Tải bản đầy đủ (.pdf) (143 trang)

TÀI LIỆU TƯ VẤN VỀ CÁC PHƯƠNG TIỆN TRÁNH THAI

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (3.05 MB, 143 trang )

TỔNG CỤC DÂN SỐ - KHHGĐ

TÀI LIỆU
TƯ VẤN VỀ CÁC PHƯƠNG TIỆN TRÁNH THAI

HÀ NỘI, THÁNG 12/2017


LỜI NÓI ĐẦU
Trong vài thập kỷ vừa qua chương trình kế hoạch hóa gia đình của
Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng. Đa dạng hóa phương tiện
tránh thai, mở rộng mạng lưới cung cấp phương tiện và dịch vụ tránh thai đã
đưa tỷ lệ sử dụng tránh thai của các cặp vợ chồng lên mức trên 75% với
khoảng 13 triệu người sử dụng các biện pháp tránh thai khác nhau. Bên cạnh
số người đang sử dụng tránh thai cần được tư vấn về sử dụng, hàng năm, có
trên một triệu trẻ em gái, trai bước vào độ tuổi trưởng thành về giới tính. Họ
là những người cần được tư vấn và hướng dẫn để có hiểu biết về sử dụng
tránh thai.
Định hướng nền kinh tế thị trường cùng với sự phát triển của khoa học
- kỹ thuật, các phương tiện tránh thai ngày càng đa dạng về mẫu mã, chủng
loại. Hầu hết các phương tiện tránh thai thông dụng đều đã có ở Việt Nam.
Ngoài các sản phẩm được cung cấp trong chương trình Dân số - Kế hoạch
hóa gia đình, thị trường đã xuất hiện một số loại phương tiện tránh thai mới
mà các tài liệu đã biên soạn trước đây ít hoặc chưa đề cập tới. Bên cạnh đó,
các nghiên cứu của Tổ chức Y tế thế giới cũng thường xuyên bổ sung cập
nhật một số nội dung mới về điều kiện và cách thức sử dụng các biện pháp
tránh thai, phương tiện tránh thai. Những kiến thức này cũng cần được phổ
biến tới người cung cấp và người sử dụng.
Nhằm cung cấp kiến thức và kỹ năng cơ bản về tư vấn, hướng dẫn
người dân sử dụng các phương tiện tránh thai cho cán bộ chuyên trách và
cộng tác viên Dân số - Kế hoạch hóa gia đình, Tổng cục Dân số - Kế hoạch


hóa gia đình, Bộ Y tế biên soạn cuốn tài liệu “Tư vấn về các phương tiện
tránh thai”. Với mục tiêu nâng cao kiến thức cho cán bộ, nhân viên hoạt
động tại cộng đồng, hy vọng cuốn tài liệu này sẽ góp phần tích cực vào việc
nâng cao chất lượng dịch vụ, tăng tính tiếp cận của người dân với các dịch
vụ kế hoạch hóa gia đình. Nhằm hoàn thiện hơn nữa cuốn tài liệu này, Tổng
cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình và nhóm tác giả mong nhận được các ý
kiến đóng góp của quý độc giả.
TỔNG CỤC DÂN SỐ - KẾ HOẠCH HÓA GIA ĐÌNH
1


MỤC LỤC
Phần thứ nhất:HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG TÀI LIỆU ..................... 6
Phần thứ hai:HƯỚNG DẪN TƯ VẤN CÁC PTTT ..................... 11
VIÊN THUỐC TRÁNH THAI KẾT HỢP ............................................. 11
I. Thông tin quan trọng cần ghi nhớ ........................................................... 11
II. Viên thuốc tránh thai kết hợp là gì? ....................................................... 11
III. Tác dụng phụ, lợi ích và nguy cơ đối với sức khỏe .............................. 11
IV. Ai có thể/không thể sử dụng ................................................................ 13
V. Hướng dẫn sử dụng ............................................................................... 15
VI. Hướng dẫn quản lý các vấn đề gặp phải khi sử dụng thuốc .................. 21
VII. Câu hỏi thường gặp và đáp án ............................................................ 24
VIÊN THUỐC TRÁNH THAI CHỈ CÓ PROGESTIN………………..29
I. Thông tin quan trọng cần ghi nhớ .......................................................... 29
II. Viên thuốc tránh thai chỉ có progestin là gì? .......................................... 29
III. Tác dụng phụ, lợi ích và nguy cơ đối với sức khỏe .............................. 30
IV. Ai có thể/không thể sử dụng ................................................................ 31
V. Hướng dẫn sử dụng ............................................................................... 32
VI. Hướng dẫn xử lý các vấn đề gặp phải khi sử dụng thuốc...................... 38
VII. Câu hỏi thường gặp và đáp án ............................................................ 41

VIÊN THUỐC TRÁNH THAI KHẨN CẤP .......................................... 45
I. Thông tin quan trọng cần ghi nhớ ........................................................ 45
II. Viên thuốc tránh thai khẩn cấp là gì? ..................................................... 45
III. Tác dụng phụ, lợi ích và nguy cơ đối với sức khỏe .............................. 46
IV. Ai có thể/không thể sử dụng ................................................................ 47
V. Hướng dẫn sử dụng ............................................................................... 48
2


VI. Khi nào thì bắt đầu sử dụng biện pháp tránh thai thường xuyên sau khi
sử dụng viên tránh thai khẩn cấp .......................................................... 50
VII. Câu hỏi thường gặp ............................................................................ 51
THUỐC TIÊM TRÁNH THAI CHỈ CÓ PROGESTIN ........................ 55
I. Thông tin quan trọng cần ghi nhớ .......................................................... 55
II. Thuốc tiêm tránh thai chứa Progestin là gì? ........................................... 55
III. Tác dụng phụ, lợi ích và nguy cơ đối với sức khỏe .............................. 55
IV. Ai có thể/không thể sử dụng ................................................................ 57
V. Hướng dẫn sử dụng ............................................................................... 59
VI. Hướng dẫn quản lý các vấn đề gặp phải khi sử dụng thuốc .................. 62
VII. Các câu hỏi thường gặp và đáp án ...................................................... 64

