Tải bản đầy đủ

Giải quyết tranh chấp phát sinh trong sự cố y khoa tại các bệnh viện ở quảng ninh thực trạng và giải pháp

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ

GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP PHÁT SINH TRONG SỰ CỐ
Y KHOA TẠI CÁC BỆNH VIỆN Ở QUẢNG NINH - THỰC
TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP

Ngành: LuâṭKinh tê

VŨ THẾ ANH

HàNôị- 2020


1

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG


LUẬN VĂN THẠC SĨ

Giải quyêt tranh chấp phát sinh trong sự cố y khoa tại các bệnh viện
ở Quảng Ninh - Thực trạng và giải pháp

Ngành: LuâṭKinh tê
Mã số: 8380107

Họ và tên hocc̣ viên: Vũ Thê Anh

Người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Bình Minh

HàNôị- 2020


iii

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam kêt luận văn này là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của
tôi. Các tài liệu, tư liệu được sử dụng trong luận văn có nguồn dẫn rõ ràng, các kêt
quả nghiên cứu là quá trình lao động trung thực của tôi./.
TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Vũ Thê Anh


iv

MUCC̣ LUCC̣
MỤC LỤC Trang
LỜI CAM ĐOAN....................................................................................................................iii
MUCC̣ LUCC̣................................................................................................................................iv
LỜI CẢM ƠN...........................................................................................................................x

́

́

DANH MUCC̣ CÁC CHỮVIÊT TĂT....................................................................................xi
DANH MỤC SƠ ĐỒ, HÌNH, BẢNG..................................................................................xii


TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN.......................................................xiv

̀

LỜI MỞ ĐÂU...........................................................................................................................1
1. Tin
́ h cấp thiêt của đềtài............................................................................................... 1

2. Tinh̀ hinh̀ nghiên cứu.................................................................................3
2.1. Tinh̀ hinh̀ nghiên cứu trong nước......................................................3
2.2. Tinh̀ hinh̀ nghiên cứu ngoài nước......................................................4
3. Mục tiêu nghiên cứu...................................................................................6
3.1. MucC̣ đích nghiên cứu...........................................................................6
3.2. Nhiêṃ vu n
C̣ ghiên cứu..........................................................................6
4. Đối tươngC̣ và phạm vi nghiên cứu..............................................................7
4.1. Đối tượng nghiên cứu của đề tài:....................................................7
4.2. Phạm vi về thời gian:.......................................................................7
4.3. Phạm vi về không gian:....................................................................7
5. Tính mới của luận văn................................................................................7
6. Phương pháp nghiên cứu...........................................................................7
7. Kêt cấu của Luâṇ văn.................................................................................8

́

́

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ GIẢI QUYÊT TRANH CHÂP PHÁT SINH TRONG
SỰ CỐ Y KHOA.......................................................................................................................9


v

1.1. Khái niệm chung về sự cố y khoa..........................................................9
1.1.1. Khái niệm:........................................................................................9
1.1.2. Đặc điểm:........................................................................................ 10
1.1.3. Phân loại:........................................................................................ 11
1.1.4. Nguyên nhân của SCYK:............................................................... 13
1.1.5. Xác định sai sót trong sự cố y khoa............................................... 16
1.1.6. Các bên trong sự cố y khoa............................................................ 19
1.2. Khái niệm chung về tranh chấp phát sinh trong sự cố y khoa...........19
1.2.1. Khái niệm........................................................................................ 19
1.2.1.1. Đặc điểm của tranh chấp trong Sự cố y khoa...................19
1.2.1.2. Xác định tranh chấp trong Sự cố y khoa..........................20
1.2.1.3. Xác định mức bồi thường.................................................. 24
1.2.2. Nguồn luật áp dụng trong tranh chấp phát sinh do sự cố y
khoa 24
1.2.2.1. Các văn bản luật................................................................ 24
1.2.2.2. Các văn bản hướng dẫn luật............................................. 26
1.2.3. Các yêu tố tác động trực tiêp đên tranh chấp trong sự cố y
khoa 27
1.2.3.1. Nhóm liên quan đến đối tượng gây ra SCYK:..................27
1.2.3.2. Nhóm liên quan đến đối tượng bị tổn hại trong SCYK:. . .28
1.3. Các phương pháp giải quyêt tranh chấp.............................................. 28
1.3.1. Phương pháp giải quyêt tranh chấp bằng thương lượng............29
1.3.1.1. Khái niệm thương lượng................................................... 29
1.3.1.2. Đặc điểm của phương pháp thương lượng:......................29
1.3.1.3. Phương thức thực hiện thương lượng..............................30


vi

1.3.1.4. Hậu quả pháp lý của phương pháp thương lượng...........30
1.3.2. Phương pháp giải quyêt tranh chấp bằng hòa giải......................31
1.3.2.1. Khái niệm hòa giải............................................................. 31
1.3.2.2. Hòa giải ngoài tòa án........................................................ 31
1.3.2.3. Hòa giải tại tòa án............................................................. 32
1.3.2.4. Mô hình tham khảo trên thế giới....................................... 36
1.3.3. Phương pháp giải quyêt tranh chấp bằng tòa án.........................37
1.3.3.1. Khái niệm........................................................................... 37
1.3.3.2. Đặc điểm của phương pháp giải quyết tranh chấp bằng tòa
án....................................................................................... 38
1.3.3.3. Phương pháp hoạt động của tòa án:................................. 39
1.3.3.4. Hậu quả pháp lý của phương pháp giải quyết tranh chấp
phát sinh do SCYK bằng toàn án...................................... 40
1.3.4. Ưu điểm và hạn chê của các phương pháp giải quyêt tranh chấp
phát sinh trong SCYK

41

1.3.4.1. Ưu điểm.............................................................................. 41
1.3.4.2. Hạn chế.............................................................................. 42
1.3.5. Những yêu tố tác động đên lựa chọn phương pháp giải quyêt
tranh chấp phát sinh trong SCYK

43

1.3.5.1. Yếu tố nhận thức................................................................ 43
1.3.5.2. Yếu tố khác......................................................................... 44

