Tải bản đầy đủ

skkn sử DỤNG DI sản PHÒNG TUYẾN TAM điệp BIỆN sơn TRONG môn LỊCH sử địa PHƯƠNG và địa lí địa PHƯƠNG NHẰM PHÁT TRIỂN các kĩ NĂNG THỰC HÀNH của học SINH

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
“SỬ DỤNG DI SẢN PHÒNG TUYẾN TAM ĐIỆP - BIỆN SƠN TRONG
MÔN LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG VÀ ĐỊA LÍ ĐỊA PHƯƠNG NHẰM PHÁT TRIỂN CÁC
KĨ NĂNG THỰC HÀNH CỦA HỌC SINH”.
Chúng tôi gồm
Tỷ lệ (%)

TT

Họ và tên

Năm
sinh

Trình độ đóng góp
Đơn vị công tác

Chức vụ


chuyên

vào

việc

môn

tạo

ra

sáng kiến
1

Tạ Thị Thu Hiền 1976

THPT Ngô Thì Nhậm

Hiệu trưởng

Thạc sĩ

20%

2

Đinh Thị Hiền

1977

THPT Ngô Thì Nhậm

Phó Hiệu trưởng

Thạc sĩ

20%


3

Phạm Thị Loan

1979

THPT Ngô Thì Nhậm

TTCM

Cử nhân

20%

4

Lưu Thị Thanh

1979

THPT Ngô Thì Nhậm

TPCM

Cử nhân

20%

5

Nguyễn Thị Hợp 1983

THPT Ngô Thì Nhậm

Giáo viên

Cử nhân

20%

Kính gửi : Hội đồng sáng kiến Sở giáo dục và Đào tạo Ninh Bình
I. Tên sáng kiến, lĩnh vực áp dụng
Tên sáng kiến: “Sử dụng di sản Phòng tuyến Tam Điệp – Biện Sơn trong dạy học môn
Lịch sử địa phương và Địa lí địa phương nhằm phát triển các kĩ năng thực hành của học sinh”.
- Lĩnh vực áp dụng: Môn Lịch sử và Địa lí THPT
II . Nội dung
1. Giải pháp cũ thường làm
Hiện nay, việc tổ chức dạy học tại di sản của giáo viên ở trường phổ thông ngày càng
phổ biến và áp dụng tích cực trong dạy học Lịch sử và Địa lí. Đây được xem là phương pháp
mang lại nhiều hiệu quả. Dưới nhiều hình thức tổ chức khác nhau để thực hiện dạy học tại di
sản, học sinh có điều kiện để học tập độc lập, hoạt động theo nhóm, phát huy mọi khả năng,
tính tích cực, chủ động, sáng tạo của mình. Đồng thời dưới sự hướng dẫn của giáo viên, học
sinh được phát biểu ý kiến cá nhân, được làm việc, được chia sẻ kinh nghiệm và hiểu biết của