THUỐC TIÊM TRÁNH THAI HÀNG THÁNG ..................... 69
I. Thông tin quan trọng cần ghi nhớ ........................................................ 69
II. Thuốc tiêm tránh thai hàng tháng là gì ................................................. 69
III. Tác dụng phụ, lợi ích và nguy cơ đối với sức khỏe .............................. 69
IV. Ai có thể/không thể sử dụng ................................................................ 70
V. Hướng dẫn sử dụng .............................................................................. 72
VI. Hướng dẫn quản lý các vấn đề gặp phải khi sử dụng thuốc .................. 75
VII. Các câu hỏi thường gặp và đáp án ...................................................... 76
THUỐC CẤY TRÁNH THAI ................................................................. 80

I. Thông tin quan trọng cần ghi nhớ .......................................................... 80
II. Thuốc cấy tránh thai là gì? .................................................................... 80
III.Tác dụng phụ, lợi ích và nguy cơ đối với sức khỏe ............................... 81
IV. Ai có thể/không thể sử dụng ................................................................ 81
V. Hướng dẫn sử dụng ............................................................................... 84
VI. Hướng dẫn quản lý các vấn đề gặp phải khi sử dụng ............................ 87
VII. Câu hỏi thường gặp (và đáp án) .......................................................... 90
MIẾNG DÁN TRÁNH THAI.................................................................. 94
3


I. Thông tin quan trọng cần ghi nhớ ........................................................... 94
II. Miếng dán tránh thai (MDTT) là gì? ..................................................... 94
III. Tác dụng phụ, lợi ích và nguy cơ đối với sức khỏe .............................. 94
IV. Hướng dẫn sử dụng. ............................................................................. 95
VÒNG TRÁNH THAI ÂM ĐẠO ............................................................ 98
I. Thông tin quan trọng cần ghi nhớ ........................................................... 98
II. Vòng tránh thai âm đạo là gì? ................................................................ 98
III. Tác dụng phụ, lợi ích và nguy cơ đối với sức khỏe .............................. 98
IV. Hướng dẫn sử dụng .............................................................................. 99
DỤNG CỤ TRÁNH THAI TRONG TỬ CUNG CHỨA ĐỒNG ......... 102
I. Thông tin quan trọng cần ghi nhớ ...................................................... 102
II. Dụng cụ tránh thai trong tử cung chứa đồng là gì? .............................. 102
III. Tác dụng phụ, lợi ích và nguy cơ đối với sức khỏe ............................ 102
IV. Ai có thể/không thể sử dụng .............................................................. 103
V. Hướng dẫn sử dụng ............................................................................. 105
VI. Hướng dẫn quản lý các vấn đề gặp phải khi sử dụng DCTC .............. 109
VII. Câu hỏi thường gặp (và đáp áp) ........................................................ 114
DỤNG CỤ TRÁNH THAI TRONG TỬ CUNG .................................. 118
CHỨA NỘI TIẾT TỐ LEVONORGESTREL..................................... 118

I. Thông tin quan trọng cần ghi nhớ ...................................................... 118
II. Dụng cụ tránh thai trong tử cung chứa Levonorgestrel là gì? ............... 118
III. Tác dụng phụ, lợi ích và nguy cơ đối với sức khỏe ............................ 118
IV. Ai có thể/không thể sử dụng .............................................................. 119
V. Hướng dẫn sử dụng ............................................................................. 120
BAO CAO SU NAM .............................................................................. 124
I. Thông tin quan trọng cần ghi nhớ ...................................................... 124
II. Bao cao su nam là gì? ........................................................................ 124
III. Tác dụng phụ, lợi ích và nguy cơ đối với sức khỏe ........................... 124
4


IV. Ai có thể và không thể sử dụng .......................................................... 125
V. Hướng dẫn sử dụng ............................................................................. 126
VI. Cách giải quyết một số vấn đề gặp phải ............................................. 127
VII. Câu hỏi thường gặp .......................................................................... 129
BAO CAO SU NỮ .................................................................................. 134
I. Thông tin quan trọng cần ghi nhớ đối với người cung cấp và người sử
dụng…………… ................................................................................. 134
II. Bao cao su nữ là gì ............................................................................. 134
III. Tác dụng phụ, lợi ích và nguy cơ đối với sức khỏe ............................ 135
IV. Ai có thể và không thể sử dụng .......................................................... 135
V. Hướng dẫn sử dụng ............................................................................. 135
VI. Câu hỏi thường gặp............................................................................ 140

5


Phần thứ nhất
HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG TÀI LIỆU

Với phương châm chuyển tải các kiến thức chuyên môn thành các nội
dung đơn giản, dễ sử dụng, thích hợp với các nhân viên hoạt động tại cộng
đồng, tài liệu này biên soạn nhằm hỗ trợ cán bộ chuyên trách và cộng tác
viên Dân số - Kế hoạch hóa gia đình trong các hoạt động tuyên truyền, vận
động, tư vấn, hướng dẫn sử dụng các phương tiện tránh thai. Tài liệu này
cũng có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo cho các cán bộ quản lý, cán bộ
chuyên môn và trong đào tạo tuyên truyền, tư vấn.
Tài liệu được kết cấu gồm 12 bài tương đối độc lập với nhau nhằm
hướng dẫn sử dụng 12 loại phương tiện tránh thai thông dụng hoặc đã có ở
Việt Nam. Với kết cấu từng bài độc lập, người sử dụng tài liệu có thể nghiên
cứu và sử dụng các bài riêng lẻ phù hợp với các phương tiện tránh thai hiện
đang được cung cấp tại địa phương, không nhất thiết phải dẫn chiếu hoặc sử
dụng các nội dung được trình bày ở các bài khác.
Nội dung các bài được biên soạn dựa trên các tài liệu sau:
1) Hướng dẫn quốc gia các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản, ban
hành kèm theo Quyết định số 4128/QĐ-BYT ngày 29/7/2016 của
Bộ trưởng Bộ Y tế
2) Kế hoạch hóa gia đình- Sổ tay hướng dẫn người cung cấp toàn cầu
- cập nhật năm 2011 (Family Planning - A global handbook for
providers - 2011 up date, 2011) do Tổ chức Y tế Thế giới ấn hành
năm 2011
3) Một số khuyến nghị thực hành đối với sử dụng tránh thai – chỉnh
sửa lần 3 năm 2016 (Selected practice recommendations for
contraceptive use – Thirt edition 2016) do Tổ chức Y tế Thế giới
ấn hành năm 2016
4) Tiêu chuẩn y tế đối với sử dụng tránh thai – chỉnh sửa lần thứ 5
năm 2015 (Medical eligibility criteria for contraceptive use – Fifth
edition, 2015) do Tổ chức Y tế Thế giới ấn hành năm 2015.
Hầu hết các bài đều trình bày 7 nội dung như dưới đây. Đối với một
số phương tiện tránh thai mới hoặc chưa phổ biến ở Việt Nam, bài hướng