́

́

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG GIẢI QUYÊT TRANH CHÂP PHÁT SINH TRONG
SỰ CỐ Y KHOA TẠI CÁC BỆNH VIỆN Ở QUẢNG NINH..........................................45

2.1. Tình hình SCYK và tranh chấp phát sinh trong SCYK.....................45


vii

2.1.1. Thực trạng về SCYK và tranh chấp phát sinh trong SCYK trên
thê giới và tại Việt Nam

45

2.1.1.1. Tình hình ở ngoài nước..................................................... 45
2.1.1.2. Tình hình tại Việt Nam...................................................... 47
2.1.2. Thực trạng về SCYK và tranh chấp phát sinh trong SCYK tại
các bệnh viện trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh 51
2.1.2.1. Sự cố y khoa tại các bệnh viện ở Quảng Ninh..................51
2.1.2.2. SCYK có phát sinh tranh chấp tại các bệnh viện ở Quảng
Ninh................................................................................... 57
2.2. Thực trạng lựa chọn và áp dụng các phương pháp giải quyêt tranh
chấp phát sinh trong SCYK tại các bệnh viện ở Quảng Ninh

59

2.2.1. Thực trạng lựa chọn phương pháp giải quyêt tranh chấp trong
SCYK tại các bệnh viện ở Quảng Ninh 59
2.2.2. Việc áp dụng phương pháp thương lượng....................................61
2.2.3. Việc áp dụng phương pháp hòa giải.............................................. 63
2.3.2.1. Hòa giải ngoài tòa án:....................................................... 63
2.3.2.2. Hòa giải tại tòa án:............................................................ 64
2.2.4. Việc áp dụng phương pháp tòa án................................................. 64
2.3. Đánh giá chung về việc giải quyêt tranh chấp phát sinh trong SCYK
tại các bệnh viện ở Quảng Ninh 68
2.3.1. Thành công..................................................................................... 68
2.3.2. Nhược điểm và nguyên nhân......................................................... 70

́

́

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIẢI QUYÊT TRANH CHÂP
PHÁT SINH TRONG SỰ CỐ Y KHOA TẠI CÁC BỆNH VIỆN...................................72

3.1. Cơ sở, nguyên tắc của đề xuất giải pháp.............................................. 72


viii

3.2. Các giải pháp tăng cường hiêụ quảgiải quyêt tranh chấp phát sinh
trong sự cố y khoa tại các bệnh viện ở Quảng Ninh..........................73
3.2.1. Nhóm giải pháp nhằm hạn chê phát sinh sự cố y khoa...............73
3.2.1.1. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại các bệnh viện ở
tỉnh Quảng Ninh................................................................ 73
3.2.1.2. Xem xét thành lập tổ chức An toàn người bệnh...............75
3.2.1.3. Thiết lập hệ thống báo cáo và cơ sở dữ liệu sự cố y khoa
quốc gia dùng chung......................................................... 76
3.2.1.4. Cải thiện môi trường làm việc và văn hóa an toàn người
bệnh.................................................................................... 78
3.2.1.5. Tăng cường công tác quản lý chất lượng hoạt động khám,
chữa bệnh tại bệnh viện.................................................... 80
3.2.1.6. Các giải pháp khác............................................................ 81
3.2.2. Nhóm giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giải quyêt tranh chấp
phát sinh trong sự cố y khoa tại các bệnh viện tỉnh Quảng
Ninh 82
3.2.2.1. Xây dựng đội ngũ cán bộ nhân viên y tế chủ động phòng
tránh các rủi ro pháp lý..................................................... 82
3.2.2.2. Xây dựng quy trình xử lý và giải quyết tranh chấp sự cố y
khoa.................................................................................... 83
3.2.2.3. Triển khai bảo hiểm trách nhiệm bắt buộc trong khám
bệnh, chữa bệnh................................................................ 88
3.3. Một số kiên nghị tới cơ quan quản lý nhà nước về y tê.......................88
3.3.1. Hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan đên SCYK trong
hoạt động khám bệnh, chữa bệnh

88

3.3.2. Hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan đên giải quyêt tranh
chấp phát sinh trong sự cố y khoa tại các bệnh viện 90


ix

3.3.2.1. Đối với phương pháp thương lượng.................................. 90
3.3.2.2. Đối với phương pháp hòa giải........................................... 91
3.3.2.3. Đối với phương pháp tòa án.............................................. 92

́

KÊT LUÂN.............................................................................................................................94
DANH MUCC̣ TÀI LIÊỤ THAM KHẢO.............................................................................96


x

LỜI CẢM ƠN
Tôi xin bày tỏ lòng biêt ơn sâu sắc và xin trân trọng cảm ơn sự hướng dẫn,
giúp đỡ hêt sức nhiệt tình, trách nhiệm và hiệu quả của Tiên sĩ Nguyễn Bình Minh,
Trường Đại học Ngoại thương Hà Nội.
Tôi cũng xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc và xin được gửi lời cảm ơn tới tập thể
cán bộ, giảng viên khoa Luật, khoa Sau đại học; tập thể Thầy, Cô giáo Trường Đại
học Ngoại thương đã giảng dạy, truyền thụ kiên thức và giúp đỡ tôi trong suốt khoá
học và thời gian nghiên cứu luận văn./.
TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Vũ Thê Anh


xi

ADR

́
DANH MUCC̣ CÁC CHỮVIÊT TĂT
Tác dụng không mong muốn của thuốc

AE

Biên cố bất lợi của các thử nghiệm lâm sàng

BN

Bệnh nhân

BS

Bác sĩ

BTTH

Bồi thường thiệt hại

BV

Cơ sở khám bệnh, chữa bệnh (Bệnh viện)

BYT

Bộ Y tê

CCDC

Công cụ dụng cụ y tê

KBCN

Khám bệnh, chữa bệnh

HĐCM

Hội đồng chuyên môn

HSBA

Hồ sơ bệnh án

ME

Sự cố do lỗi thuốc

NM

Tình huống có nguy cơ gây ra sự cố (Rui ro)

NVYT

Nhân viên y tê

QN

Quảng Ninh

RCA

Nguyên nhân gốc rễ

SCYK

Sự cố y khoa

SYT

Sở Y tê

TAND

Tòa án nhân dân

TBYT

Thiêt bị y tê

TTYT

Trung tâm y tê

VADS

Vụ án dân sự

WHO

Tổ chức Y tê thê giới


xii

DANH MỤC SƠ ĐỒ, HÌNH, BẢNG
TT

Tên sơ đồ, hình, bảng

Trang

Hình 1.