mình. Dạy học tại di sản có vai trò rất lớn trong việc nâng cao hiệu quả dạy học Lịch sử địa
phương và Địa lí địa phương ở nhà trường, góp phần tích cực vào việc nâng cao, mở rộng vốn
kiến thức cho học sinh, rèn luyện kĩ năng, tăng hứng thú học tập cho học sinh.
Tuy nhiên, việc thực hiện công tác giảng dạy Lịch sử địa phương và Địa lí địa phương ở
các trường còn gặp nhiều khó khăn và hiệu quả đạt được chưa cao. Có thể kể đến một số
nguyên nhân như: Nguồn tư liệu về địa phương ở cấp huyện, xã, thôn còn ít hoặc thiếu thiết bị,
dụng cụ hỗ trợ giảng dạy lịch sử địa phương như bản đồ, ảnh tư liệu, sa bàn minh họa, băng
hình tư liệu... nên khi dạy đến các tiết học này, gần như học sinh chỉ được học chay, cộng với
trí tưởng tượng về những gì đã được tiếp cận ở địa phương mình… Trong các tiết dạy lịch sử
địa phương, một số ít giáo viên có sử dụng các tranh ảnh, tư liệu khi đề cập đến các nội dung về
lịch sử Ninh Bình. Tuy nhiên, các nguồn tư liệu này chỉ mang tính chất minh họa chứ giáo viên
chưa tập trung khai thác hết ý nghĩa vấn đề nên chưa làm toát lên những giá trị văn hóa của
những di sản nói trên.
2. Giải pháp mới cải tiến
2.1. Bản chất của giải pháp
Sử dụng di sản văn hóa trong dạy học ở trường phổ thông hiện nay đang trở thành một
giải pháp mới và hiệu quả nhằm khắc phục những hạn chế do các giải pháp dạy học cũ đã làm.
Di sản văn hoá Ninh Bình, đặc biệt là di sản văn hoá phi vật thể có sức sống mạnh mẽ, đang
được bảo tồn và phát huy trong đời sống cộng đồng các dân tộc Việt. Sự phát triển về văn hóa
kinh tế xã hội gắn bó mật thiết đến đời sống của người dân tại địa phương. Để giúp học sinh có
những hiểu biết về những giá trị của di sản, qua đó giáo dục học sinh ý thức giữ gìn, bảo vệ các
di sản,phát triển kinh tế địa phương đồng thời góp phần thúc đẩy việc đổi mới phương pháp
dạy học, thực hiện đa dạng hoá hình thức tổ chức dạy học. Bản thân chúng tôi là những giáo
viên dạy môn Lịch sử và Địa lí rất quan tâm đến vấn đề này; vì vậy chúng tôi đã mạnh dạn lựa
chọn đề tài để nghiên cứu, viết sáng kiến kinh nghiệm: “Sử dụng di sản Phòng tuyến Tam Điệp
– Biện Sơn trong dạy học môn Lịch sử địa phương và Địa lí địa phương nhằm phát triển các kĩ
năng thực hành của học sinh”.
2.2. Các bước xây dựng kế hoạch dạy học gắn với di sản phòng tuyến Tam Điệp –
Biện Sơn.
* Bước 1: Lập danh mục di sản nằm trong hệ thống phòng tuyến Tam Điệp-Biện
Sơn: Để có được danh mục đầy đủ nhất, giáo viên cần:
- Hiểu được khái niệm và biết cách nhận diện di sản văn hóa phòng tuyến Tam Điệp Biện Sơn.
- Điều tra thông tin về danh mục di sản nằm trong hệ thống phòng tuyến Tam Điệp Biện Sơn thông qua:


+ Tham khảo danh mục kiểm kê di sản văn hóa, cơ sở sản xuất kinh doanh của Phòng
Văn hóa và Thông tin; phòng kinh tế thành phố và Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố
Tam Điệp;
+ Thu thập thông tin từ cộng đồng hay những người cao tuổi khác, v.v. thông qua phỏng
vấn;
+ Tra cứu thông tin qua tư liệu sách, báo, tạp chí, băng đĩa, bài báo nghiên cứu, v.v. về
di sản văn hóa tại thư viện nhà trường, thư viện thành phố, thư viện tỉnh, thư viện quốc gia;
+ Tra cứu thông tin trên Internet;
- Lập danh mục di sản văn hóa nằm trong hệ thống phòng tuyến Tam Điệp - Biện Sơn và
mô tả tóm tắt về các di sản đó trong danh mục.
* Bước 2: Tìm ra mối liên kết giữa nội dung bài học với di sản văn hóa phòng tuyến
Tam Điệp - Biện Sơn. Để thực hiện bước này, giáo viên:
- Nghiên cứu nội dung các bài học trong chương trình, sách giáo khoa và nội dung các di
sản văn hóa tại danh mục đã lập ở Bước 1;
- Lập bảng danh mục chỉ ra liên kết giữa nội dung bài học và di sản văn hóa;
- Trên cơ sở bảng tổng hợp, chọn một (hoặc nhiều) di sản văn hóa, phù hợp với bài học
để tiến hành thiết kế bài học sử dụng các di sản đó:
+ Trong cuộc kháng chiến bảo vệ tổ quốc năm 1788 – 1789, phòng tuyến Tam Điệp –
Biện Sơn giữ vai trò chiến lược quan trọng trong giai đoạn rút lui chiến lược cũng như giai
đoạn phản công chiến lược. Đó là giới hạn rút lui cuối cùng của quân Tây Sơn ở Bắc Hà. Đó
cũng là địa điểm tập kết của đại quân Tây Sơn do Quang Trung thống lĩnh từ phú Xuân kéo ra.
Và đó cũng là bàn đạp của cuộc phản công chiến lược, là căn cứ xuất phát của các đạo thuỷ bộ
hùng binh Tây Sơn tiến ra đại phá quân giặc.
Thế nhưng, sử sách xưa ghi chép sơ lược đến mức hầu như không thể hình dung được
cách tổ chức phòng tuyến, thậm trí vị trí đèo Tam điệp ở đâu cũng không xác định được. Điều
may mắn là tuy 187 năm đã trôi qua (1789 – 1976), nhưng phòng tuyến Tam Điệp lịch sử đó
còn để lại một số di tích và dấu ấn đậm đà trong ky ức của nhân dân qua nhiều truyền thuyết
dân gian phong phú. Gần đây, những người làm công tác sử học đã phát hiện và khảo sát những
di tích đó.
+ Núi Tam Điệp, xét về mặt địa ly, là dải cuối cùng của vòng cung đá vôi Hoà Bình ăn
ra gần sát biển. Đó là một dải núi đá vôi xen lẫn một số đồi đất ở vào vùng giáp giới hai tỉnh Hà
Nam Ninh và Thanh Hoá. Núi Tam Điệp tự nó đã có giá trị như một bức tường thành thiên
nhiên lợi hại ngăn cách hai vùng Ninh Bình – Thanh Hoá và án ngữ các đường thuỷ bộ từ
Thăng Long vào Thanh Hoá. Đấy là đường Thiên ly qua đèo Tam Điệp; đường núi (hay thượng
đạo) qua Phố Cát và đường thuỷ qua cửa Thần Phù.


+ Bộ binh Tây Sơn lui về giữ Tam Điệp là chiếm lĩnh một tuyến địa hình lợi hại, giành
nơi dừng chân vững chắc trong phòng ngự cũng như tiến công. Quân Tây Sơn tổ chức phòng
ngự nhằm ngăn chặn các đường giao thông qua Tam Điệp, chủ yếu là đường Thiên lý.
+ Đường Thiên lý qua ải Tam Điệp rồi men theo các vách núi đá vôi dựng đứng, băng
qua một số thung lũng và trườn qua đèo Tam Điệp gồm ba đỉnh đèo, rồi vào đồng bằng Thanh
Hoá. Di tích của con đường giao thông cổ đó đến nay vẫn còn từng đoạn và có nơi cách quốc lộ
1 đến 4 km về phía đông. Trên đỉnh đèo cao nhất với độ cao 110m còn tấm bia đá khắc bài thơ
“ qua núi Tam Điệp “ ( quá Tam Điệp Sơn) của thiệu trị khi tuần du qua đây năm 1842. Đỉnh
đèo phía Bắc cao 68m, phía Nam cao 80m.
+ Trước ải Tam Điệp còn di tích thành luỹ của quân Tây Sơn. Luỹ dài 135m, chân rộng
15m, có chỗ cao 1,8m, nối liền hai mạch núi đá vôi nhằm chặn một lối đi qua đấy. Thành rộng
gần một mẫu Bắc bộ, hình gần vuông, chân rộng 7m, có chỗ cao hơn 2m. Phía ngoài thành đều
có hào, di tích còn lại có chỗ rộng 4m, sâu 0,5m. Thành nằm gần đường Thiên Ly và giữ như
một tiền đồn phía bắc cửa ải. Những luỹ này được xây dựng từ trước và quân Tây Sơn đã tu bổ,
xây dựng khi lập phòng tuyến Tam Điệp. Vì vậy nhân dân địa phương thường gọi “đồn lính trú
cổ triều” hay là ‘’luỹ Quang Trung", ‘’ đồn Tây Sơn” Biện Sơn là một hòn đảo ở phía nam
Thanh Hoá, nay thuộc xã Hải Thượng, huyện Tĩnh Gia. Đảo rộng gần 4km vuông, dài hơn
4km, chiều ngang chỗ rộng nhất hơn 1km, cách gần 1km. Phía ngoài Biện Sơn còn một loạt
đảo lớn nhỏ như đảo hòn Bung, đảo hòn Sò, hòn Sập … lớn nhất là đảo hòn Me.
+ Thuỷ quân Tây Sơn rút về giữ Biện Sơn là kiểm soát con đường thuỷ ven biển từ Bắc
vào Nam và chuẩn bị sẵn một căn cứ tập kết và xuất phát cho các đạo thuỷ binh.
Phía Bắc đảo Biện Sơn có vũng Biện Sơn ăn lõm vào, ba bề núi bao bọc. Hàng trăm chiến
thuyền có thể đậu an toàn trong vũng sóng yên biển lặng ấy. Trên đảo còn di tích ba thành nhỏ,
xây theo lối ghép đó.
+ Thành Đồn ở phía đông Bắc, hình tròn, đường kính phía trong là 72m. Thành dày
10m, có chỗ cao đến 3,5m, phía trên thành đắp thêm tường phụ cao 1m, dầy 1,2m.
+ Thành Hươu ở phía đông nam, cũng hình tròn, đường kính phía trong 13m. Thành dày
1,3m, chỗ cao 1,7m. Nhân dân gọi là ‘’ thành Hươu” vì gần đó có ghềnh đá hình con hươu.
+ Thành Ngọc ở nam tây đảo, phía trên vũng Ngọc ( vì vậy gọi là thành Ngọc), thành
hình bán nguyệt, đường kính phía trong 22m và đã bị phá huỷ nhiều chỗ.
+ Những thành trên đảo Biện Sơn đã có từ đời Lê và quân Tây Sơn sử dụng trong thời
gian đóng quân ở đây. Sau đó, nhà Nguyễn sửa chữa lại, lập thành đồn Biện Sơn ( thành Đồn)
và pháo đài Tĩnh Hải( thành Hươu). Di tích cả hai thành này đã qua sự tu tạo của nhà Nguyễn.