6


dẫn chỉ mang tính giới thiệu nên có thể lược bớt một vài nội dung không
quan trọng. Các nội dung chủ yếu bao gồm:
I. Thông tin quan trọng cần ghi nhớ
II. … (phương tiện tránh thai) là gì?
III. Tác dụng phụ, lợi ích và nguy cơ đối với sức khỏe
IV. Ai có thể/không thể sử dụng
V. Hướng dẫn sử dụng
VI. Hướng dẫn quản lý các vấn đề gặp phải khi sử dụng
VII. Câu hỏi thường gặp và đáp án
Bất cứ ai sử dụng tài liệu này đều cần ghi nhớ nội dung I (Thông tin
quan trọng cần ghi nhớ). Nội dung I trình bày các thông tin tóm lược quan
trọng nhất đối với loại phương tiện tránh thai sẽ được trình bày chi tiết trong
bài.
Nội dung II trình bày tóm tắt để hiểu sơ lược về phương tiện và cơ
chế tác dụng, một số tên gọi khác nhau của phương tiện tránh thai, nội dung
này đơn giản dễ nhớ.
Nhân viên hoạt động tại cộng đồng sử dụng tài liệu này để tuyên
truyền, vận động, tư vấn sử dụng các phương tiện tránh thai nhất thiết phải
nắm vững các nội dung III (Tác dụng phụ, lợi ích và nguy cơ đối với sức
khỏe) và IV (Ai có thể/không thể sử dụng). Các nhân viên đảm nhiệm cả
việc cung cấp phương tiện tránh thai cho đối tượng cần nắm được hướng dẫn
sử dụng tại nội dung V (Hướng dẫn sử dụng) đối với các loại phương tiện
tránh thai mà mình tham gia cung cấp.
Nội dung VI (hướng dẫn quản lý các vấn đề gặp phải khi sử dụng)
trình bày các nội dung chuyên môn sâu, thích hợp cho cán bộ y tế xử trí đối
với các khó khăn gặp phải cũng như các tác dụng phụ của mỗi loại phương
tiện tránh thai. Chuyên trách dân số, cộng tác viên dân số cũng có thể sử

dụng nội dung này để tra cứu và hướng dẫn người sử dụng khi cần thiết.
Đối với nội dung VII, là tình huống thường gặp và đáp án (cách giải
thích hoặc trả lời), người sử dụng càng nhớ được nhiều tình huống và đáp án
thì càng tốt.

7


Để sử dụng tốt các nội dung trình bày trong các bài cụ thể, người sử
dụng tài liệu cần ghi nhớ 4 thông điệp chung, quan trọng sau:
1. Hầu hết mọi người đều có thể sử dụng an toàn bất kỳ loại phương
tiện tránh thai nào đã được phép lưu hành. Mặc dù, một số người có thể
không nên sử dụng một loại phương tiện tránh thai nào đó nhưng tỷ lệ này
rất nhỏ. Do đó, mỗi khách hàng có thể sử dụng an toàn nhiều loại phương
tiện tránh thai khác nhau không phải chỉ thích hợp với một loại phương tiện
tránh thai nhất định. Điều này rất quan trọng đối với những nơi, những lúc
việc cung cấp phương tiện tránh thai không thuận tiện hoặc bị gián đoạn.
2. Để sử dụng phương tiện tránh thai có hiệu quả, biết sử dụng đúng
cách là yếu tố quyết định. Hầu hết cách sử dụng thường không phức tạp.
Việc hướng dẫn để người dùng nhớ cách sử dụng và sử dụng thường xuyên
cần được đặc biệt coi trọng trong tư vấn, hướng dẫn sử dụng. Đặc biệt đối
với các biện pháp tránh thai phải sử dụng hàng ngày hoặc mỗi lần quan hệ
tình dục như viên thuốc tránh thai hoặc bao cao su.
3. Khi khách hàng định sử dụng tránh thai, thườnghọ đã có dự định
trước về một biện pháp tránh thai nào đó. Biện pháp tránh thai họ dự định
sử dụng thường là sự lựa chọn tốt nhất đối với họ. Nếu không có lý do đặc
biệt về sự an toàn, nên tôn trọng và tập trung cung cấp thông tin về biện
pháp mà họ dự định.
4. Khách hàng đang sử dụng tránh thai thường ít cần trợ giúp nên hay
bị “bỏ quên”. Để họ tiếp tục sử dụng, thường xuyên nhắc nhở tiếp tục sử

dụng và hướng dẫn cách ứng phó với tác dụng phụ là những yếu tố quan
trọng nhất.
Trước khi nghiên cứu các bài cụ thể, người sử dụng cần nắm chắc một
số nội dung hỗ trợ sau đây để sử dụng tài liệu này.
1. Biện pháp tránh thai dự phòng còn gọi là biện pháp tránh thai hỗ trợ
là các biện pháp tránh thai có tác dụng tránh thai ngay khi sử dụng, được
khuyến cáo sử dụng trong các giai đoạn từ lúc bắt đầu sử dụng một phương
tiện tránh thai nào đó đến khi phương tiện tránh thai đó có tác dụng tránh
thai. Các biện pháp tránh thai dự phòng bao gồm: bao gồm kiêng cữ (không
sinh hoạt tình dục), bao cao su nam và nữ, chất diệt tinh trùng và xuất tinh ra
ngoài.