Mô hình các lớp hàng rào bảo vệ của hệ thống phòng ngừa
sự cố y khoa theo Reason J. Carthey

14

Sơ đồ 1.

Sơ đồ mô tả các yêu tố liên quan tới sự cố y khoa

16

Sơ đồ 2.

Sơ đồ Quy trình hướng dẫn nhanh công tác báo cáo SCYK

77

Bảng 1.

Thống kê phỏng vấn quan điểm của BV và TTYT được hỏi
về việc lựa chọn phương pháp ưu tiên khi giải quyêt tranh
chấp phát sinh trong SCYK

46

Bảng 2.

Tỷ lệ thành công trong giải quyêt tranh chấp từ SCYK bằng
phương pháp thương lượng tại một số bệnh viện trong giai
đoạn từ 2016 - 2018

47

Bảng 3.

Bảng tổng hợp số liệu Sự cố y khoa tại Mỹ và các nước phát
triển

53

Bảng 4.

Nhiễm khuẩn bệnh viện tại một số bệnh viện Việt Nam

55

Bảng 5.

Bảng tổng hợp số liệu SCYK 6 tháng đầu năm 2019
và SCYK nghiêm trọng đên hêt tháng 10 năm 2019 tại
Quảng Ninh

57

Bảng 6.

Các nhóm nguyên nhân của SCYK trong 6 tháng đầu năm
2019 tại Quảng Ninh

58

Bảng 7.

Thống kê SCYK phát sinh tranh chấp tại 1 số BV tuyên tỉnh
và BV tư nhân đóng trên địa bàn TP. Hạ Long, Quảng Ninh
trong giai đoạn 2016-2018

59

Bảng 8.

Tỷ lệ phát sinh tranh chấp trên tổng số SCYK ghi nhận được
trong 6 tháng đầu năm 2019 tại 1 số BV tuyên tỉnh và BV tư
nhân tại Quảng Ninh

61

Bảng 9.

Thống kê các phương pháp giải quyêt tranh chấp trong
SCYK phát sinh tại một số BV trên địa bàn Quảng Ninh
trong giai đoạn 2016-2018

62

Biểu đồ 1.

Số lượng SCYK 6 tháng đầu năm 2019 và SCYK nghiêm
trọng đên hêt tháng 10 năm 2019 tại Quảng Ninh

54


xiii

TT

Tên sơ đồ, hình, bảng

Trang

Biểu đồ 2.

Tỷ lệ các nhóm nguyên nhân của SCYK trong 6 tháng đầu
năm 2019 tại Quảng Ninh

55

Biểu đồ 3.

Tỷ lệ các nhóm nguyên nhân của SCYK trong 6 tháng đầu năm
2019 theo các tuyên bệnh viện trên địa bàn Quảng Ninh

56

Biểu đồ 4.

Tỷ lệ hài lòng của người dân với ngành y tê năm 2018 thông
qua khảo sát tại các bệnh viện trên toàn quốc

56

Biểu đồ 5.

Biểu đồ tỷ lệ các phương pháp giải quyêt tranh chấp trong
SCYK phát sinh tại một số BV trên địa bàn Quảng Ninh
trong giai đoạn 2016-2018

60

Biểu đồ 6.

Tỷ lệ thành công trong giải quyêt tranh chấp từ SCYK bằng
phương pháp thương lượng tại một số bệnh viện trong giai
đoạn từ 2016 - 2018

62

Lưu đồ 1.

Quy trình xử lý và giải quyêt tranh chấp sự cố y khoa

84


xiv

TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN
Tên luận văn thạc sĩ: Giải quyêt tranh chấp phát sinh trong sự cố y khoa tại các bệnh viện ở Quảng Ninh thực trạng và giải pháp.
1. Tính cấp thiêt của đề tài: Trong những năm qua, sự cố y khoa đã đang là
vấn đề nóng được cả xã hội quan tâm. Sự cố y khoa là điều tất cả mọi người không
mong muốn xảy ra, vì nó có thể để lại những hậu quả hêt sức nặng nề đối với cả
bệnh nhân và các bệnh viện. Điều này đãthúc đẩy tác giảlựa chọn chủđề“Giải quyêt
tranh chấp phát sinh trong sự cố y khoa” làm đề tài luâṇ văn thacc̣ sỹcủa mình. Đây
làmôṭ đềtài phùhơpc̣ với chương trình đào taọ thacc̣ sỹluâṭhocc̣ chuyên ngành Luâṭkinh
tê taịTrường Đaịhocc̣ Ngoaịthương.
2. Nhiêṃ vu C̣nghiên cứu:
Thứ nhất, nghiên cứu về cơ sở lý luận liên quan đên giải quyêt tranh chấp phát
sinh trong SCYK.
Thứ hai, phân tích thực trạng giải quyêt tranh chấp phát sinh trong sự cố khoa
tại các bệnh viện tỉnh Quảng Ninh, từ đó chỉ ra những thành công đạt được, hạn chê
và nguyên nhân.
Thứ ba, trên cơ sở phân tích thực trạng giải quyêt tranh chấp trong SCYK tại
Quảng Ninh, tác giả đề xuất một số giải pháp và kiên nghị nhằm giải quyêt tranh
chấp phát sinh trong sự cố y khoa tại các bệnh viện ở Quảng Ninh.
3. Luận văn đã đạt được những kêt quả chính như sau:
Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài, Luận văn đã khái quát các vấn đề chung
về sự cố y khoa và giải quyêt tranh chấp sự cố y khoa. Tác giải đã phân tích rõ khái
niệm, đặc điểm, nguyên nhân gây ra sự cố y khoa và trách nhiệm của các bên. Hiện
nay có 3 phương pháp thường được sử dụng để giải quyêt tranh chấp phát sinh trong
sự cố y khoa tại các bệnh viện, đó là: Thương lượng, hòa giải, và tòa án.
Trên cơ sở hệ thống lại các lý luận, Luận văn đã đi sâu vào phân tích thực trạng
sự cố y khoa tại các bệnh viện tỉnh Quảng Ninh, cả về số lượng và mức độ nghiêm
trọng của sự cố. Từ đó tác giả cũng đã phân tích cách thức giải quyêt tranh chấp phát


