang này sẽ cung cấp cho bạn ý tưởng, nguồn cảm hứng và sự hỗ trợ
thiết thực để khám phá quyền con người cùng với trẻ em. Trong môi trường gia đình, cộng đồng và xã
hội, trẻ em nhận thức được từ rất sớm về những vấn đề liên quan đến công lý và bắt đầu tìm kiếm ý
nghĩa của cuộc sống. Giáo dục quyền con người thúc đẩy sự hiểu biết về quyền con người, định hướng
quan điểm và thái độ, từ đó tạo hứng thú và khích lệ quá trình học hỏi.
Trẻ em là ‘những người chưa lớn’, và do đó còn phụ thuộc, non nớt, thiếu kỉ
luật và cần sự chỉ bảo, hướng dẫn. COMPASITO được xây dựng trên một ý
tưởng khác từng được Lothar Krappman, nhà xã hội học và giáo dục học người
Trẻ em rất mạnh mẽ, hiểu biết và tiềm năng.
Tất cả trẻ em đều có sự chuẩn bị, tiềm năng,
Đức, lý giải như sau: trẻ em ở ngay đây và tại thời điểm này, chúng có những
sự tò mò và hứng thú trong việc tích luỹ tri
quan điểm riêng về các vấn đề và đưa ra những giải pháp khả thi cho chính mình
thức, thích ứng với tất cả những gì xảy đến.
(1). COMPASITO coi trẻ em như những công dân trẻ của thời đại, những người
Loris Malaguzzi
có quyền với năng lực trong các vấn đề liên quan đến đời sống của chính mình.
Cuốn sách này được xây dựa trên động lực, kinh nghiệm của trẻ em và nhằm
tìm kiếm các giải pháp.
COMPASITO lấy cảm hứng từ ‘COMPASS - một cuốn cẩm nang về giáo dục quyền con người cho thế
hệ trẻ’, được phát triển bởi Hội đồng châu Âu vào năm 2002. Không những thế, ‘COMPASS’ còn được
sử dụng cho học sinh cấp hai và trong môi trường sư phạm ở nhiều nước châu Âu. Kỳ vọng của những
người sử dụng cuốn COMPASS - cuốn cẩm nang hướng đến đối tượng cụ thể là trẻ em - đã củng cố
niềm tin vững chắc rằng giáo dục quyền con người nên bắt đầu từ lứa tuổi sớm nhất có thể.

COMPASITO được xây dựng dựa trên triết lývà cách tiếp cận giáo dục của COMPASS. COMPASS sử
dụng phương pháp và cấu trúc giáo dục phi truyền thống, cung cấp lý thuyết và phương pháp cho người
sử dụng. Tuy nhiên, trong khi ‘COMPASS’ chủ yếu hướng đến người trẻ, COMPASITO lại hướng đến
những nhà giáo dục, những người làm việc với trẻ em. Cẩm nang này không chỉ cung cấp cho họ những
kiến thức về lý thuyết và thực tiễn mà còn cả những thảo luận quan trọng về các chủ đề liên quan đến
quyền con người. COMPASITO cũng khuyến khích các nhà giáo dục chỉnh sửa tài liệu cho phù hợp với
tình hình thực tế. Các hoạt động thực hành được thiết kế để chơi cùng với trẻ em nhưng hầu hết đều cần
sự hướng dẫn đúng cách từ các chuyên gia giáo dục.

Giáo dục quyền con người đối với trẻ em là gì?
Giáo dục quyền con người là một quá trình hướng đến việc xây dựng văn hoá về quyền con người. Quá
trình này được xây dựng dựa trên sự tham gia tích cực của trẻ em, bằng việc cho trẻ học về quyền con
người và hiểu

9


các vấn đề về quyền con người, rèn luyện được các kĩ năng, khả năng để bảo vệ quyền con người và
hình thành thái độ tôn trọng bình đẳng và nhân phẩm.
Do đó, giáo dục quyền con người nên đóng vai trò then chốt trong bất kì quá trình giáo dục nào. Công
ước về Quyền trẻ em của Liên Hợp Quốc (CRC) đem lại cho chúng ta một công cụ vô giá để giáo dục
quyền con người cho trẻ em. Công ước này cho ta biết cụ thể về những quyền con người liên quan đến
trẻ em. Do vậy, học và trải nghiệm quyền con người giúp trẻ hiểu quyền con người về cái gì, hiểu rằng
các em cũng có quyền và có thể thích ứng, áp dụng chúng trong tình huống cụ thể. Đây là mục tiêu
chính của việc giáo dục quyền con người cho trẻ em. Hơn nữa, trong cuốn COMPASITO, quyền trẻ em
còn được đặt trong một bức tranh toàn cảnh về quyền con người. Do đó, quyền con người phổ quát và
quyền trẻ em cùng được phân tích một cách tỉ mỉ,qua đó, giúp các em hiểu được quyền của chính mình
đồng thời cũng hiểu được rằng tất cả mọi người đều có quyền của họ.
Các quốc gia thành viên nhất trí rằng việc giáo dục trẻ em phải hướng tới:…(d) Chuẩn bị cho trẻ em một cuộc sống có trách nhiệm trong một xã hội tự
do, trên tinh thần hiểu biết, hoà bình, khoan dung, bình đẳng giữa nam và nữ, và tình hữu nghị giữa các dân tộc, các nhóm chủng tộc, sắc tộc, tôn giáo