8


2. Để đánh giá phụ nữ có thai hay không trước khi bắt đầu sử dụng
một phương tiện tránh thai nào đó, sử dụng bảng kiểm sau:
Hỏi phụ nữ các câu hỏi lần lượt từ 1 tới 6, có thể dừng lại khi người
phụ nữ trả lời “Có” ở một câu hỏi nào đó, đánh giá theo hướng dẫn
KHÔNG


1. Kỳ kinh gần đây bắt đầu trong 7 ngày vừa qua?
2. Sinh con trong vòng 4 tuần vừa qua?
3. Sinh con dưới 6 tháng, chưa có kinh trở lại và cho
con bú hoàn toàn hoặc gần như hoàn toàn?
4. Bị sảy thai hoặc phá thai trong 7 ngày gần đây?
5. Không giao hợp kể từ lần có kinh gần đây nhất?
6. Đang sử dụng biện pháp tránh thai thường xuyên
và đúng cách?


- Nếu trả lời “KHÔNG” với tất cả các câu hỏi, chưa loại trừ được có
thai. Để chắc chắn không có thai cần chờ tới kỳ kinh tiếp theo hoặc
phải thử thai.
- Nếu trả lời “CÓ” ở bất kỳ câu hỏi nào (chỉ cần một câu “CÓ”) và
khách hàng không có các dấu hiệu của có thai, có thể bắt đầu sử dụng
một phương tiện tránh thai.
- Các dấu hiệu sớm của mang thai bao gồm:
o Chậm kinh
o Căng ngực (vú)
o Buồn nôn
o Nôn
o Đi tiểu nhiều lần hơn trước
o Tăng nhạy cảm với một số mùi nào đó
o Thay đổi thói quen ăn uống (thích hoặc sợ một món ăn nào đó)
o Mệt mỏi
o Thay đổi tâm trạng

9


Những hướng dẫn trên là những yêu cầu cơ bản, song nhóm biên soạn
vẫn khuyến cáo người sử dụng tài liệu nghiên cứu toàn bộ các nội dung, toàn
bộ các bài để đạt được hiệu quả cao nhất trong sử dụng tài liệu này.

10


Phần thứ hai
HƯỚNG DẪN TƯ VẤN CÁC PHƯƠNG TIỆN

TRÁNH THAI
VIÊN THUỐC TRÁNH THAI KẾT HỢP
I. Thông tin quan trọng cần ghi nhớ
 Là biện pháp tránh thai tạm thời, hiệu quả tránh thai cao
 Uống 01 viên mỗi ngày và bắt đầu vỉ thuốc đúng thời gian
 Nếu quên uống thuốc, có thể có thai. Uống bổ sung viên thuốc bị
quên ngay khi nhớ ra
 Một số tác dụng phụ có thể gặp nhưng thường không nguy hại
 Có thể có thai trở lại dễ dàng ngay sau khi dừng thuốc
 Có thể nhận vỉ thuốc trước khi hết thuốc hoặc bất cứ lúc nào để sử
dụng sau đó
 Thuốc tránh thai có sẵn ở các hiệu thuốc, các cơ sở y tế, cộng tác
viên dân số
 Hãy đến cơ sở y tế để tư vấn nếu cảm thấy khác thường hoặc khó
chịu trong khi dùng thuốc
II. Viên thuốc tránh thai kết hợp là gì?
 Thuốc có chứa liều thấp 2 loại nội tiết tố progestin và estrogen–giống nội tiết tố tự
nhiên progesterone và estrogen trong cơ
thể của phụ nữ.
 Tên gọi khác: Viên tránh thai kết hợp
hoặc viên uống tránh thai kết hợp hoặc
viên thuốc tránh thai liều thấp kết hợp.
 Cơ chế hoạt động chủ yếu là ngăn không
cho trứng phát triển và rụng khỏi buồng
trứng (ngăn rụng trứng).
III. Tác dụng phụ, lợi ích và nguy cơ đối với sức khỏe
1. Tác dụng phụ có thể gặp
 Những thay đổi về kinh nguyệt có thể gặp:
- Ra máu ít hơn và số ngày hành kinh ít hơn
11



- Kinh nguyệt không đều
- Mất kinh
 Đau đầu
 Chóng mặt
 Buồn nôn
 Căng ngực
 Thay đổi cân nặng
 Thay đổi tâm trạng
 Mụn trứng cá (có thể ít đi hoặc nhiều lên, nhưng thường là ít đi)
 Huyết áp tăng một chút (vài mm Hg). Nếu tăng do viên thuốc tránh
thai kết hợp, huyết áp sẽ giảm nhanh chóng sau khi ngừng sử dụng
2. Lợi ích:
 Giúp bảo vệ ngăn ngừa:
- Những rủi ro khi mang thai
- Ung thư nội mạc tử cung
- Ung thư buồng trứng
- Bệnh viêm tiểu khung
 Có thể giúp phòng chống:
- U nang buồng trứng
- Thiếu máu do thiếu sắt
 Giúp giảm:
- Đau bụng khi hành kinh
- Các vấn đề về ra máu kinh nguyệt
- Cơn đau rụng trứng
- Chứng rậm lông trên mặt hoặc trên cơ thể
- Các triệu chứng của hội chứng đa nang buồng trứng (ra máu bất
thường, mụn trứng cá, rậm lông trên khuôn mặt hoặc cơ thể)
- Các triệu chứng của chứng lạc nội mạc tử cung (đau vùng chậu, ra

máu bất thường)
3. Nguy cơ
 Rất hiếm gặp: Đông máu trong tĩnh mạch sâu của chân hoặc phổi
(huyết khối tĩnh mạch sâu hoặc thuyên tắc phổi)


Cực kì hiếm: Đột quỵ, đau tim
12


IV. Ai có thể/không thể sử dụng
1. Hầu hết tất cả phụ nữ có thể sử dụng một cách an toàn và hiệu quả,
bao gồm cả phụ nữ:
 Có hoặc chưa có con
 Chưa lập gia đình
 Ở mọi lứa tuổi, bao gồm cả vị thành niên và phụ nữ trên 40 tuổi
 Vừa mới phá thai hoặc sẩy thai
 Hút thuốc lá - nếu dưới 35 tuổi
 Đang thiếu máu hoặc đã từng thiếu máu
 Giãn tĩnh mạch
 Nhiễm HIV, có hoặc không điều trị ARV, trừ trường hợp điều trị
dùng thuốc Ritonavir
Phụ nữ bắt đầu sử dụng viên thuốc tránh thai có thể:
 Không cần khám khung chậu
 Không cần xét nghiệm máu hoặc các xét nghiệm thông thường khác
 Không cần sàng lọc ung thư cổ tử cung
 Không cần khám ngực (vú)
 Ngay cả vào những ngày không có kinh nguyệt, nếu chắc chắn không
có thai vẫn có thể bắt đầu sử dụng
2. Không sử dụng viên thuốc tránh thai kết hợp nếu:

 Đang cho con bú trong vòng 6 tuần sau sinh
 Trên 35 tuổi và hút thuốc lá thường xuyên ≥ 15 điếu/ngày
 Có nhiều nguy cơ bị bệnh mạch vành
 Tăng huyết áp
 Đã hoặc đang bị bệnh lý tim mạch và đông máu
 Sắp phẫu thuật phải nằm trên 1 tuần
 Đau nửa đầu
 Đang bị ung thư vú
 Đái tháo đường có biến chứng (thận, thần kinh, võng mạc, mạch máu)
 Đang bị lupus ban đỏ hệ thống và có kháng thể kháng phospholipid
 Đang bị bệnh gan nặng có suy giảm chức năng gan trầm trọng

13


3. Bảng kiểm viên thuốc tránh thai kết hợp
TT

Nội dung



1

Bạn đang bị chậm kinh hoặc nghĩ là mình
có thể đang có thai không?

2

Bạn đã 35 tuổi và có hút thuốc lá

không?

3

Bạn có bị vàng da, vàng mắt hay bị
bệnh gan bao giờ không?

4

Bạn có bị tăng huyết áp không?

5

Bạn có bệnh tim hoặc đã từng điều trị
bệnh tim không?

6

Bạn đã từng bị đột quỵ, thuyên tắc phổi
hay thuyên tắc tĩnh mạch sâu ở chân
không phổi?

7

Bạn có bị tiểu đường hơn 20
năm hoặc có điều trị biến chứng của
tiểu đường không?

8


Bạn có bị bệnh về mật hoặc uống thuốc
điều trị viêm túi mật không?

9

Bạn có đang hay đã từng bị ung thư vú?

10

Bạn có hay bị nhức đầu đau nửa đầu
nghiêm trọng và đôi khi kèm theo nhìn
mờ hoặc hoa mắt hoặc nổ đom đóm
hoặc buồn nôn hoặc nhất là khi có tiếng
ồn, ánh sáng hay di chuyển không?

11

Bạn có đang dùng thuốc điều trị bệnh
lao, thuốc an thần chống co giật động
kinh không?

12

Bạn có bị ra máu âm đạo bất thường giữa
các chu kì kinh không?

13

Không


Ghi chú

Bạn đang cho con dưới 6 tháng tuổi bú
sữa mẹ?

Nếu trả lời “có” cho bất kì câu nào thì chưa chắc chắn có thể sử dụng được
biện pháp này, nên một chọn biện pháp tránh thai khác phù hợp hơn. Nếu vẫn
muốn sử dụng viên thuốc tránh thai, cần tham khảo ý kiến nhân viên y tế.

14


V. Hướng dẫn sử dụng
1. Thời điểm bắt đầu sử dụng
Lưu ý: Phụ nữ có thể bắt đầu sử dụng viên thuốc tránh thai kết hợp bất cứ
khi nào nếu chắc chắn không có thai. Khách hàng có thể được cấp viên
thuốc tránh thai kết hợp bất cứ lúc nào và được hướng dẫn thời điểm bắt đầu
sử dụng như bảng sau:
Tình trạng của
phụ nữ
Đang có kinh
hoặc chuyển từ
biện pháp tránh
thai không có nội
tiết sang sử dụng
viên thuốc tránh
thai kết hợp

Thời điểm bắt đầu sử dụng
 Nếu bắt đầu uống thuốc trong vòng 5 ngày kể từ khi

bắt đầu có kinh, không cần sử dụng biện pháp dự
phòng.
 Nếu trên 5 ngày sau khi bắt đầu có kinh, có thể bắt
đầu uống thuốc bất cứ lúc nào nếu đảm bảo chắc
chắn là không có thai. Tuy nhiên, cần sử dụng một
biện pháp tránh thai dự phòng trong 7 ngày đầu tiên
kể từ khi uống thuốc (Nếu chưa chắc chắn liệu có
thai hay không, hãy bắt đầu uống thuốc từ ngày có
kinh đầu tiên trong kỳ kinh tiếp theo).
 Nếu chuyển từ biện pháp dụng cụ tử cung (vòng), có

thể bắt đầu dùng ngay, không cần sử dụng biện pháp
dự phòng (xem thêm bài Dụng cụ tử cung có chứa
đồng, chuyển đổi sang một biện pháp tránh thai
khác).
Chuyển từ biện
pháp tránh thai
có chứa nội tiết

 Uống ngay lập tức nếu đã sử dụng biện pháp tránh
thai có nội tiết tố liên tục và đúng cách hoặc nếu chắc
chắn không có thai. Không cần áp dụng biện pháp dự
phòng.
 Nếu chuyển đổi từ biện pháp dùng thuốc tiêm tránh

thai: có thể bắt đầu uống thuốc vào thời điểm lặp lại
mũi tiêm. Không cần biện pháp tránh thai dự phòng.
15



 Nếu kinh nguyệt chưa có lại, có thể bắt đầu uống
thuốc bất cứ khi nào nếu chắc chắn không có
thai. Cần sử dụng một biện pháp dự phòng cho 7
ngày dùng thuốc đầu tiên (Nếu không chắc chắn, hãy
Trên 6 tháng sau
bắt đầu uống viên thuốc tránh thai kết hợp vào ngày
sinh
thấy kinh trở lại).
Cho con bú hoàn
toàn hoặc gần
như hoàn toàn