xv

sinh trong sự cố y khoa tại một số bệnh viện trên địa bàn. Thực tê cho thấy, hầu hêt các
tranh chấp phát sinh trong sự cố y khoa đều được giải quyêt bằng phương pháp thương
lượng, một số ít tranh chấp sử dụng phương pháp hòa giải và tòa án. Tác giả cũng đã đi
sâu tìm hiểu những thành công, hạn chê, phân tích nguyên nhân của hạn chê trong việc
giải quyêt tranh chấp sự cố y khoa tại các bệnh viện ở tỉnh Quảng Ninh.
Từ thực trạng nêu trên, tác giả đã đề xuất một số giải pháp và kiên nghị nhằm
nâng cao hiệu quả giải quyêt tranh chấp phát sinh trong sự cố y khoa tại các bệnh viện
ở tỉnh Quảng Ninh. Đối với các bệnh viện, trước hêt cần phải hạn chê tối đa việc phát
sinh sự cố y khoa bằng cách nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, cải thiện môi trường
làm việc cho các NVYT, công khai thông tin về SCYK, tăng cường công tác thanh tra,
kiểm tra giám sát chất lượng dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh... Ngoài ra, để giải quyêt
tranh chấp phát sinh trong sự cố y khoa có hiệu quả, các bệnh viện cần xây dựng quy
trình xử lý tranh chấp, thực hiện chê độ bảo hiểm nghề nghiệp và nâng cao hiểu biêt
của các NVYT về quy định pháp luật. Về phía cơ quan quản lý nhà nước cần phải
nghiên cứu sửa đổi một số quy định còn bất cập về sự cố y khoa trong hoạt

động khám bệnh, chữa bệnh; cần làm rõ hơn nội dung các quy định về phương pháp
giải quyêt các tranh chấp phát sinh trong sự cố y khoa.
Trong khuôn khổ của một luận văn thạc sỹ ngành Luật Kinh tê, giới hạn về
thời gian và năng lực của tác giả nên luận văn mới chỉ tập trung vào ba nội dung
chính, trong đó đi sâu vào phân tích thực trạng giải quyêt tranh chấp sự cố y khoa
tại các bệnh viện ở tỉnh Quảng Ninh, để từ đó đưa ra một số giải pháp nhằm nâng
cao hiệu quả giải quyêt tranh chấp. Vẫn còn một số vấn đề có sự bất cập về chính
sách, quy định pháp luật Việt Nam liên quan trách nhiệm của bệnh viện, trách nhiệm
của các đơn vị sản xuất và cung ứng thuốc, thiêt bị y tê, vật tư y tê… trong việc xảy
ra và giải quyêt tranh chấp sự cố y khoa... cần được tiêp tục nghiên cứu sâu hơn
trong các công trình nghiên cứu sau này.


1

̀

̉
LỜI MƠ ĐÂU
1. Tin
́ h cấp thiêt của đềtài
Nguyên tắc hàng đầu của nghề y theo Lời thề Hippocrate là “Điều đầu tiên
không gây tổn hại cho người bệnh - First Do No Harm to patient” vẫn còn nguyên
tính thời sự suốt từ thê kỷ thứ tư trước Công nguyên đên ngày hôm nay. Đã có
những sự kiện y tê gây tâm lý bất an cho cả người dân và toàn ngành y tê.
Bằng chứng nghiên cứu đa quốc gia của Tổ chức Y tê thê giới (WHO) khẳng
định: Cứ 10 bệnh nhân (BN) nhập viện thì có 01 BN gặp phải SCYK; 4/10 BN gặp
SCYK trong chăm sóc sức khỏe ban đầu và điều trị ngoại trú. Mỗi năm có khoảng
2,6 triệu người bệnh tử vong trên 134 triệu SCYK xảy ra tại các cơ sở khám bệnh,
chữa bệnh (sau đây gọi chung là Bệnh viện, viêt tắt là BV) ở các nước thu nhập thấp
và trung bình; SCYK trở thành 1 trong 10 nguyên nhân gây tử vong và tổn thương
hàng đầu thê giới. So sánh với rủi ro từ tử vong do tai nạn máy bay thì tỉ lệ chỉ là
1÷10.000, vì vậy BN nhập viện phải chấp nhận rủi ro cao hơn 10.000 lần so với đi
lại bằng đường hàng không; Có thể nói “Nằm viện nguy hiểm hơn nhiều so với đi
máy bay” (WHO 2019, 10 facts on patient safety, tr 1-4).
Bên cạnh đó, SCYK gây tốn kém hàng tỷ đô la Mỹ mỗi năm; chiêm tới 14,3%
chi phí tại BV. Trên toàn cầu, tiêu tốn chi phí liên quan đên sự cố do lỗi thuốc ước
tính là 42 tỷ đô-la Mỹ mỗi năm. Chưa tính đên tiền lương, năng suất lao động giảm
hoặc chi phí cho chăm sóc sức khỏe do tai biên; Chi phí này chiêm gần 1% chi tiêu
toàn cầu cho y tê (WHO, 10 facts on patient safety, Hà Nội 2019, tr 5, 7).
Hiện nay, SCYK là một thực trạng đáng lo ngại trên thê giới; trong 3 năm liên
tục từ 2016-2018 tại Hội nghị Thượng đỉnh cấp Bộ trưởng Y tê toàn cầu, an toàn
người bệnh luôn là vấn đề ưu tiên hàng đầu trong chương trình nghị sự . Đại hội
đồng y tê Thê giới tổ chức vào tháng 5/2017 tại Geneva, Vương Quốc Anh đã đệ
trình sáng kiên và được thông qua chính thức lấy ngày 17/9 hàng năm là ngày “An
toàn người bệnh Thê giới” bắt đầu từ năm 2019.
Tại Việt nam, SCYK nổi cộm còn xảy ra khá phổ biên; được truyền thông đưa
tin liên tục trong nhiều năm qua như các vụ: Hỏng một quả thận “lỡ tay” cắt