và những người gốc bản địa.
Điều 29, Công ước về Quyền trẻ em, 1989

Giáo dục quyền con người và giáo dục quyền
công dân trong chế độ dân chủ
Quyền con người đóng vai trò quan trọng cho sự phát triển dân chủ và giáo dục cho người dân. Những
diễn biến về chính trị, xã hội ở châu Âu và các nơi khác trên thế giới, như sự phụ thuộc lẫn nhau về kinh
tế, nạn phân biệt chủng tộc, chủ nghĩa khủng bố, sự thờ ơ với chính trị hoặc sự gia tăng khoảng cách xã
hội đem đến thách thức cho việc xây dựng văn hoá tôn trọng hòa bình và quyền con người, đe dọa sự
ổn định chính trị. Đây là lý do tại sao trong thập kỉ vừa qua, giáo dục quyền con người và giáo dục cho
công dân các nước dân chủ đã trở thành ưu tiên quan trọng của các chính phủ và thậm chí của nhiều các
tổ chức phi chính phủ.
Giáo dục quyền con người và giáo dục quyền công dân trong chế độ dân chủ có một mối quan hệ mật
thiết, vì cả hai đều hướng đến giáo dục vì sự dân chủ. Cả hai hình thức giáo dục đều dẫn dắt những
người trẻ tích luỹ kiến thức, hình thành những giá trị cốt lõi và phát triển kĩ năng. Giáo dục quyền công
dân trong chế độ dân chủ lấy ‘công dân trẻ em’ làm trung tâm và đặt mục tiêu giáo dục trẻ em trở thành
những thành viên năng động và có trách nhiệm của cộng đồng. Giáo dục quyền con người, mặt khác,
nhấn mạnh vào việc con người cần thúc đẩy sự bình đẳng, nhân phẩm, quyền tham gia và quyền tự
quyết cho mọi người. Giáo dục quyền con người lấy quyền công dân làm một trong những đề tài mấu
chốt, và giáo dục quyền công dân trong chế độ dân chủ được xây dựng nên từ những giá trị của quyền
con người. Dù có sự khác biệt, hai cách tiếp cận này đều hướng đến sự phát triển dân chủ, quyền con
người và hoà bình thế giới.

Cuốn COMPASITO này dành cho ai?
Về cơ bản, COMPASITO được thiết kế dành cho các nhà giáo dục và chuyên gia đào tạo làm việc với
trẻ em, giáo viên, những người chăm sóc trẻ em và các bậc phụ huynh, đặc biệt những ai quan tâm đến
giáo dục quyền con người cho trẻ em và những người đang tìm kiếm một công cụ thực tế để thảo luận
các giá trị và vấn đề xã hội cùng trẻ em. Các hoạt động trong sách được thiết kế cho trẻ em từ 6 đến 13
tuổi.
COMPASITO được xây dựng nên từ những hiểu biết và kinh nghiệm sẵn có của trẻ và của điều phối

viên. Hoạt động có thể được tổ chức ở bất kì đâu mà trẻ cảm thấy thoải mái nhất: ở trường học, trong
các trung tâm chăm sóc trẻ em, sau giờ học, khu vui chơi, các tổ chức cho trẻ em, trại hè hay kể cả trong
môi trường gia đình. Trẻ em không cần kĩ năng đặc biệt nào để tham gia vào các hoạt động này, nhưng
điều phối viên cần phải có kinh nghiệm và kĩ năng để sử dụng phương pháp giáo dục phi truyền thống
này để tổ chức hoạt động thành công.

10


Có gì trong cuốn COMPASITO?
Trong thập kỉ vừa qua, nhiều tài liệu tập huấn có chất lượng cao liên quan đến trẻ em, về quyền con người và
quyền trẻ em đã được xuất bản tại Châu Âu và trên toàn thế giới. Nhóm phát triển COMPASITO dựa trên
những kinh nghiệm sẵn có từ những cuốn sách này và cố gắng hoàn thiện nó trong phạm vi châu Âu. Cuốn
cẩm nang cung cấp các nội dung cụ thể về giáo dục quyền con người, về phương pháp giáo dục phi truyền
thống và cách tiếp cận liên văn hoá.

Những chủ đề liên quan đến quyền con người
COMPASITO dựa trên cách tiếp cận mang tính triết lý và giáo dục như cuốn COMPASS, và nhiều phần, đặc
biệt những vấn đề về khái niệm, được trích trực tiếp từ cuốn COMPASS. Nội dung cốt lõi của cuốn cẩm nang
bao gồm các hoạt động có tính giáo dục được thiết kế cho trẻ em. Các hoạt động được lựa chọn trong cuốn
COMPASITO xoay quanh 13 chủ điểm: Quyền công dân, Dân chủ, Phân biệt đối xử, Giáodục và giải trí,
Môi trường, Gia đình và sự chăm sóc thay thế, Bình đẳng giới, Sức khoẻ và phúc lợi, Truyền thông và
Internet, Sự tham gia, Hoà bình và xung đột, Nghèo đói và loại trừ xã hội, Bạo lực. Để mang những vấn đề
của quyền con người đến gần hơn với thực tế cuộc sống và trải nghiệm cá nhân của trẻ em, những chủ đề này
tập trung chủ yếu vào các giá trị và vấn đề xã hội hơn là những quyền chính thức được ghi nhận trong các
công ước. Với nội dung được lựa chọn kĩ càng từ rất nhiều ý tưởng, nhóm phát triển hi vọng những chủ đề
này có thể bao quát các lĩnh vực quyền con người quan trọng đối với trẻ em, kể cả khi cuốn cẩm nang này
không thể liệt kê hết được các đối tượng quan trọng. Một số chủ đề cũng đề cập đến các vấn đề liên quan
nhưng hiếm khi được viết chi tiết ở các cuốn cẩm nang khác, như Giáo dục, Sức khoẻ, Bình đẳng giới. Cùng
với các chủ đề đã chọn, một danh mục các quyền con người nói chung cũng được giới thiệu để giúp trẻ em

hiểu biết về khái niệm quyền và hướng dẫn chúng thích nghi, áp dụng quyền vào cuộc sống hàng ngày.

Phương pháp giáo dục phi truyền thống
COMPASITO theo đuổi các phương pháp giáo dục phi truyền thống, được xây dựng dựa trên sự tham
gia tích cực và trải nghiệm cá nhân của trẻ em. Sự tham gia và hợp tác của trẻ em giúp xây dựng sự gắn
kết theo nhóm và làm giảm định kiến giữa các thành viên trong nhóm. Điều này còn giúp các em hiểu
hơn về các khái niệm phức tạp, tăng cường khả năng giải quyết vấn đề và thúc đẩy sự sáng tạo, tính
thực tế - các mục tiêu quan trọng của việc giáo dục quyền con người. Người lớn không nên nhầm lẫn
nghĩ rằng chúng ta, những nhà giáo dục, mới là người nắm giữ sự thật tuyệt đối. Những trải nghiệm mà
trẻ em chia sẻ, tự rút ra trong quá trình học tập sẽ giúp chúng hứng thú và đảm bảo hiệu quả. Theo một
cách tích cực, chúng ta nên coi các câu hỏi và kể cả những mâu thuẫn là những nguồn tài nguyên giáo
dục cơ bản.