 Nếu kinh nguyệt đã có lại, có thể bắt đầu dùng viên

thuốc tránh thai kết hợp như hướng dẫn đối với phụ
nữ có kinh nguyệt bình thường khác.
Cho
con
bú  Bắt đầu uống thuốc sau khi sinh 6 tuần
không hoàn toàn  Nếu kinh nguyệt đã có lại, cần áp dụng một biện
Dưới 6 tuần sau
pháp dự phòng trong thời gian chờ đủ 6 tuần sau khi
sinh
sinh.
Trên 6 tuần sau  Nếu kinh nguyệt chưa có lại thì có thể uống thuốc bất
sinh
cứ lúc nào, miễn là chắc chắn không có thai. Cần
một biện pháp dự phòng trong 7 ngày đầu tiên khi
bắt đầu dùng thuốc (Nếu chưa chắc chắn là không có
thai, hãy bắt đầu uống trong ngày đầu kỳ kinh tiếp

theo).
 Nếu kinh nguyệt đã có lại, có thể bắt đầu dùng viên

thuốc tránh thai kết hợp như hướng dẫn đối với phụ
nữ có kinh nguyệt bình thường khác (xem phần trên).
Không cho con  Có thể bắt đầu dùng viên thuốc tránh thai kết hợp bất

cứ lúc nào trong các ngày từ 21-28 sau khi
sinh. Không cần biện pháp dự phòng (Nếu có thêm
Dưới 4 tuần sau
nguy cơ thuyên tắc huyết khối tĩnh mạch, chờ đến
sinh
khi được 6 tuần sau sinh).
(Cần cân nhắc kỹ)
Không cho con  Nếu kinh nguyệt chưa có lại, có thể bắt đầu uống

thuốc bất kỳ lúc nào nếu chắc chắn không có
thai. Cần một biện pháp dự phòng cho 7 ngày đầu
16


Trên 4 tuần sau
sinh

tiên uống thuốc (Nếu thấy chưa chắc chắn có thai hay
không, hãy bắt đầu uống khi thấy kinh).
 Nếu kinh nguyệt đã có lại, có thể bắt đầu uống thuốc

như đã hướng dẫn cho phụ nữ có chu kì kinh nguyệt
bình thường khác.

Không có kinh
hàng
tháng(không liên
quan đến sinh nở
hoặc cho con bú)

 Có thể uống thuốc bất kỳ lúc nào nếu chắc chắn
không có thai. Cần sử dụng một biện pháp dự phòng
cho 7 ngày đầu tiên sau uống thuốc.

Sau sẩy thai hoặc  Uống ngay lập tức. Nếu bắt đầu sử dụng trong vòng
phá thai
7 ngày đầu sau khi sẩy thai hoặc phá thai trong 3
tháng đầu hoặc 3 tháng giữa thì không cần biện pháp
dự phòng.
 Nếu bắt đầu sử dụng sau khi sẩy thai hoặc phá thai

trên 7 ngày với tuổi thai ở 3 tháng đầu hay 3 tháng
giữa, có thể bắt đầu uống bất cứ lúc nào nếu chắc
chắn là không có thai. Cần một biện pháp dự phòng
cho 7 ngày đầu tiên uống thuốc (Nếu không chắc
chắn, hãy bắt đầu uống trong lần thấy kinh tiếp theo).
Sau uống thuốc  Có thể bắt đầu dùng viên thuốc tránh thai kết hợp
ngay ngày hôm sau khi uống hết liều thuốc tránh thai
tránh thai khẩn
khẩn cấp. Không cần phải đợi đến kỳ kinh tháng tiếp
cấp (ECPs)
theo để bắt đầu uống thuốc.
-


Người mới sử dụng viên thuốc tránh thai kết hợp
bắt đầu bằng một vỉ mới

- Người đang dùng viên thuốc tránh thai kết hợp
mà cần dùng viên thuốc tránh thai khẩn cấp, có
thể tiếp tục dùng vỉ đang dùng dở
 Tất cả các phụ nữ cần áp dụng một biện pháp dự

phòng cho 7 ngày đầu tiên dùng thuốc.

17


2. Tư vấn các tác dụng phụ thường gặp
Lưu ý: Tư vấn là một phần quan trọng trong cung cấp sử dụng viên thuốc tránh
thai kết hợp. Tư vấn về những thay đổi trong kinh nguyệt là yếu tố quan trọng
nhất giúp phụ nữ duy trì việc tiếp tục sử dụng biện pháp này.
Mô tả những
tác dụng phụ
thường gặp
nhất

 Trong những tháng đầu dùng thuốc, ra máu vào
những thời điểm ngoài ngày dự kiến thấy kinh (ra
máu bất thường). Sau đó, nhẹ hơn, ngắn hơn và kỳ
kinh trở lại bình thường hơn.
 Đau đầu, căng ngực, cân nặng thay đổi và có thể có
tác dụng phụ khác.

Giải thích về

những tác
dụng phụ

 Tác dụng phụ không phải là dấu hiệu bệnh tật.
 Hầu hết các tác dụng phụ thường ít dần hoặc hết sau
vài tháng sử dụng.
 Tác dụng phụ là phổ biến, nhưng một số phụ nữ lại
không gặp phải tác dụng phụ.

Cách ứng phó
với những tác
dụng phụ

 Tiếp tục dùng viên thuốc tránh thai kết hợp. Bỏ
uống thuốc có thể có nguy cơ mang thai và có thể
dẫn đến một số tác dụng phụ trầm trọng hơn.
 Uống thuốc vào cùng một thời điểm trong ngày để
giúp giảm ra máu bất thường và cũng giúp nhớ
uống thuốc.
 Hãy uống thuốc cùng với thức ăn hoặc trước khi đi
ngủ để giúp tránh buồn nôn.
 Khách hàng có thể quay lại để được tư vấn, giúp đỡ
nếu có tác dụng phụ hoặc bất kỳ điều gì khiến khó
chịu, phiền phức.

18


3. Hướng dẫn uống thuốc
Giải thích về vỉ

thuốc

 Hướng dẫn các loại vỉ thuốc - loại 21 hoặc 28
viên. Với vỉ 28 viên, 7 viên cuối có màu sắc khác
và không chứa nội tiết tố.

Hướng dẫn
cách uống
thuốc

 Hướng dẫn cách uống viên thuốc đầu tiên trong vỉ
và sau đó uống theo hướng dẫn hoặc theo mũi tên
trên vỉ thuốc để uống những viên còn lại.
 Uống mỗi ngày một viên – cho đến khi hết vỉ

thuốc.
 Thảo luận các cách để nhớ uống thuốc thường

xuyên. Có thể liên hệ việc uống thuốc với các hoạt
động hàng ngày.
 Uống thuốc cùng một giờ trong ngày sẽ giúp nhớ

uống thuốc tốt hơn và có thể giúp làm giảm một số
tác dụng phụ.
Hướng dẫn
cách bắt đầu vỉ
tiếp theo

 Vỉ 28 viên: Khi dùng hết một vỉ, uống viên
thuốc đầu tiên của vỉ tiếp theo vào ngày hôm sau.