+ Những di tích trên là những tư liệu lịch sử rất quí, cho phép bổ sung những thiếu sót
của sử sách, khôi phục một cách đầy đủ hơn phòng tuyến Tam Điệp – Biện Sơn của quân đội
Tây Sơn
+ Trong cuộc kháng chiến chống quân Thanh, trên phòng tuyến Tam Điệp – Biên Sơn
không sẩy ra một trận đánh nào. Nhưng chính bằng chiến tuyến đó, một binh lực nhỏ của quân
Tây Sơn đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bí mật cho đại quân Tây Sơn do Quang Trung trực
tiếp chỉ huy tiến ra tổ chức cuộc phản công chiến lược và cũng chính từ chiến lược này, 5 đạo
quân Tây Sơn xuất trận, hình thành thế trận tiến công bất ngờ, thần tốc, giáng những đòn sấm
sét nghiền nát hàng chục vạn quân xâm lược, lập nên chiến công kỳ diệu của màu xuân Kỷ Dậu
năm 1789, giành lại độc lập, thực hiện thống nhất nước nhà.
* Bước 3: Thiết kế bài học sử dụng di sản văn hóa phòng tuyến Tam Điệp - Biện Sơn.
1. Nghiên cứu tài liệu liên quan đến di sản văn hóa đã lựa chọn:
- Nghiên cứu mọi tư liệu đã có liên quan đến di sản văn hóa đã được lựa chọn;
- Xác định các thông tin, tư liệu cần bổ sung để xây dựng nội dung bài học;
- Chuẩn bị bảng câu hỏi phỏng vấn tại thực địa;
2. Xây dựng kế hoạch và thiết kế bài học
Trên cơ sở các di sản trong hệ thống phòng tuyến Tam Điệp – Biện Sơn đã được xác
định ở Bước 2, giáo viên xây dựng kế hoạch bài học hay tổ chức chương trình ngoại khóa. Nếu
là tiết học thì chú ý thiết kế các hoạt động học tập cho học sinh, sử dụng các phương pháp và kĩ
thuật dạy học tích cực phù hợp. Nếu là chương trình ngoại khóa thì có thể tổ chức dưới dạng
cuộc thi giữa các đội chơi
3. Nghiên cứu, tìm hiểu về di sản phòng tuyến Tam Điệp – Biện Sơn trong thực tế
Giáo viên hoặc tổ chức cùng học sinh nghiên cứu thực tế, khảo sát tại nơi có di sản.Việc
tổ chức nghiên cứu, tìm hiểu về di sản trong thực tế không nên quá dài và nên chia thành 2 đợt,
mỗi đợt khoảng 1-2 ngày:
- Đợt 1: Tiến hành thu thập thông tin tại nơi có di sản thông qua cách thức phỏng vấn,
ghi âm, chụp ảnh, quay phim, v.v. và kiểm chứng tính phù hợp của di sản với nội dung bài học.
Kiểm chứng hoạt động học đã gợi ý có phù hợp với yêu cầu nội dung và thời lượng bài học hay
không. Xác định hình thức tổ chức dạy học: trên lớp hoặc tại di sản (Bài học tại thực địa)... Để
quan sát và đánh giá được mức độ đạt kết quả làm việc với di sản của HS, GV cần:
+ Xác định mục tiêu đánh giá, địa điểm, thời gian và đối tượng quan sát;
+ Xây dựng phiếu kiểm hoặc bảng tiêu chí quan sát, thang xếp hạng;
+ Căn cứ vào phiếu kiểm hoặc bảng các tiêu chí để ghi kết quả quan sát
- Đợt 2: Bổ sung tư liệu còn thiếu sau khi chỉnh sửa lại kế hoạch bài học. Chuẩn bị hiện
vật, phương tiện, đồ dùng phục vụ cho bài học.