Cách tiếp cận liên văn hoá và coi trọng sự tham gia
Trẻ em rất gắn bó với môi trường xung quanh, văn hoá và các nhóm bạn bè, đồng thời cũng rất tò mò
về thế giới chúng đang sống, về những nền văn hoá, vùng miền và dân tộc khác. COMPASITO sử dụng
các câu chuyện và tình huống từ những bối cảnh văn hoá và khu vực đa dạng. Sự đa dạng phong phú
này cho trẻ em cơ hội để suy ngẫm về các nền văn hoá khác nhau và hình thành một cá tính ổn định dựa
trên những suy nghĩ đó. Reva Kelin, một nhà giáo dục học người Anh, giải thích rằng trẻ em không chỉ
đơn giản là học về cuộc sống của những đứa trẻ khác, mà còn hình thành sự cảm thông, đoàn kết, từ đó
thấu hiểu vai trò của chúng trong việc hành động ở quy mô toàn cầu (2).
COMPASITO hỗ trợ bối cảnh và cách tiếp cận này thông qua một quá trình phát triển liên văn hoá và
và mọi người đều được hưởng lợi. Vào cuối năm 2005, một buổi họp lấy ý kiến của các chuyên viên,
những người làm việc trực tiếp với trẻ em, đã vạch ra ý tưởng cho cuốn cẩm nang, và sau đó nhóm phát
triển quốc tế được thành lập trên cơ sở ứng tuyển công khai đã theo sát ý tưởng này. Nhóm quốc tế này
cảm thấy cần thiết phải biên soạn cuốn COMPASITO dựa trên sự phối hợp mật thiết với những người
sử dụng tiềm năng và cả trẻ em. Với mục đích đó, một nhóm các nhà hoạt động quốc tế đã được thành
lập, giúp tư vấn cho quá trình phát triển nói trên. Nhóm này cũng thẩm định và đánh giá các hoạt động
được đề xuất để đưa vào sách và góp ý những nội dung lý thuyết.


11


Cấu trúc của cuốn COMPASITO
Chương I: giúp người đọc làm quen với khái niệm quyền con người và quyền trẻ em, mô tả các cơ chế
quốc tế then chốt về quyền con người.
Chương II: giải thích mục đích và mục tiêu của giáo dục quyền con người theo quan điểm của châu
Âu và quốc tế
Chương III: cung cấp thông tin và những lời khuyên thiết thực về cách sử dụng cuốn COMPASITO
trong môi trường giáo dục truyền thống và phi truyền thống, hướng dẫn người đọc làm thế nào để vận
dụng các phương pháp giáo dục một cách tốt nhất. Những lời khuyên này cung cấp ý tưởng để những
người điều phối biết cách bắt đầu hoạt động giáo dục quyền con người cùng với trẻ em và theo sát các
emvới những hành động cụ thể.
Chương IV: cung cấp kiến thức nền cần thiết dựa trên 13 chủ đề được lựa chọn. Chúng tôi khuyến
khích những người điều phối đọc những chủ đề liên quan trước khi bắt đầu bất kì một hoạt động nào.
Những câu hỏi kèm theo những nội dung này được đưa ra nhằm giúp người đọc suy ngẫm về kiến thức
và thái độ của mình, giúp họ có thể đưa các chủ đề này vào bối cảnh cá nhân và địa phương.
Phần Phụ lục cung cấp những thông tin cần thiết về những tài liệu pháp lý có liên quan mật thiết đến
trẻ em trong bối cảnh châu Âu. Người đọc có thể tìm đọc Công ước châu Âu về quyền con người, Tuyên
ngôn thế giới về Quyền con người và Công ước Liên Hợp Quốc về Quyền trẻ em trong cuốn sách này
với phiên bản phù hợp với trẻ em. Bảng chú giải Quyền con người bao gồm phần giải thích cho các
thuật ngữ pháp lýquan trọng xuất hiện trong cuốn cẩm nang. Các thuật ngữ trong bảng chú giải được in
đậm trong cuốn COMPASITO.

COMPASITO trong khuôn khổ chương trình giáo dục quyền
con người cho thế hệ trẻ/thanh thiếu niên
COMPASITO được xuất bản trong khuôn khổ chương trình giáo dục quyền con người và đối thoại liên
văn hoá của Hội đồng châu Âu. Chương trình này nhằm khuyến khích thanh thiếu niên tham gia vào
các vấn đề quyền con người, tiếp cận không chỉ những ai đã chủ động, tâm huyết đưa vấn đề đến với
đông đảo công chúng và mang quyền con người đến gần hơn với thực tế cuộc sống. Từ khi được phát

động vào năm 2000, chương trình đã tiếp cận hàng ngàn thanh thiếu niên và có ảnh hưởng không nhỏ
đến sự phát triển của chương trình giáo dục quyền con người và các dự án quyền con người trên toàn
châu Âu. Một nguồn lực giáo dục quan trọng của chương trình giáo dục quyền con người và đối thoại
liên văn hoá của Hội đồng châu Âu là cuốn COMPASS - cẩm nang giáp dục quyền con người cho thanh
thiếu niên, đã được dịch ra hơn 20 thứ tiếng khác nhau kể từ khi được xuất bản vào năm 2002. Cuốn
cẩm nang thành công này đã góp phần thúc đẩy và hướng dẫn những người trẻ và các tổ chức của họ
đối mặt với các vấn đề như dân chủ, công lý xã hội hoặc bình đẳng giới.
Chương trình giáo dục quyền con người và đối thoại liên văn hoá của Hội đồng châu Âu tiếp thu và hỗ
trợ chương trình giáo dục quyền con người của Liên Hợp Quốc (từ 2005 đến nay). Chương trình toàn
cầu về giáo dục quyền con người nhằm đưa quyền con người vào đời sống thực tiễn củamỗi cộng đồng,
thông qua việc thúc đẩy sự hiểu biết chung về các nguyên tắc và phương pháp cơ bản của giáo dục
quyền con người. Kế hoạch hành động của chương trình này giai đoạn 2005-2007 tập trung vào hệ
thống giáo dục tiểu học và trung học cơ sở, và đưa ra chiến lược cụ thể và những ý tưởng thực tế để
thực hiện giáo dục quyền con người tại các quốc gia.

12


Nguồn tham khảo:
Gandini, Lella, Edward, Carolyn, Forman, George…, Hàng trăm ngôn ngữ của trẻ em: Suy ngẫm sâu
sắc về phương pháp Reggio Emilia. NXB. Ablex/Greenwood, 1998.
Kein, Reva, Quyền công dân, Giáo dục công dân trong trường tiểu học, NXB Trentham Books và Tổ
chức Save the Children, 2001.
Krappmann, Lothar, “Quyền trẻ em như một thách thức của giáo dục quyền con người” (in trong Tạp
chí Giáo dục khoa học xã hội, Đại học Bielefeld, 2006, www.jsse.org/2006-1/krappmann_childrights.htm)

…………….
Tài liệu tham khảo
1.
2.