 Vỉ 21 viên: Sau khi uống viên cuối cùng của vỉ
thuốc, nghỉ 7 ngày không dùng thuốc và sau đó
uống viên thuốc đầu tiên của vỉ tiếp theo.
Cần phải bắt đầu vỉ tiếp theo đúng thời điểm. Bắt đầu
vỉ mới muộn sẽ có nguy cơ mang thai

Cung cấp biện
pháp dự phòng
và hướng dẫn
cách sử dụng

 Đôi khi có thể cần phải sử dụng một biện pháp dự
phòng, chẳng hạn như khi quên uống thuốc
 Các biện pháp dự phòng gồm kiêng giao hợp, sử
dụng bao cao su nam hay nữ, sử dụng chất diệt tinh
trùng hoặc xuất tinh ngoài. Lưu ý: chất diệt tinh
trùng và xuất tinh ngoài là những biện pháp tránh
thai kém hiệu quả nhất. Dùng bao cao su nếu có thể

19


4. Những khó khăn khi uống thuốc và cách xử trí
Quên uống thuốc

 Nếu quên viên thuốc chứa nội tiết tố (viên từ 1 đến
21), hãy uống ngay một viên bị quên càng sớm càng
tốt ngay khi nhớ ra.
 Tiếp tục uống viên thuốc thường lệ của ngày hôm
đó (có thể uống 2 viên cùng một lúc hoặc trong

cùng một ngày), những ngày sau tiếp tục uống mỗi
ngày một viên.

Bị quên 1 hoặc 2 viên
thuốc? Bắt đầu uống
vỉ mới muộn 1 hoặc
2 ngày

 Uống ngay một viên thuốc nội tiết càng sớm càng
tốt. Tiếp tục uống viên của ngày hôm đó như
thường lệ.

Bị quên thuốc 3 ngày
trở lên trong cùng 1
hàng vào tuần đầu
hoặc tuần thứ
hai? Bắt đầu vỉ
mới muộn hơn 3
ngày trở lên

 Uống một viên thuốc nội tiết càng sớm càng tốt.
Tiếp tục uống viên của ngày hôm đó như thường lệ.

Bị quên 3 viên trở
lên trong tuần thứ 3

 Uống một viên thuốc nội tiết càng sớm càng tốt.
Tiếp tục uống viên của ngày hôm đó như thường lệ.

 Hiếm khi hoặc không có nguy cơ mang thai.


 Áp dụng một biện pháp dự phòng trong 7 ngày tiếp
theo.
 Ngoài ra, nếu có quan hệ tình dục trong vòng 5
ngày trước đó, có thể cân nhắc sử dụng viên thuốc
tránh thai khẩn cấp (xem phần thuốc tránh thai
khẩn cấp).

 Tiếp tục uống mỗi ngày 1 viên cho đến hết tất cả
các viên nội tiết trong vỉ uống dở. Bỏ đi 7 viên
thuốc không chứa nội tiết trong vỉ 28 viên.
 Bắt đầu một vỉ mới vào ngày hôm sau.
 Áp dụng một biện pháp dự phòng trong 7 ngày tiếp
theo.
 Ngoài ra, nếu có quan hệ tình dục trong vòng 5
ngày trước đó, có thể cân nhắc dùng thuốc tránh
20


thai khẩn cấp.
Bị quên viên thuốc
không có nội tiết (7
viên thuốc cuối trong
vỉ 28 viên)

 Bỏ qua những viên thuốc không có nội tiết đã bị
quên.

Nôn mửa nặng hoặc
bị tiêu chảy


 Nếu bị nôn trong vòng 2 giờ sau khi uống thuốc,
nên uống một viên thuốc khác trong vỉ càng sớm
càng tốt, sau đó tiếp tục dùng thuốc như bình
thường.

 Tiếp tục uống viên tiếp theo, mỗi ngày một

viên. Bắt đầu vỉ mới như thường lệ.

 Nếu phụ nữ đã nôn mửa hoặc tiêu chảy trên 2 ngày,

hãy làm theo hướng dẫn giống như quên 3 viên
thuốc trở lên như hướng dẫn ở trên.
5. Khi nào cần đến cơ sở y tế khám, tư vấn:
Bất cứ khi nào cảm thấy sức khỏe không ổn. Biện pháp tránh thai phụ nữ
hiện đang áp dụng có thể không phải là nguyên nhân gây ra tình trạng này,
nhưng cần thông báo bác sĩ về biện pháp tránh thai mà mình đang sử dụng.
VI. Hướng dẫn quản lý các vấn đề gặp phải khi sử dụng thuốc
Các vấn đề gặp phải có thể liên quan hoặc không liên quan đến sử dụng
viên thuốc tránh thai kết hợp.
1. Quên uống thuốc
Xem phần quên thuốc tại mục 4
2. Ra máu bất thường
 Hãy trấn an khách hàng rằng nhiều phụ nữ sử dụng viên thuốc tránh
thai kết hợp cũng bị ra máu bất thường. Nó không nguy hại và thường
sẽ ít dần hoặc hết sau vài tháng sử dụng.
 Các nguyên nhân có thể dẫn đến ra máu bất thường bao gồm:
- Quên uống thuốc
- Uống thuốc vào các thời điểm khác nhau mỗi ngày