2

cả hai; ba cháu bé sơ sinh tử vong sau tiêm vắc xin viêm gan B; mổ chân trái nhầm
sang chân phải; mổ tay phải nhầm sang tay trái; trao nhầm trẻ sơ sinh; quên 01 chiêc
panh trong bụng 18 năm; sử dụng nhầm kaliclorid 10% đường uống sang tiêm tĩnh
mạch gây tử vong 1 bệnh nhi; nhân viên y tê xâm hại tình dục bệnh nhi 13 tuổi; gãy
đốt sống ngực nhưng bị khoan nhầm cẳng chân; hai người chêt sau khi tiêm thuốc
gây mê; một em bé chiêu đèn điều trị vàng da tử vong vì bị bỏng nặng; BN tử vong
ngay trên bàn mổ do phẫu thuật viên cắt vào động mạch.
Phía sau của những SCYK trên là chặng đường gian nan đòi bồi thường, đòi bù
đắp của BN và gia đình họ. Nhìn lại một số vụ việc để thể thấy phần nào thực trạng về
giải quyêt tranh chấp phát sinh trong SCYK hiện nay ở nước ta: Toàn án quận Ninh
Kiều đã tuyên án sơ thẩm buộc BV Đa khoa thành phố Cần Thơ bồi thường một lần
302,4 triệu đồng và chi hằng tháng 5,8 triệu đồng cho bà Tú. Sau đó, BV kháng cáo;
vậy là hơn 6 năm sau khi bị cắt nhầm 2 quả thận, việc bồi thường vẫn chưa ngã ngũ.
Trước đó, một BN 55 tuổi, mổ tại BV Đại học Y Dược thành phố Hồ Chí Minh và bị tai
biên. Gia đình ông khởi kiện BV đòi bồi thường 33 tỉ đồng. Tuy nhiên, rất khó khăn
trong việc tìm được bằng chứng và yêu cầu BV bồi thường.
SCYK nghiêm trọng nhất, lần đầu tiên xảy ra trong lịch sử y tê Việt Nam - mười
tám bệnh nhân chạy thận nhân tạo sốc phản vệ, trong đó chín người tử vong tại bệnh
viện đa khoa tỉnh Hòa Bình. Cho đên hiện nay vẫn còn nhiều tranh cãi về trách nhiệm
hình sự của các cá nhân có liên quan. Nhưng có một vấn đề khác trong vụ việc ít được
quan tâm đên, đó là: Trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho 09 BN còn sống bị sốc phản
vệ và gia đình của 09 BN đã tử vong thuộc về ai? Bồi thường bao nhiêu? Cơ chê nào?
Phương pháp nào phù hợp để giải quyêt những SCYK tương tự?

Những câu hỏi trên đa ̃thúc đẩy tác giảlựa chọn chủđề“Giải quyêt tranh
chấp phát sinh trong sự cố y khoa tại các bệnh viện ở Quảng Ninh - thực trạng
và giải pháp” làm đề tài luâṇ văn thacc̣ sy ̃ của mình. Đây làmôṭ đềtài phùhơpc̣ với
chương trình đào taọ thacc̣ sy ̃ luâṭhocc̣ chuyên ngành Luâṭkinh têtaịTrường Đaịhocc̣
Ngoaịthương.


3

2. Tinh̀ hinh̀ nghiên cứu
Hiện nay, tại Việt Nam mới có một số bài báo báo, tạp chí tìm hiểu về vấn đề
giải quyêt tranh chấp phát sinh trong sự cố y khoa tại các bệnh viện, tuy nhiên chưa
có một công trình khoa học nào nghiên cứu một cách chuyên sâu, đầy đủ. Trên thê
giới chủđềnày đã đươcc̣ nghiên cứu nhiều, đã có những quốc gia ban hành cơ chê, luật
định để giải quyêt tranh chấp.
2.1. Tinh̀ hinh̀ nghiên cứu trong nước
TaịViêṭNam, chưa cónghiên cứu chuyên sâu ởcấp đô c̣luâṇ văn thạc sĩ hay sách
chuyên khảo vềgiải quyêt tranh chấp phát sinh trong sự cố y khoa tại các bệnh viện,
màchỉcómôṭsốnghiên cứu vềkhiá canḥ nguyên nhân gốc rễ của sự cố y khoa.
Cóthểkểđên như:
Nguyễn Thị Mỹ Linh (2010), “Khảo sát sự cố y khoa không mong muốn của
điều dưỡng Bệnh viện đa khoa khu vực Cai Lậy 2008 -2010”, Y Học TP.Hồ Chí
Minh, Tập 14, Phụ bản số 4. Bài báo cáo đa ̃phân ti ć h lýdo vànhững yêu tố rủi ro gây
ra SCYK, chỉ ra các nguyên tắc dự phòng. Tuy nhiên, báo cáo này còn khásơ sài và
chưa phân tich́ đên nôịdung về xử lý khi có phát sinh tranh chấp.
Bộ Y tê (2014), “Tài liệu đào tạo An toàn người bệnh” - Tài liệu đào tạo an
toàn người bệnh do Bộ Y tê ban hành dựa trên các khuyên cáo và hướng dẫn cập
nhật của Tổ chức Y tê Thê giới và triển khai thực hiện Điều 7 của Thông tư số
19/2013/TT-BYT về triển khai các biện pháp bảo đảm an toàn người bệnh và nhân
viên y tê. Mục đích của Tài liệu đào tạo này nhằm cung cấp các kiên thức hiểu biêt
về tần suất các sai sót chuyên môn, sự cố y khoa, các nguyên nhân và các giải pháp
để hạn chê các sai sót chuyên môn và sự cố y khoa tới mức thấp nhất có thể trong
các cơ sở khám chữa bệnh.
Bác sĩ. Trần Nguyễn Như Anh (2015), “Văn hóa an toàn người bệnh tại bệnh
viện Từ Dũ” - Luận văn Thạc sĩ Kinh tê, Trường đại học Kinh tê thành phố Hồ Chí
Minh. Đề tài phác thảo bức tranh toàn cảnh về văn hóa an toàn người bệnh tại Bệnh
viện, và lý giải các yêu tố tác động đên văn hóa an toàn người bệnh nhằm giúp nâng
cao văn hóa an toàn người bệnh của nhân viên y tê.