Krappmann, Lothar, “Quyền trẻ em như một thách thức của giáo dục quyền con người” (in trong Tạp chí Giáo dục khoa học
xã hội, Đại học Bielefeld, 2006, www.jsse.org/2006-1/krappmann_childrights.htm
Kein, Reva, Quyền công dân, Giáo dục công dân trong trường tiểu học, NXBTrentham Books và Tổ chức Save the Children,
2001.


13


14


I.GIỚI THIỆU QUYỀN CON NGƯỜI
Sự thừa nhận phẩm giá vốn có, các quyền bình đẳng và không thể tước bỏ của mọi thành
viên trong gia đình nhân loại là cơ sở cho tự do, công lý và hoà bình trên thế giới.

Lời nói đầu, Tuyên ngôn thế giới về quyền con người

1.Quyền con người là gì?












Quyền con người được trao cho mọi người một cách bình đẳng, phổ quát và vĩnh viễn.
Quyền con người có tính phổ biến: quyền con người luôn được áp dụng như nhau ở mọi nơi
trên thế giới. Chúng ta có quyền con người không phải bởi vì là công dân của một nước mà
bởi vì chúng ta là thành viên của gia đình nhân loại. Điều này có nghĩa là trẻ em có quyền con
người cũng giống như người lớn.
Quyền con người không thể bị tước bỏ: con người không thể bị mất đi quyền con người trừ
khi không còn là con người.
Quyền con người không thể bị phân chia: không ai có thể tước đi một quyền chỉ bởi vì quyền
đó kém quan trọng hơn hoặc không cần thiết.
Quyền con người phụ thuộc lẫn nhau: các quyền con người tạo thành một khung, bổ sung,
hỗ trợ cho nhau. Ví dụ, khả năng tham gia vào việc đưa ra quyết định ở địa phương bị ảnh
hưởng trực tiếp bởi quyền được thể hiện quan điểm cá nhân, quyền liên kết với những người
khác, quyền được học tập và thậm chí là quyền có được những nhu cầu thiết yếu của cuộc
sống.
Quyền con người phản ánh những nhu cầu cơ bản của con người. Chúng thiết lập những tiêu
chuẩn căn bản mà thiếu nó con người không thể sống một cách tử tế. Vi phạm quyền con người
là việc đối xử với người đó như thểhọ không phải con người. Việc thúc đẩy quyền con người
đòi hỏi nhân phẩm của con người phải được tôn trọng.
Khi đòi hỏi quyền con người, mỗi chúng ta đều có nghĩa vụ: tôn trọng quyền của người khác,
bảo vệ và hỗ trợ những người mà quyền của họ bị lạm dụng hoặc từ chối. Đáp ứng được những
nghĩa vụ này sẽ tạo nên sự đoàn kết giữa người với người.

Tiền thân của quyền con người thế kỷ XX
Nhiều người coi sự phát triển của pháp luật về quyền con người là một trong những thành tựu lớn nhất
của thế kỷ 20. Tuy vậy, quyền con người không bắt nguồn từ pháp luật hay từ Liên Hợp quốc. Trong
suốt chiều dài lịch sử nhân loại, xã hội đã phát triển những hệ thống công lý và lẽ phải đấu tranh cho an
sinh của toàn xã hội. Tất cả các tôn giáo trên thế giới (đạo Phật, đạo Thiên Chúa, đạo Khổng, đạo Hồi…)
đều có điểm chung là đề cập đến công lý, sự công bằng và tính nhân đạo. Tuy nhiên, những nguyên tắc
chính thống thường khác so với thực tế. Đến tận thế kỉ XVIII, vẫn không có bất kì xã hội, nền văn minh

hay văn hoá nào ở phương Tây hoặc các khu vực khác chấp nhận rộng rãi tập quán hoặc tầm nhìn về
những quyền con người không thể bị tước bỏ.
Các văn bản khẳng định các quyền tự do cá nhân, như Đại Hiến chương Magna Carta (1215), Bộ luật
về các quyền của nước Anh (1689), Tuyên ngôn về nhân quyền và dân quyền của Pháp (1789) và Hiến
pháp Mỹ và Bộ luật về các quyền của nước Mỹ (1791) được ra đời, là tiền thân của các văn kiện quốc
tế về quyền con người ngày nay. Tuy vậy, hầu hết những văn bản có tầm ảnh hướng lớn đều loại trừ
quyền của phụ nữ,


15


của nhiều nhóm thiểu sốvà thành viên của các nhóm xã hội, tôn giáo, kinh tế và chính trị. Không có văn
bản nào đưa ra khái niệm căn bản rằng mọi người đều có những quyền nhất định chỉ đơn giản bởi vì họ
là con người.
Một số dấu mốc lịch sử quan trọng khác của quyền con người nằm ở những nỗ lực cấm trao đổi nô lệ và hạn
chế những tác hại khủng khiếp của chiến tranh trong thế kỉ 19. Ví dụ, Công ước Geneva thiết lập những nền
tảng cho luật nhân đạo quốc tế, bao gồm những phương thức chiến tranh, sự bảo vệ cá nhân trong những
cuộc xung đột vũ trang. Luật này đặc biệt bảo vệ những người không tham gia vào cuộc chiến và những
người không còn khả năng chiến đấu. (ví dụ: những binh lính bị thương, bị bệnh hoặc đắm tàu, tù nhân chiến
tranh).
Những lo ngại về việc bảo vệ những nhóm dễ bị tổn thương được đưa ra bởi Hội quốc liên vào cuối
Chiến tranh thế giới I. Ví dụ, Tổ chức Lao động quốc tế (ILO, tiền thân là một cơ quan của Hội quốc
liên và bây giờ là Liên Hợp Quốc) đã thông qua nhiều công ước quan trọng đặt ra những tiêu chuẩn
nhằm bảo vệ quyền của người lao động, như Công ước về độ tuổi tối thiểu trong ngành công nghiệp
(1919), Công ước Lao động bị cưỡng bức (1930) và Công ước 40 giờ làm việc một tuần(1935).
Các khung pháp lý quốc tế về quyền con người dù xuất hiện trước cả những văn kiện này nhưng đều
được xây dựng dựa trên các văn kiện của Liên Hợp Quốc.