Trong trường hợp không có điều kiện để tổ chức nghiên cứu, tìm hiểu tại thực tế, giáo viên với
sự trợ giúp của cán bộ văn hóa thông qua các buổi nói chuyện, thuyết trình, giảng dạy của các
nhà nghiên cứu về từng di sản văn hóa cụ thể hoặc thông qua các nguồn tư liệu phát hành chính
thức và các cơ quan quản lý văn hóa.
4. Bổ sung, điều chỉnh kế hoạch bài học
Dựa trên các nguồn tư liệu đã thu thập (sách, báo, tạp chí, băng đĩa, bài báo nghiên cứu,
phỏng vấn, bài viết của nhà nghiên cứu, v.v.) và tư liệu thu thập từ nghiên cứu thực tế, giáo
viên phối hợp với chọn lọc phần tư liệu về di sản có giá trị sử dụng hiệu quả nhất để gắn với bài
học và khắc sâu kiến thức về phần này.
5. Áp dụng linh hoạt các phương pháp dạy học tích cực trong thiết kế hoạt động học tập
Tùy từng bài học, thời gian và hình thức tổ chức dạy học, giáo viên có thể sử dụng các
phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực để thiết kế hoạt động học tập trước, trong và sau tiết
học sao cho phù hợp.
* Bước 4: Giảng tập dượt, đánh giá và hoàn thiện
Sau khi hoàn thành việc thiết kế bài học, nếu điều kiện cho phép, giáo viên tổ chức
giảng tập dượt trong tổ bộ môn hoặc sử dụng một tiết học để giảng thử nhằm xác định:
- Tính phù hợp của việc sử dụng di sản văn hóa vào bài học;
- Tính khả thi trong việc đáp ứng các yêu cầu trong phân phối chương trình của môn
học;
- Tính chính xác của nội dung di sản văn hóa; Dựa trên những ý kiến đánh giá sau giảng
tập dượt, giáo viên cần thống nhất để điều chỉnh tiến trình bài học, các hoạt động, tư liệu hình
ảnh và lời giảng của giáo viên cho phù hợp và hoàn thiện kế hoạch, thiết kế bài học. Bổ sung
thêm tư liệu, phương tiện phục vụ cho bài học (nếu cần).
Bước 5: Tiến hành giảng dạy bài học sử dụng di sản văn hóa
Sau khi đã hoàn thành việc thiết kế cần đưa bài học vào kế hoạch giảng dạy của bộ môn
trong học kỳ hoặc năm học, Ban Giám hiệu, tổ bộ môn cần theo dõi tình hình thực hiện thực tế,
đánh giá và có biện pháp điều chỉnh cho phù hợp (nếu cần). Giáo viên bộ môn tổ chức giảng
dạy bài học trên lớp hoặc tại di sản (tại thực địa)...
2.3. Tính mới, tính sáng tạo của giải pháp
- Giải pháp đưa di sản văn hóa vào dạy học Lịch sử địa phương và Địa lí địa phương
một cách cụ thể góp phần thực hiện có hiệu quả nhất chủ trương của Bộ Giáo dục và Đào tạo
về việc sử dụng di sản văn hóa trong dạy học ở trường phổ thông trên cơ sở lồng ghép nội dung
dạy học di sản văn hóa vào môn học lịch sử phần giáo dục địa phương (cả nội khóa và ngoại
khóa), nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng dạy học nội dung giáo dục địa phương nói riêng và
dạy học môn Lịch sử, Địa lí nói chung.