4

Bùi Thị Trà (2016), “Phân tích kiến thức, thái độ, thực hành của cán bộ y tế về
hoạt động báo cáo phản ứng có hại của thuốc tại một số bệnh viện đa khoa tuyến tỉnh
khu vực phía bắc” - Khóa luận tốt nghiệp Dược sĩ, Đại học Dược Hà Nội. Nghiên cứu
đã mô tả thực trạng kiên thức, thái độ và thực hành của cán bộ y tê trong hoạt động báo
cáo Tác dụng không mong muốn của thuốc (ADR) và phân tích một số yêu tố ảnh
hưởng đên hoạt động báo cáo phản ứng có hại của thuốc tại năm bệnh viện.

2.2. Tinh̀ hinh̀ nghiên cứu ngoài nước
Trên thêgiới đa ̃cónhiều nghiên cứu, bài viêt khoa học vềcác cơ chêgiải quyêt
tranh chấp thay thê Tòa án khi có SCYK xảy ra. Cóthểkểđên các công trinhh̀ tiêu
biểu sau đây:
Edward A. Dauer, LLB, MPH (2002), “Alternatives to litigation for health
care conflicts and claims: alternative dispute resolution in medicine”, University of
Denver College of Law, 1900 Olive Street, Denver, CO 80220, USA. Nghiên cứu đã
đi sâu về các lựa chọn thay thê cho tranh tụng khi có xung đột trong y học tại Hoa
Kỳ. Tập trung phân tich́ về phương pháp hòa giải khi có các tranh chấp liên quan
đên cáo buộc về sự cố y khoa. Tác giả nhận định rằng các chỉ số về hiệu quả là rất
tích cực và rủi ro đối với rò rỉ thông tin là rất thấp. Một mô hình khá tương đồng với
Trọng tài kinh tê.
Carol B. Liebman và Chris Stern Hyman (2004), “A Mediation Skills Model
To Manage Disclosure Of Errors And Adverse Events To Patients”, Project HOPE:
The People-to-People Health Foundation, Inc. 7500 Old Georgetown Road, Suite
600, Bethesda, Maryland 20814 – USA. Bài viêt tập trung vào việc triển khai một
mô hình hòa giải dựa trên Luật định của tiểu bang Pennsylvania về việc buộc các
bệnh viện phải thông báo cho bệnh nhân bằng văn bản về một SCYK nghiêm trọng.
Đồng thời dựa trên cơ sở sữ liệu đó để đào tạo cho các bác sĩ nhằm rút kinh nghiệm
và tránh mắc phải.
David H. Sohn , JD, MD và B. Sonny Bal , MD, JD, MBA (2011), “Medical
Malpractice Reform: The Role of Alternative Dispute Resolution”, University of
Toledo Medical Center, 3000 Arlington Avenue, Toledo, OH 43551 USA &


5

University of Missouri, Columbia, MO USA. Nghiên cứu kêt luận: “Giải quyêt
tranh chấp thay thê có khả năng giúp cải tổ hệ thống tố tụng hiện tại, giảm chi phí
và tăng sự hài lòng của cả hai bên (bệnh nhân và thầy thuốc)”.
Solmaz Khodapanahandeh và Siti Naaishah Hambali (2014), “Efficiency of
Using “Alternative Dispute Resolution” Method in Medical Negligence Claims”,
Faculty of Law, Universiti Kebangsaan Malaysia. Nghiên cứu cho thấy tại Vương
Quốc Anh từ năm 1995, Dịch vụ Y tê Quốc gia (NHS) đã đưa ra Chương trình thí
điểm Hòa giải Tiêu cực Y tê nhằm đáp ứng mối lo ngại về sự gia tăng số lượng các
SCYK. Người ta cũng ước tính rằng hòa giải sẽ giảm 5% chi phí pháp lý, chi phí
bồi thường.
Dossierfamilial (2014), “Résoudre un litige avec l'hôpital”, trang tin điện tử
của tạp trí Dossierfamilial. Bài viêt cho biêt tại Pháp, bắt buộc kể từ ngày 07/5/1999
khi có tranh chấp liên quan đên SCYK thì bệnh nhân sẽ được hỗ trợ hoặc hướng dẫn
bởi một Ủy ban hòa giải và bồi thường khu vực. Ngày 04/3/2002, Luật Quyền của
người bệnh (La loi sur les droits des malades) đóng vai trò trung tâm trong các yêu
cầu bồi thường và thủ tục bồi thường được ban hành.
Prachi Patel (2018), “Relevance of Alternative Dispute Resolution in Medical
Malpractice”, www.academia.edu. Nghiên cứu giới thiệu một số SCYK với những
phương pháp giải quyêt tranh chấp khác nhau; phân tích từng phương pháp giải quyêt
tranh chấp thay thê và phương pháp tố tụng truyền thống; so sánh cơ sở pháp lý giữa
Ireland, Vương quốc Anh và Hoa Kỳ, đồng thời khuyên nghị cơ chê cho Ấn Độ.