- Ói mửa hoặc tiêu chảy
21


- Dùng thuốc chống co giật hoặc rifampicin


Xử trí
o Cần dùng thuốc mỗi ngày và uống tại cùng một thời điểm.
o Hướng dẫn khách hàng uống bù viên thuốc bị quên đúng cách, kể

cả sau khi nôn hoặc tiêu chảy.
o Để giảm nhẹ tình trạng trong thời gian ngắn, hỏi ý kiến nhân viên

y tế, nếu không có chống chỉ định có thể dùng 800mg ibuprofen 3
lần mỗi ngày sau khi ăn trong 5 ngày hoặc thuốc chống viêm
không chứa steroid khác (NSAID), bắt đầu dùng thuốc khi có
hiện tượng ra máu bất thường. Thuốc chống viêm không chứa
steroid dùng để hỗ trợ khi ra máu bất thường do dùng thuốc cấy,
thuốc tiêm chứa progestin và dụng cụ tử cung (IUDs) và cũng có
thể dùng để hỗ trợ cho viên thuốc tránh thai kết hợp.
o Nếu đã dùng trên vài tháng và các thuốc chống viêm không chứa

steroid mà không có tác dụng, hãy chuyển sang một loại thuốc
viên thuốc tránh thai kết hợp khác nếu có. Để phụ nữ dùng thử
thuốc mới trong 3 tháng.
o Nếu vẫn tiếp tục ra máu bất thường hoặc bắt đầu ra máu bất
thường sau vài tháng kinh nguyệt bình thường hoặc không có kinh
nguyệt, hoặc nghi ngờ có thể do một nguyên nhân nào đó
khác, hãy xem xét các nguyên nhân do bệnh lý khác không liên

quan đến viên thuốc tránh thai kết hợp.
3. Không có kinh nguyệt hàng tháng (vô kinh)
 Hỏi xem khách hàng có ra chút máu kinh nào không (có thể chỉ ra một
ít trên đồ lót mà không cho rằng đó là ra máu kinh nguyệt hàng
tháng). Nếu thực sự vô kinh hãy trấn an khách hàng.
 Trấn an khách hàng rằng một số phụ nữ khi sử dụng viên thuốc tránh
thai kết hợp cũng bị vô kinh và điều này không có hại. Sẽ không mất
máu mỗi tháng. Nó tương tự như không có kinh nguyệt trong khi
mang thai. Cũng không phải sẽ bị vô sinh. Máu kinh không đọng lại
bên trong cơ thể (Một số phụ nữ rất vui khi không có kinh nguyệt
hàng tháng).

22


 Hỏi xem khách hàng có uống đều đặn một viên mỗi ngày không. Nếu
không, hãy động viên khách hàng rằng họ không thể mang thai. Phụ
nữ có thể tiếp tục dùng viên thuốc tránh thai kết hợp như trước đây.
 Khách hàng có bỏ qua 7 ngày ngưng dùng thuốc giữa các vỉ không?
(với loại 21 viên) hoặc bỏ qua 7 viên thuốc không chứa nội tiết tố (vỉ
28 viên) mà dùng ngay vỉ mới không? Nếu vậy, hãy trấn an khách
hàng rằng khách hàng không mang thai. Có thể tiếp tục sử dụng viên
thuốc tránh thai kết hợp.
 Nếu đã quên uống các viên nội tiết tố hoặc bắt đầu vỉ mới muộn:
- Có thể tiếp tục sử dụng viên thuốc tránh thai kết hợp
- Người sử dụng quên 3 viên thuốc trở lên hoặc bắt đầu một vỉ mới
muộn 3 ngày nên đến khám tại cơ sở y tế ngay nếu phát hiện
những dấu hiệu và triệu chứng sớm của có thai.
4. Đau đầu thông thường (không phải là đau nửa đầu)
 Hỏi ý kiến nhân viên y tế, nếu không có chống chỉ định, có thể dùng

những thuốc sau (mỗi lần chỉ dùng một loại):Aspirin (325-650 mg),
ibuprofen (200-400 mg), paracetamol (325-1000 mg), hoặc thuốc
giảm đau khác.
 Nên đi khám khi những cơn đau đầu bị nặng hơn hoặc xảy ra thường
xuyên hơn.
5. Buồn nôn hoặc chóng mặt
 Khi buồn nôn, hãy uống thuốc trước khi đi ngủ hoặc dùng cùng với
thức ăn.
 Nếu các triệu chứng vẫn tiếp diễn: Hãy xin ý kiến nhân viên y tế để
dùng các thuốc chống nôn khác.
6. Căng ngực (đau vú)
 Có thể sử dụng áo nâng ngực (khi lao động và cả khi ngủ).
 Hãy chườm ngực bằn khăn ấm hoặc lạnh.
 Hỏi ý kiến nhân viên y tế, nếu không có chống chỉ định, có thể dùng
một trong các loại giảm đau như aspirin (325-650 mg), ibuprofen

23


(200-400 mg), paracetamol (325-1000 mg), hoặc thuốc giảm đau
khác.
7. Thay đổi cân nặng
 Xem lại chế độ ăn uống và tư vấn khi cần thiết.
8. Thay đổi tâm trạng hoặc thay đổi ham muốn tình dục
 Hãy hỏi xem những thay đổi trong cuộc sống của khách hàng có thể
ảnh hưởng đến tâm trạng hoặc hoạt động tình dục của họ, bao gồm cả
những thay đổi trong mối quan hệ với bạn đời. Hỗ trợ khách hàng khi
thích hợp.
 Khách hàng có những thay đổi tâm trạng nghiêm trọng như trầm cảm
nặng nên được chuyển tuyến để được chăm sóc.

 Hãy xem xét để sử dụng các phương thuốc sẵn có khác.
9. Mụn trứng cá
 Mụn thường được cải thiện khi sử dụng viên thuốc tránh thai kết
hợp. Nó cũng có thể nặng hơn ở một số phụ nữ.
 Nếu đã uống thuốc hơn vài tháng và mụn trứng cá vẫn còn, hãy thử
dùng một loại thuốc viên thuốc tránh thai kết hợp khác nếu có. Dùng
thuốc mới ít nhất 3 tháng.
 Hãy xem xét các phương thuốc sẵn có khác.
VII. Câu hỏi thường gặp và đáp án
1. Phụ nữ có nên tạm dừng uống viên thuốc tránh thai kết hợp sau khi
dùng trong một thời gian?
Không. Không có bất kỳ bằng chứng nào cho thấy việc tạm dừng là có
lợi. Trên thực tế, tạm dừng viên thuốc tránh thai kết hợp có thể dẫn đến
mang thai ngoài ý muốn. Viên thuốc tránh thai kết hợp được sử dụng an toàn
trong nhiều năm mà không cần phải dừng lại theo định kỳ.
2. Nếu một phụ nữ đã và đang dùng viên thuốc tránh thai kết hợp trong
một thời gian dài, liệu phụ nữ sẽ tránh được nguy cơ mang thai sau khi
dừng viên thuốc tránh thai kết hợp?
Không. Người phụ nữ chỉ tránh được nguy cơ mang thai khi uống thuốc
thường xuyên.
24


Xem Thêm

×