+ Thông qua hoạt động ngoại khóa về di sản văn hóa: Bổ sung, cung cấp thêm nguồn tư
liệu có giá trị về di tích lịch sử - văn hóa ở địa phương Thành phố Tam Điệp trong tình trạng
nguồn tư liệu này đang hết sức ít ỏi nhằm phục vụ cho việc dạy học di sản ở THPT. Học sinh
hứng thú hơn khi được tham gia chuẩn bị cho tiết học lịch sử địa phương bằng các kiến thức và
nguồn tư liệu mà các em có thể tự sưu tầm hoặc tiếp cận được và thích thú với các hoạt động
học ngoại khóa về lịch sử địa phương.
+ Thông qua những kiến thức cơ bản về “Sử dụng di sản Phòng tuyến Tam Điệp – Biện
Sơn trong dạy học môn Lịch sử địa phương và Địa lí địa phương nhằm phát triển các kĩ năng
thực hành của học sinh” giúp giáo viên có nhận thức và hướng đi tích cực khi soạn giảng các
bài dạy về nội dung giáo dục địa phương.
+ Dạy học gắn với di sản phòng tuyến Tam Điệp - Biện Sơn giúp hình thành và phát
triển một số kĩ năng sống cho học sinh như: Kĩ năng giao tiếp, kĩ năng lắng nghe tích cực, kĩ
năng trình bày suy nghĩ, ý tưởng, kĩ năng hợp tác, kĩ năng tư duy phê phán, kĩ năng đảm nhận
trách nhiệm, kĩ năng đặt mục tiêu, kĩ năng tìm kiếm và xử lý thông tin…
- Việc định hướng học sinh vào tìm hiểu những di sản văn hóa ở địa phương sẽ giúp các
em cảm thấy bài học lịch sử gắn bó hơn với cuộc sống ở xung quanh các em. Qua đó, sẽ bồi
dưỡng học sinh tình cảm tự hào với những giá trị văn hóa truyền thống do ông cha để lại, càng
thêm yêu quê hương, yêu đất nước mình hơn. Và trên hết, các em sẽ tự nảy sinh ý thức trách
nhiệm đối với việc bảo tồn di sản văn hóa, cũng như kế thừa, phát huy những giá trị văn hóa tốt
đẹp từ ngàn xưa trong lịch sử quê hương, đất nước.
- Có thể nhận thấy rõ nhất tính hơn hẳn của giải pháp mới cải tiến với giải pháp cũ
thường làm thông qua bảng so sánh dưới đây:
Nội dung

Giải pháp cũ thường làm

Giải pháp mới cải tiến

- Giáo viên không sử dụng hoặc đưa - Giáo viên chủ động, linh hoạt
Ưu điểm

quá nhiều nguồn tư liệu (di sản), trong việc chọn lọc và khai thác
không chọn lọc, phân loại được một số di sản quan trọng vào
nguồn tư liệu (di sản).

trong bài dạy.

- Kiến thức học sinh tiếp cận nặng nề, - Học sinh tiếp cận khối lượng
Kiến thức

dàn trải, khó hiểu, kém sinh động, kiến thức phong phú, dễ hiểu vì
hấp dẫn.

được gắn liền với thực tiễn sinh
động.