Như vậy, có thể thấy rằng những nghiên cứu tại Việt Nam mới chỉ dừng lại ở
việc khái quát về nguyên nhân gây ra SCYK, các biện pháp dự phòng và phân tích
chuyên sâu về một khía cạnh là lỗi hệ thống.
Các nghiên cứu trên thê giới thì chủ yêu tập trung vào các phương pháp giải quyêt
tranh chấp thay thê khi đối mặt với một vụ kiện đòi bồi thường về sự cố y khoa.
Môṭsốnghiên cứu đãđềcâpc̣ chuyên sâu đên phương pháp hòa giải, nhưng các đánh
giáđưa ra là dưới góc đô c̣pháp luật của Hoa Kỳ và châu Âu; nơi mà việc hòa giải đã


6

có những cơ chê pháp lý rõ ràng, có các cơ quan do Chính phủ lập ra để thực hiện
và bảo vệ quyền cũng như lợi ích hợp pháp của các bên.
Kê thừa những nghiên cứu tại cả Việt Nam và thê giới, luận văn sẽ phân tích
sâu hơn về hậu quả pháp lý khi có SCYK xảy ra, những tranh chấp phát sinh thường
gặp, các cơ chê, phương pháp giải quyêt tranh chấp theo pháp luật Việt Nam. Từ đó
chỉra các ưu điểm, hạn chê cũng như các thuâṇ lơị vàthách thức đối với giải quyêt
tranh chấp phát sinh trong SCYK trong tình hình hiện nay.
3. Mục tiêu nghiên cứu
3.1. MucC̣ đích nghiên cứu
Đề xuất các giải pháp tăng cường hiêụ quảgiải quyêt tranh chấp phát sinh trong sự
cố y khoa tại các bệnh viện ở Quảng Ninh trước tình hình thực tiễn hiện nay trên cơ sở
nghiên cứu các quy đinḥ của pháp luật điều chỉnh hoaṭđôngc̣ giải quyêt tranh chấp phát
sinh trong sự cố y khoa tại Việt Nam và một số nước phát triển trên thê giới. Đồng thời
qua đó chỉ ra những ưu, nhược điểm của các cơ chê đã nghiên cứu.

3.2. Nhiêṃ vu n
C̣ ghiên cứu
Để đạt được mục đích nghiên cứu trên, đề tài se ̃giải quyêt những nhiệm vụ cu c̣
thểsau:
Thứ nhất, nghiên cứu về cơ sở lý luận liên quan đên giải quyêt tranh chấp phát
sinh trong SCYK.
Thứ hai, phân tích thực trạng giải quyêt tranh chấp phát sinh trong sự cố y
khoa tại các bệnh viện tỉnh Quảng Ninh, từ đó chỉ ra những thành công đạt được,
hạn chê và nguyên nhân.
Thứ ba, trên cơ sở phân tích thực trạng giải quyêt tranh chấp trong SCYK tại
Quảng Ninh, tác giả đề xuất một số giải pháp và kiên nghị nhằm giải quyêt tranh
chấp phát sinh trong sự cố y khoa tại các bệnh viện ở Quảng Ninh.


7

4. Đối tươngC̣ và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu của đề tài:
Những vấn đề pháp lý liên quan đên giải quyêt tranh chấp phát sinh trong sự
cố y khoa tại các bệnh viện ở Quảng Ninh (QN).
Một số quy định của nước ngoài có thể đươcc̣ trich́ dẫn, phân tich,́ nhưng không
phải làđối tươngc̣ chinh́ của nghiên cứu, màchỉđểso sánh nhằm làm rõsư c̣ khác biêṭ
giữa các quy đinḥ.
4.2. Phạm vi về thời gian:
Đề tài nghiên cứu các số liệu trong khoảng thời gian từ năm 2016 đên năm 2019.

4.3. Phạm vi về không gian:
Giải quyêt tranh chấp phát sinh trong SCYK tại các bệnh viện ở Quảng Ninh.
5. Tính mới của luận văn
TaịViêṭNam, chưa cónghiên cứu chuyên sâu ởcấp đô c̣luâṇ văn thạc sĩ hay sách
chuyên khảo vềgiải quyêt tranh chấp phát sinh trong SCYK tại các bệnh viện,
màchỉcómôṭsốnghiên cứu vềkhiá canḥ nguyên nhân gốc rễ của SCYK. Tác giả hy
vọng nghiên cứu của mình sẽ góp phần thúc đẩy hình thành một cơ chê tạo ra các
phương pháp giải quyêt tranh chấp thay thê trong SCYK tại các bệnh viện một cách
chính thức và đem lại lợi ích cho cả người bệnh cũng như các tổ chức y tê.
6. Phương pháp nghiên cứu
Đểthưcc̣ hiêṇ đươcc̣ nhiêṃ vu c̣ nghiên cứu trên, đềtài se ̃ sử dungc̣ kêt hơpc̣ các
phương pháp nghiên cứu sau:
- Phương pháp thu thập, thống kê, so sánh, đối chiêu, phân tích, tổng hợp thông
tin, cụ thể là thông tin và số liệu từ các nguồn như sách, báo, văn bản luật, báo cáo và
một số đề tài nghiên cứu ở Việt Nam và trên thê giới, các tài liệu từ trang web điện tử
của các trường Đại học, cơ sởnghiên cứu, cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan tố

tụng trong và ngoài nước. Phương pháp này đươcc̣ sử dungc̣ xuyên suốt luâṇ văn, đăcc̣
biêṭtrong Chương 1 vàChương 2.


8

- Phương pháp nghiên cứu tình huống, bao gồm việc tập hợp, lựa chọn, phân tích
và bình luận các tình huống, vụ việc tiêu biểu liên quan đên việc giải quyêt tranh

chấp phát sinh trong sự cố y khoa tại các bệnh viện ở Quảng Ninh. Phương pháp
này đươcc̣ sử dungc̣ chủyêu trong Chương 1 vàChương 2.
- Phương pháp so sánh luật hocc̣. Đềtài se s ̃ o sánh các quy đinḥ hiện tại với trước

đây vàcác quy định của Việt Nam với một số nước như: Hoa Kỳ, Vương quốc Anh,
Pháp, Úc… (đây là các nước tiên phong và có nhiều giải pháp trong giải quyêt sự cố
y khoa từ những năm cuối thê ký trước đên nay). Phương pháp này được sử dụng
chủ yêu trong Chương 2 và phần Phụ lục nhằm chỉ ra các điểm tương đồng và khác
biệt giữa các cơ chê giải quyêt tranh chấp tranh chấp phát sinh trong sự cố y khoa tại
các bệnh viện ở Quảng Ninh.
- Phương pháp phỏng vấn (bao gồm cả trực tiêp và qua các phương tiện truyền
tin, phương tiện điện tử, phương tiện viễn thông). Đề tài sẽ phỏng vấn các cán bộ
làm công tác quản lý và xử lý các sự cố y khoa tại một số bệnh viện ở Quảng Ninh.
Phương pháp này được sử dụng chủyêu trong Chương 2 nhằm chỉ ra các lựa chọn
phương thức giải quyêt tranh chấp trong sự cố y khoa tại Quảng Ninh.
7. Kêt cấu của Luâṇ văn
Bên canḥ phần Mở đầu, Kêt luân,c̣ Luâṇ văn gồm 3 chương:
Chương 1: Tổng quan vềgiải quyêt tranh chấp phát sinh trong sự cố y khoa.
Chương 2: Thực trạng giải quyêt tranh chấp phát sinh trong sự cố y khoa tại
các bệnh viện ở Quảng Ninh.
Chương 3: Giải pháp giải quyêt tranh chấp phát sinh trong sự cố y khoa tại các
bệnh viện.