Tuyên ngôn Thế giới về quyền con người

Vào giữa thế kỉ XX, hai nhân tố ảnh hưởng chính đã đưa quyền con người lên phạm vi toàn cầu và thúc
đẩy sự nhận thức của con người trên toàn thế giới. Nhân tố thứ nhất là các cuộc đấu tranh của người
dân các nước thuộc địa với mong muốn khẳng định độc lập từ các thế lực nước ngoài, đòi hỏi bình đẳng
giữa người với người và quyền tự quyết. Nhân tố thứ hai là chiến tranh thế giới thứ 2. Phát xít Đức đã
giết chết hơn sáu triệu người Do Thái, người Roma, người đồng tính và người khuyết tật, gây kinh hãi
cho toàn thế giới. Những cuộc vận động toàn cầu về tiêu chuẩn quyền con người góp phần tăng cường
hoà bình thế giới và bảo vệ công dân khỏi sự lạm quyền từ nhà nước. Những tiếng nói ấy đóng vai trò
quan trọng cho sự ra đời của Liên Hợp Quốc vào năm 1945 và chúng vẫn tiếp tục vang vọng trong Hiến
chương Liên Hợp Quốc.
Quyền cho mọi thành viên của gia đình nhân loại lần đầu tiên được trình bày trongTuyên ngôn Thế giới về
quyền con người (UDHR), một trong những sángg kiến đầu tiên của Liên Hợp Quốc những ngày đầu thành
lập. Ba mươi điều trong Tuyên ngôn bao quát toàn diện các quyền kinh tế, xã hội, văn hoá, kinh tế, chính trị
và dân sự. Tuyên ngônvừa có tính toàn cầu (áp dụng cho mọi người ở mọi nơi) vừa không thể bị phân chia
(các quyền có tầm quan trọng như nhau khi xét đến sự nhận thức đầy đủ của một người về quyền con người).
Xem Phụ lục, tr289, để tìm hiểubản đầy đủ và phiên bản phù hợp với trẻ em của UDHR.

Khung pháp lý quốc tế về quyền con người
Mặc dù Tuyên ngôn thế giới về quyền con người đã trở thành luật tục quốc tế (tập quán pháp) hơn 60
năm nay, Tuyên ngôn chỉ là một bản tuyên bố về mục đích, gồm một bộ các nguyên tắc mà các nước
thành viên Liên Hợp Quốc cam kết, nỗ lực đem đến cho con người một cuộc sống mà ở đó nhân phẩm
của họ được tôn trọng. Để những quyền được định nghĩa trong Tuyên ngôncó hiệu lực pháp lý đầy đủ,
chúng cần phải được ghi nhận trong các văn bản như Công ước (hay còn gọi là Hiệp ước hoặc Hiệp
định), văn bản mà đề những quy tắc và tiêu chuẩn quốc tế.
Ngay sau khi Tuyên ngôn được phê chuẩn, các quyền ghi trong Tuyên ngôn được pháp điển hoá thành
các công ước có hiệu lực pháp lý bắt buộc. Vì những lýdo mang tính chính trị và thủ tục, các quyền này
được chia ra thành hai Công ước, mỗi công ước đề cập đến một nhóm quyền khác nhau. Công ước
quốc tế về các quyền dân sự và chính trị (ICCPR) bao gồm các quyền tự do cụ thể mà nhà nước không
thể tước đi của người dân, như quyền tự do biểu đạt, tự do đi lại. Công ước Quốc tế về các quyền kinh
tế, xã hội và văn hoá (ICESCR) đề cập đến những điều khoản trong Tuyên ngôn thế giới về quyền con
người liên quan đến quyền tự quyết của cá nhân, cũng như các quyền được hưởng những nhu cầu thiết

yếu như lương thực thực phẩm, nhà ở và chăm sóc sức khoẻ. Các quyền này cần nhà nước bảo đảm ở
mức cao nhất có thể. Đại Hội đồng

16


Liên Hợp Quốc thông qua cả hai Công ước vào năm 1966. Xem Phụ lục, tr. 289: danh sách các nước
đã phê chuẩn các Công ước.
Kể từ khi được thông qua vào năm 1948, Tuyên ngôn thế giới về quyền con người đã trở thành nền tảng
cho hơn 20 công ước chính về quyền con người. Các văn kiện này tạo thành khung pháp lý quốc tế
vềquyền con người, trong đó đưa ra định nghĩa về quyền con người và thiết lập các cơ chế thúc đẩy và
bảo vệ quyền con người.
Các công ước cơ bản về quyền con người của Liên Hợp Quốc
Công ước của LHQ về ngăn chặn và trừng trị tội diệt chủng, 1948
Công ước về vị thế của người tị nạn, 1951
Công ước về nô lệ 1926, sửa đổi bởi Nghị định thư 1953
Công ước quốc tế về các quyền dân sự, chính trị, 1966
Công ước quốc tế về xoá bỏ tất cả các hình thức phân biệt đối xử về chủng tộc, 1966
Công ước về không áp dụng những hạn chế về thời hiệu tố tụng đối với tội ác chiến tranh và tội phạm chống nhân loại, 1968
Công ước về xoá bỏ tất cả các hình thức phân biệt đối xử với phụ nữ, 1979
Công ước chống tra tấn và các hình thức trừng phạt hoặc đối xử tàn bạo, vô nhân đạo hay hạ nhục khác, 1984
Công ước về quyền trẻ em, 1989
Công ước về quyền của người lao động di trú và các thành viên trong gia đình của họ, 1990
Công ước về quyền của những người khuyết tật, 2006
Lưu ý: Năm ban hành là thời điểm Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua Công ước.

Cam kết sau phê chuẩn
Phê chuẩn một công ướclà một sự ràng buộc pháp lý nghiêm túc được chính phủ thay mặt nhà nước
thực hiện. Mỗi công ước đều có các điều khoản quy định thủ tục giám sát và báo cáo về việc các quốc
gia thành viên tuân thủ công ước như thế nào. Khi phê chuẩn một công ước, các quốc gia thừa nhận