- Không thực hiện được.
Kĩ năng

- Học sinh được phát triển kĩ năng
học tập, tự chiếm lĩnh kiến thức,
đặc biệt được giáo dục kỹ năng
sống và bản lĩnh với cuộc sống


thực tại.
- Không thực hiện được.

- Học sinh được phát triển trí tuệ
và nhân cách, tiến tới được giáo

Phát triển

dục toàn diện.
- HS ít hứng thú hơn với bài học, xem - Học sinh say mê, hứng thú học
Thái độ

nhẹ môn lịch sử.

tập; từ đó hình thành thái độ đúng
đắn đối với môn lịch sử.

III. Hiệu quả kinh tế và xã hội dự kiến đạt được
1. Hiệu quả kinh tế
Giáo viên và học sinh đỡ tốn kém tiền bạc và công sức khi phải bỏ thời gian và tiền của
đi tìm kiếm các sách tham khảo có liên quan, nhất là trong điều kiện nguồn tư liệu tham khảo
về lịch sử địa phương rất hiếm hoi hoặc không có nhiều. Ngoài ra khi học gắn với di sản văn
hóa, học sinh có ý thức quảng bá du lịch, giới thiệu về các di sản văn hóa và những địa danh du
lịch nổi tiếng của nước nhà cho bạn bè trong nước và thế giới thông qua các phương tiện đại
chúng, mạng xã hội như facebook, zalo... nhằm thu hút khách du lịch, tạo nguồn thu nhập quan
trọng cho kinh tế nước nhà thông qua du lịch.
2. Hiệu quả xã hội
- Học sinh được định hình về nhân cách, có thái độ tích cực đối với môn học, kết quả
học tập cao hơn, giảm tỉ lệ học sinh trượt tốt nghiệp và đại học – cao đẳng, tạo cơ sở vững chắc
để các em có việc làm ổn định trong tương lai.
- Học sinh được giáo dục toàn diện cả về nhân cách lẫn trí tuệ, trên cơ sở đó sẽ định
hướng nhận thức và hành động của các em đối với xã hội nói chung, giúp đào tạo ra những con
người sống có ích cho xã hội.
- Giáo viên và học sinh có cái nhìn đúng đắn hơn về tác dụng của việc khai thác hiệu
quả di sản văn hóa Thành phố Tam Điệp vào quá trình dạy và học của mình.
IV. Điều kiện và khả năng áp dụng
1. Điều kiện áp dụng
- Giáo viên và học sinh phải có thời gian lên kế hoạch , lựa chọn di sản địa phương,
thăm quan, trải nghiệm thu thập thông tin, xử lý các thông tin nên thời gian cần nhiều hơn so
với việc dạy học thông thường .
- Giáo viên cần chuẩn công phu về từng bước dạy học liên hệ với cán bộ văn hóa,
hướng dẫn học sinh đi tìm hiểu, thăm quan, tổ chức cho học sinh báo cáo về kết quả thu
được.


- Giáo viên phải thành thạo vi tính, biết sử dụng các chương trình và phần mềm tin học
cần thiết (Powerpoint) để có thể khai thác triệt để các nguồn di sản văn hóa Ninh Bình bao
gồm di sản văn hóa phi vật thể và di sản văn hóa vật thể.
- Giáo viên cần có quan niệm và nhận thức đúng đắn về tác dụng của các tiết dạy lịch sử
địa phương trong đó có sử dụng di sản văn hóa và cần tổ chức tốt hoạt động học của học sinh,
kể cả khâu chuẩn bị bài trước khi bước vào tiết học.
2. Khả năng áp dụng
Sáng kiến này có khả năng áp dụng đối với những tiết học lịch sử có sử dụng di sản ở
các trường THCS và THPT trong toàn Tỉnh. Đồng thời, có thể áp dụng lồng ghép trong việc
giảng dạy môn Lịch sử, Địa lí, GDCD, Tiếng Anh.
Chúng tôi xin cam đoan mọi thông tin nêu trong đơn là trung thực, đúng sự thật và hoàn
toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật.
XÁC NHẬN CỦA LÃNH ĐẠO ĐƠN VỊ