9

́
́
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ GIẢI QUYÊT TRANH CHÂP PHÁT SINH
TRONG SỰ CỐ Y KHOA
1.1. Khái niệm chung về sự cố y khoa
1.1.1. Khái niệm:
Theo WHO: Sự cố y khoa là sự cố không mong muốn tác hại liên quan đên
quản lý y tê (khác với biên chứng do bệnh) bao gồm các lĩnh vực chẩn đoán, điều
trị, chăm sóc, sử dụng trang thiêt bị y tê để cung cấp dịch vụ y tê. Sự cố y khoa có
thể phòng ngừa và không thể phòng ngừa (WHO 2011, Patient Safety curriculum
guide. Multi-professional Edition).
Theo Bộ sức khỏe và dịch vụ con người của Mỹ: Sự cố y khoa là sự cố không
mong muốn gây hại cho người bệnh do hậu quả của chăm sóc y tê hoặc trong y tê
(Levinson DR 2010, Adverse Events in Hospitals: National Incidence Among
Medicare Beneficiaries, Department of health and Human Services-USA).
Khoản 13, Điều 2 Luật Khám bệnh, chữa bệnh quy định “Tai biến trong khám
bệnh, chữa bệnh là hậu quả gây tổn hại đến sức khỏe, tính mạng của người bệnh do
sai sót chuyên môn kỹ thuật trong khám bệnh, chữa bệnh hoặc rủi ro xảy ra ngoài ý
muốn trong khám bệnh, chữa bệnh mặc dù người hành nghề đã tuân thủ các quy
định chuyên môn kỹ thuật.”
Khoản 1, Điều 2, Thông tư 43/2018/TT-BYT của Bộ Y tê Việt Nam quy định “Sự
cố y khoa là các tình huống không mong muốn xảy ra trong quá trình chẩn đoán, chăm
sóc và điều trị do các yếu tố khách quan, chủ quan mà không phải do diễn biến bệnh lý
hoặc cơ địa người bệnh, tác động đến sức khỏe, tính mạng của người bệnh”.

Vì vậy có thể dễ dàng nhận thấy sự tương đồng giữa thuật ngữ “tai biên” được
sử dụng trong Luật Khám bệnh, chữa bệnh với “sự cố y khoa” được sử dụng trong
Thông tư 43/2018/TT-BYT của Bộ Y tê. Nói cách khác, có thể coi thuật ngữ “tai
biên” và “sự cố y khoa” là một và Thông tư 43/2018/TT-BYT được ban hành với
tinh thần giải thích, làm rõ thêm cho thuật ngữ “tai biên” được nêu trong Luật Khám
bệnh, chữa bệnh.


10

Bản chất “sự cố” là một điều không mong muốn, tuy nhiên trong khái niệm mà
Thông tư 43/2018/TT-BYT nêu ra vẫn sử dụng thuật ngữ “sự cố y khoa là các tình
huống không mong muốn” vì các thuật ngữ như “sai sót chuyên môn, sai lầm y
khoa” hay “tai biên” như Luật Khám bệnh, chữa bệnh sử dụng dễ gây ra cách hiểu
sai lệch về trách nhiệm của nhân viên y tê (NVYT) và trong thực tê không phải bất
cứ sự cố nào xảy ra cũng do cán bộ y tê. Các nước phát triển họ đã sử dụng thuật
ngữ “Adverse Events - Sự cố không mong muốn” rất sớm từ đầu những năm 90 của
thê kỷ trước (FDA-USA 1991, 1993, 1996, Manufacturer and User Facility Device
Experience Database).
1.1.2. Đặc điểm:
Trên cơ sở “Tài liệu đào tạo An toàn người bệnh” của Bộ Y tê và thông qua
phân tích một số SCYK trong thời gian qua, tác giả tổng kêt được các đặc điểm
chính của SCYK như sau:
Một là, SCYK có biên độ biên động lớn, bị ảnh hưởng bởi nhiều yêu tố, tình
trạng sức khỏe của BN bất định, khó đoán trước… nó có thể sảy ra và kêt thúc ngay
hoặc có thể tiên triển theo nhiều hướng khác nhau.
Hai là, bản thân Y học là khoa học chẩn đoán luôn kèm theo xác suất do đó
SCYK cũng luôn thường trực sảy ra ở bất kỳ đâu, trong bất kỳ hoàn cảnh nào, với
bất kỳ ai.
Ba là, SCYK có thể trồng SCYK, cùng một thời điểm nhiều SCYK có thể
cùng sảy ra trên một BN.
Bốn là, SCYK luôn có tính chất nhậy cảm vì nó ảnh hưởng trực tiêp đên sức
khỏe, tính mạng con người và tài sản.
Năm là, Khó khăn trong xác định nguyên nhân gốc vì các hoạt động phân tích chỉ
dựa trên cơ sở hồi cứu, phân tích lý thuyêt, phỏng đoán, không thể tiên hành thực
nghiệm; phụ thuộc hoàn toàn vào việc ghi chép HSBA, mức độ trung thực của các
NVYT có liên quan đên SCYK; các bằng chứng khác thường rất ít hoặc thiêu căn cứ;
mặt khác rào cản văn hóa người Việt Nam thường không muốn khám nghiệm tử thi
trong các SCYK gây tử vong nên càng ít cơ sở khoa học để kêt luận nguyên nhân.


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×