nghĩa vụ được ghi nhận trong công ước, có thể bao gồm các cam kết sau:
 Duy trì việc thực hiện công ước, tôn trọng, thúc đẩy và đảm bảo các quyền được ghi nhận,
không hành động chống lại công ước ;
 Không thay đổi luật pháp quốc gia theo hướng đối lập hoặc không tuân thủ các tiêu chuẩn đưa
ra bởi công ước;
 Chịu sự giám sát bởi một cơ quan chuyên trách giám sát việc thực hiện cam kết;
 Báo cáo thường xuyên và định kỳ tiến trình đưa quyền con người vào thực tế đời sống của
người dân
Một khi quốc gia phê chuẩn các công ước, người dân nước đó có một công cụ hỗ trợ đắc lực. Họ có thể
yêu cầu nhà nước giải trình nếu nhà nước không tôn trọng những quyền con người đã cam kết. Vì lýdo
này, công dân cần phải biết những công ước quyền con người nào mà quốc gia của họ đã cam kết tham
gia. Ví dụ, Công ước về quyền trẻ em (CRC) quy định những tiêu chuẩn hết sức cụ thể về cách đối xử
với trẻ em bị cảnh sát bắt giữ. Trong trường hợp trẻ em bị ngược đãi, ví dụ như giam giữ trẻ em chung
với người lớn, những nhà hoạt động vì trẻ em có thể yêu cầu chính phủ thực hiện theo đúng tiêu chuẩn
đã cam kết.
Khung pháp lý quốc tế về quyền con nguwoifkhông ngừng thay đổi. Khi người ta công nhận và xác
định nhu cầu của một số nhóm người nhất định, và nhận rasự cần thiết phải nhận thức và hành động về
những vấn đề cụ thể về quyền con người, pháp luật quốc tế về quyền con người cũng có những phát
triển và chỉnh sửa tương ứng với những nhu cầu mới đó. Ví dụ, khi Tuyên ngôn thế giới về quyền con
người được công bố năm 1948, hầu như không có ai nhận ra hiểm hoạ từ việc môi trường xuống cấp.
Vì vậy, văn kiện này không đề cập đến môi trường. Tuy vậy, đầu thế kỉ 20,


17


những nhà hoạt động xã hội và chính phủ cùng bắt tay soạn thảo một công ước mới liên hệ quyền con
người với môi trường trong lành và an toàn.
Ngày nay, nhiều công ước quyền con người đã có hiệu lựcvới tư cách là luật pháp quốc tế; một số vẫn
còn đang trong quá trình phê chuẩn. Một số khác, như công ước về quyền của người bản địa và quyền

được hưởng môi trường trong lành đang được soạn thảo với nỗ lực hợp tác của nhiều quốc gia và tổ
chức phi chính phủ.
Mặc dù sự phát triển của quyền con người mới chỉ xuất hiện ở tầm LHQ, quyền con người đang dần
được thiết lập ở cấp cơ sở bởi những người đấu tranh vì công lý và bình đẳng tại cộng đồng của họ. Kể
từ khi LHQ được thành lập, vai trò của các tổ chức phi chính phủ (NGOs) ngày một tăng lên. Các tổ
chức phi chính phủ lớn nhỏ, trong nước và quốc tế mang tiếng nói và nỗi lo của những người bình
thường đến LHQ. Mặc dù Đại hội đồng bao gồm đại diện từ các quốc gia đã chấp thuận và phê chuẩn
các công ước, các tổ chức phi chính phủ vẫn có ảnh hưởng đối với chính phủ và các cơ quan LHQ ở
mọi cấp độ. Các tổ chức này không chỉ đóng góp vào công tác soạn thảo các công ước quyền con người
mà còn đóng vai trò quan trọng thúc đẩy sự phê chuẩn và giám sát việc thực hiện nghĩa vụ của các quốc
gia.
CÂU HỎI: Các tổ chức phi chính phủ tại quốc gia của bạn có giám sát và thúc đẩy quyền con
người? Có tổ chức nào hoạt động chuyên về quyền trẻ em không? Họ làm gì? Hiệu quả như thế nào?

Như mọi nỗ lực của con người, Liên Hợp Quốc và khung pháp lý quốc tế về quyền con người được phát
triển dưới sự bảo trợ của LHQ không phải là hoàn hảo. Nhiều nhà phê bình nói rằng thế giới không cần
thêm các công ước về quyền con người mà cần các công ước đã ban hành được thực hiện đầy đủ đã.
Nhiều người cho rằng hệ thống của LHQ còn nhiều khuyết điểm, làm những tiêu chuẩn và lýtưởng cao
đẹp mà LHQ hướng đến thiếu sự tin cậy. Tuy nhiên, trong phạm vi lịch sử loài người, cả LHQ và khung
pháp lý quốc tế vềquyền con người còn rất sơ khai. Thách thức cho công dân của các quốc gia là việc
phát triển các cơ quan của LHQ theo hướng hiệu quả hơn mà không làm tổn hại đến những lýtưởng
lớnmà dựa trên đó LHQ được xây dựng nên.

Những bước phát triển của một công ước quyền con người
Việc tạo ra một công ước quyền con người là cả một nỗ lực tập thể của nhiều cá nhân và cơ quan. Khởi đầu
luôn là từ một nhu cầu nhận biết được, một vấn đề của quyền con người mà cộng đồng quốc tế cần lưu ý. Đó
có thể là một như cầu chung để pháp điển hoá thành các quyền cơ bản, như trong hai Công ước quốc tế
ICCPR và ICESCR, hoặc một mối lo ngại toàn cầu, như sự gia tăng của các vụ nổ mìn và nạn buôn người.
Công ước Quốc tế về Quyền trẻ em là một ví dụ về quá trình hình thành một công ước quyền con người và
vai trò của các tổ chức phi chính phủ trong quá trình này.


1. Nhận diện vấn đề:
Nỗ lực bảo vệ trẻ em khỏi lạm dụng và bóc lột bắt đầu từ thế kỉ 19, khi trẻ em được coi như tài sản
của cha mẹ cho đến khi chúng đến tuổi trưởng thành, khoảng 21 tuổi. Những cuộc cải cách tập
trungvào lao động trẻ em và những trẻ vô gia cư hoặc mồ côi bị lạm dụng. Năm 1923, Eglantine
Jebb soạn thảo Tuyên bố về Quyền trẻ em, sau đó được thông qua bởi Hội quốc liên vào năm 1924.
Tuy vậy, cả Tuyên ngôn thế giới về quyền con ngườivà các công ước sau đó tạo nên khung pháp lý
quốc tế về quyền con người của LHQ đều không có bất kì lưu ý đặc biệt nào về quyền trẻ em. Những
văn bản này ngầm khái quát rằng trẻ em cũng có quyền con người như bất kì con người nào, nhưng
không công nhận trẻ em như là những chủ thể cơ bản của quyền con người.
2. Bản công bố các nguyên tắc chung
Bước tiến đầu tiên đến Công ước về quyền trẻ em là Tuyên bố của LHQ về Quyền trẻ em.

18


Năm 1959, một nhóm nghiên cứu đã soạn thảo mười nguyên tắc làm cơ sở cho các quyền cơ bản
mà trẻ em cần phải được hưởng. Tuy nhiên, vì mới chỉ là tuyên bố nên các nguyên tắc này chưa có
giá trị pháp lý ràng buộc các quốc gia.
3. Quá trình soạn thảo
Những nguyên tắc này sau đó cần được pháp điển hoá trong các công ước. Quá trình soạn thảo chính
thức của Công ước về Quyền trẻ em kéo dài chín năm. Đại diện các quốc gia, các tổ chức liên chính
phủ, như UNICEF và UNESCO, các tổ chức phi chính phủ quy mô lớn (Tổ chức cứu trợ trẻ em, Hội
chữ Thập đỏ quốc tế, Oxfam) và quy mô nhỏ (các tổ chức trong nước hoạt động về các vấn đề cụ
thể như lao động trẻ em, y tế, giáo dục hoặc thể thao) đã cùng nhau làm việc để nhất trí nội dung
của công ước.
4. Thông qua
Công ước về Quyền trẻ em được thông qua bởi Đại Hội đồng Liên Hợp Quốc vào năm 1989.
5. Phê chuẩn
Công ước về quyền trẻ em ngay sau đó được kí và phê chuẩn bởi nhiều quốc gia trong thời gian

ngắn hơn bất kì công ước nào khác của LHQ.
5. Có hiệu lực
Sau khi được phê chuẩn nhanh chóng, Công ước về quyền trẻ em có hiệu lực pháp lý quốc tế từ năm
1990, chỉ vài tháng sau khi thông qua. Hơn nữa, tổng số quốc quốc gia phê chuẩn công ước này
nhiều hơn bất kì công ước nào khác. Cho đến nay, chỉ có hai quốc gia thành viên chưa phê chuẩn là
Somalia và Mỹ (Đến năm 2019, Mỹ là quốc gia thành viên LHQ duy nhất đã ký kết nhưng chưa phê
chuẩn Công ước này).
6. Thực hiện, giám sát và thúc đẩy
Cũng như các công ước khác về quyền con người, Công ước về quyền trẻ em cung cấp cơ sở pháp
lý cho các cá nhân, tổ chức phi chính phủ và các tổ chức quốc tế thúc đẩy quyền trẻ em. Những
nhóm này có thể vận động chính phủ phê chuẩn công ước và giám sát chính phủ thực hiện nghĩa vụ
theo công ước. Khi một quốc gia không thực hiện những cam kết và vi phạm quyền trẻ em, các tổ
chức phi chính phủ có thể yêu cầu quốc gia đó giải trình.

Các công ước cấp khu vực về quyền con người
Mặc dù những quyền được ghi nhận trong khung pháp lý quốc tế về quyền con người của LHQ mang
tínhtoàn cầu, những hệ thống bổ sung và hỗ trợ quyền con người đã và đang được phát triển để áp dụng
cho những người ở những phần cụ thể trên thế giới. Các công ước khu vực về quyền con người hỗ trợ
các Công ước của LHQ, duy trì khuôn khổ và tiêu chuẩn tối thiểu trên toàn thế giới.
Một số công ước khu vực:
 Công ước châu Âu về bảo vệ quyền con người và tự do cơ bản (ECHR, hay còn gọi
là Công ước châu Âu về quyền con người), thông qua bởi Hội đồng châu Âu vào năm
1950và được phê chuẩn bởi 47 quốc gia thành viên;
 Công ước châu Âu về chống tra tấn và sử dụng các hình thức trừng phạt hoặc đối xử vô
nhân đạo hay hạ nhục, thông qua bởi Hội đồng châu Âu vào năm 1987;
 Hiến chương xã hội châu Âu, thông qua bởi Hội đồng châu Âu vào năm 1961, chỉnh sửa
năm 1996;
 Công ước châu Mỹ về quyền con người, thông qua bởi Tổ chức các quốc gia châu Mỹ (OAS)
vào năm 1969, áp dụng cho các quốc gia đã phê chuẩn ở Bắc, Trung và Nam Mỹ;
 Hiến chương châu Phi về quyền con người và quyền các dân tộc, được thông qua bởi tổ chức

Liên minh châu Phi vào năm 1981;


19


Cơ chế quyền con người của Hội đồng châu Âu
Công ước châu Âu về quyền con người là cơ chế lâu đời và có ảnh hưởng mạnh mẽ nhất trong số các
cơ chế bảo vệ quyền con người trong khu vực,vì tiêu chuẩn của châu Âu đôi khi vượt lên trên cả các
tiêu chuẩn quốc tế về quyền con người. Hai mươi bảy nước thuộc Liên minh châu Âu cũng là thành
viên của Hội đồng châu Âu, do vậy họ có nghĩa vụ pháp lý phải công nhận và tôn trọng quyền con người
thông qua lập pháp quốc gia, và chỉ áp dụng các cơ chế quốc tế như là biện pháp quốc cùng khi các thiết
chế trong nước tỏ ra không hiệu quả. Trong phạm vi Uỷ hội châu Âu, Công ước châu Âu được thi hành
bởi Uỷ ban các Bộ trưởng và Toà án Nhân quyền châu Âu, có trụ sở tại Strasbourg, Pháp.
Toà án Nhân quyền châu Âu là một cơ quan tài phán thường trực, lắng nghe và giải quyết khiếu nại của
các cá nhân khi có sự vi phạm công ước châu Âu về quyền con người bởi bất cứ ai trên lãnh thổ các
quốc gia thành viên. Thiết chế này bổ sung chonhữngđảm bảo quyền con người ở tầm quốc gia.
Mặc dùCông ước châu Âu về quyền con người và Toà án Nhân quyền châu Âuđóng vai trò chính yếu
đối với công tác quyền con người của Hội đồng châu Âu, tổ chức này còn phát triển các công cụ phi tài
phán để giám sát và phát triển sự thực thi quyền con người ở các quốc gia thành viên; Ví dụ, Uỷ ban
châu Âu chống phân biệt chủng tộc và không khoan dung (ECRI) là một nhóm các chuyên gia, phối
hợp mật thiết với các tổ chức phi chính phủ, thực hiện giám sát sự phân biệt chủng tộc, bài ngoại, chủ
nghĩa bài Do Thái, và không khoan dung ở phạm vi rộng hơn cả châu Âu và đưa ra những khuyến nghị
cho các quốc gia đối phó với các vấn nạn này.
Hiến chương xã hội châu Âu (ESC, thông qua và chỉnh sửa năm 1996) đảm bảo quyền con người về
xã hội và kinh tế, như quyền có nhà ở thích đáng, quyền tiếp cận với chăm sóc y tế, giáo dục tiểu học,
trung học và đào tạo nghề miễn phí, không phân biệt tại nơi làm việc và điều kiện lao động an toàn, sự
bảo vệ pháp lý và xã hội, đối xử công bằng với người lao động di trú và không phân biệt đối xử ở bất
kì khía cạnh nào của xã hội. Hiến chương thiết lập một cơ chế giám sát đảm bảo các quốc gia đã phê
chuẩn Hiến chương thực hiện các quyền này. Các quốc gia phải nộp báo cáo về tình hình thực hiện hàng

năm cho Uỷ ban Quyền xã hội của châu Âu.
Uỷ ban Nhân quyền, một cơ quan độc lập với Hội đồng châu Âu, được giao trọng trách thúc đẩy sự
nhận thức và tôn trọng quyền con người của các quốc gia thành viên. Uỷ ban Nhân quyền chỉ ra những
khó khăn tiềm tàng trong luật pháp và tập quán phápvề quyền con người, nâng cao nhận thức và khuyến
khích các biện pháp cải cách để đạt được những tiến bộ rõ rệt trong việc bảo vệ và thúc đẩy quyền con
người.
Toà án và Uỷ ban là hai thiết chế có sự khác nhau căn bản. Toà án có tính chất thụ động: Toà án chỉ hồi
đáp khi có khiếu nại từ các cá nhân và các quốc gia thành viên. Mặt khác, Uỷ ban chủ động hơn trong
việc thực hiện các cuộc điều tra về sự bảo vệ quyền con người ở các nước châu Âu. Tuy nhiên, chỉ có
Toà án mới có quyền ra quyết định – dưới dạng các phán quyết – buộc các quốc gia phải tuân thủ.

20


2. Quyền trẻ em là gì?
Công ước của LHQ về quyền trẻ em đánh dấu bước ngoặt, được công nhận trên toàn cầu : trẻ em
không chỉ là đối tượng cần được bảo vệ mà còn là chủ thể của các quyền dân sự và chính trị.

Maud de Beur-Buquicchio,
Phó Tổng thư ký Uỷ hội châu Âu1
Công ước của Liên Hợp Quốc về quyền trẻ em cung cấp một cách tiếp cậnlýtưởng để trẻ em học về
quyền con người của chúng. Công ước đã chỉ rõ các quyền con người liên quan mật thiết đến trẻ em,
tuy nhiên mọi người, đặc biệt là trẻ em, phụ huynh và những người làm việc với trẻ em cần phải làm
quen với yếu tố quan trọng này của khung pháp lý quốc tế về quyền con người. COMPASITO sắp xếp
các quyền trẻ em trong phạm vi tổng thể của quyền con người nhằm giúp trẻ em hiểu rằng chúng, cũng
như mọi thành viên trong gia đình nhân loại, là chủ thể cơ bản của các quyền con người.
Đại Hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua Công ước về quyền trẻ em năm 1989 sau gần một thập kỉ thoả
thuận và thương lượng với các quốc gia thành viên và sự tư vấn của các tổ chức phi chính phủ. Từ đó
đến nay, số lượng các quốc gia phê chuẩn Công ước quyền trẻ em nhiều hơn bất kì công ước nào khác
về quyền con người, với ítcác quyền được bảo lưuhơn (những điều khoản ngoại lệ mà các quốc gia

không đồng ý một cách chính thức).
Công ước LHQ về quyền trẻ em (hay còn gọi là Công ước của trẻ em) định nghĩa trẻ em là bất kì ai
dưới 18 tuổi và khẳng định trẻ em có đầy đủ các quyền con người. Công ước bao gồm 54 điều về quyền
trẻ em, có thể được phân thành ba nhóm, đôi khi được gọi là “3P”:




Bảo vệ: đảm bảo an toàn cho trẻ em và bao quát một số vấn đề đặc biệt như lạm dụng, thờ ơ
và bóc lột
Chu cấp: đảm bảo các nhu cầu đặc biệt của trẻ em như nhu cầu giáo dục và chăm sóc sức
khoẻ
Tham gia: công nhận khả năng phát triển của trẻ em trong việc đưa ra quyết định và tham
gia và xã hội khi đến tuổi trưởng thành.

Công ước bao gồm nhiều cách tiếp cận đột phá về quyền con người. Quyền được tham gia của trẻ em
chưa từng được đề cập trong Tuyên ngôn thế giới về quyền con người (1948) hoặc Tuyên ngôn về
Quyền trẻ em (1959). Một điểm mới của Công ước là việc sử dụng đại từ trẻ em trai hoặc trẻ em gái
chứ không chỉ dùng một từ chung cho cả hai giới.
Công ước đặc biệt nhấn mạnh vai trò quan trọng và cơ bản, sự giám hộ và trách nhiệm của gia đình.
Công ước không chỉ khẳng định quyền đối với ngôn ngữ và văn hoá gia đình mà còn yêu cầu quyền
được tôn trọng. Công ước cũng khuyến khích các quốc gia hỗ trợ những gia đình không thể cung cấp
mức sống thích đáng cho trẻ em.
Công ước thừa nhận tầm quan trọng của gia đình đối với sự phát triển toàn diện của trẻ em và công nhận
trẻ em là những cá nhân hưởng quyền. Công ước bảo vệ trẻ em phù hợp với quá trình phát triển, đảm
bảo quyền duy trì bản sắc, quyền riêng tư, quyền tự do tư tưởng, nhận thức và tôn giáo, quyền tự do
biểu đạt và quyền tự do lập hội.
Công ước có ảnh huởng lớn trên toàn thế giới, góp phần củng cố nỗ lực bảo vệ quyền trẻ em của các cơ
quan thuộc LHQ như UNICEF và Tổ chức Lao động quốc tế (ILO). Công ước có ảnh hưởng đến những
công ước quyền trẻ em sau đó (Công ước Hague về việc nhận con nuôi quốc tế, đề cập đến quyền có

gia đình thay vì quyền của gia đình đối với trẻ em, và Công ước quốc tế về người khuyết tật). Công ước
về quyền trẻ em tập trung vào xu hướng quốc tế xoá bỏ các hình thức bạo hành trẻ em như mại dâm trẻ
em hoặc lính trẻ em, hai đối tượng của các nghị định thư bổ sung (bổ sung cho CRC).

21


Xem Thêm

×