ĐỒNG TÁC GIẢ SÁNG KIẾN
Tạ Thị Thu Hiền
Đinh Thị Hiền
Phạm Thị Loan
Lưu Thị Thanh
Nguyễn Thị Hợp


PHỤ LỤC 1
SỬ DỤNG DI SẢN PHÒNG TUYẾN TAM ĐIỆP - BIỆN SƠN TRONG DẠY HỌC
MÔN LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG VÀ ĐỊA LÍ ĐỊA PHƯƠNG NHẰM PHÁT TRIỂN CÁC
KĨ NĂNG THỰC HÀNH CỦA HỌC SINH.
1. Nhận diện di sản.
a. Khái niệm về di sản văn hóa: Theo điều 1 Luật Di sản văn hóa (sửa đổi) 2009, định
nghĩa như sau:
Di sản văn hóa bao gồm di sản văn hóa phi vật thể và di sản văn hóa vật thể (di sản văn
hóa và di sản thiên nhiên) là sản phẩm tinh thần, vật chất có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học,
được lưu truyền từ thế hệ này qua thế hệ khác.
b. Đặc điểm của di sản văn hóa:
- Di sản văn hóa là những giá trị kết tinh từ sự sáng tạo văn hóa của cộng đồng 54 dân tộc
anh em, trải qua một quá trình lịch sử lâu đời, được trao truyền, kế thừa và tái sáng tạo từ nhiều
thế hệ cho tới ngày nay.
- Di sản văn hóa là những giá trị sáng tạo từ việc học hỏi, giao lưu và kế thừa từ các nền
văn hóa và văn minh của nhân loại.
- Di sản văn hóa, đặc biệt là di sản văn hóa phi vật thể có sức sống mạnh mẽ, đang được
bảo tồn và phát huy trong đời sống của cộng đồng các dân tộc Việt Nam.
c. Phân loại di sản:
Di sản văn hóa được chia thành hai loại: Di sản văn hóa vật thể và di sản văn hóa phi vật
thể.
Di sản văn hóa vật thể là sản phẩm vật chất có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, bao gồm
di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh, di vật, cổ vật và bảo vật quốc gia.
Di sản văn hóa vật thể bao gồm:
- Di tích lịch sử - văn hóa là công trình xây dựng, địa điểm và các di vật, cổ vật, bảo vật
quốc gia thuộc công trình, địa điểm đó có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học.
- Danh lam thắng cảnh (còn gọi là di sản thiên nhiên) là cảnh quan thiên nhiên hoặc địa
điểm có sự kết hợp giữa cảnh quan thiên nhiên với công trình kiến trúc có giá trị lịch sử thẩm
mỹ, khoa học.
- Di vật là hiện vật được lưu truyền lại, có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học.
- Cổ vật là hiện vật được lưu truyền lại, có giá trị tiêu biểu về lịch sử, văn hóa, khoa học,
có từ một trăm năm tuổi trở lên.
- Bảo vật quốc gia là hiện vật được lưu truyền lại, có giá trị đặc biệt quý hiếm tiêu biểu
của đất nước về lịch sử, văn hóa, khoa học.
2. Vai trò, ý nghĩa của di sản đối với hoạt động dạy học, giáo dục phổ thông.


Di sản văn hóa, dù dưới dạng vật thể hoặc phi vật thể đều có thể sử dụng trong quá trình
giáo dục, dạy học dưới hình thức tạo môi trường; tạo công cụ hoặc là nguồn cung cấp chất liệu
để xây dựng nội dung dạy học, giáo dục.
Bàn về các điều kiện giáo dục, dạy học, nhìn chung các tài liệu về lý luận dạy học, giáo
dục chung, đại cương và tài liệu về lý luận dạy học bộ môn hầu như chưa đề cập đến điều kiện,
phương tiện dạy học là các di sản văn hóa. Gần đây trong phong trào thi đua xây dựng trường
học thân thiện, học sinh tích cực, một trong những hoạt động được đặt ra là tổ chức cho HS
tham gia chăm sóc các di sản, chủ yếu là các di tích mang tính lịch sử của địa phương. Việc
khai thác các di sản văn hóa ở địa bàn nhà trường đóng như là nguồn tri thức, là phương tiện
dạy học, giáo dục rất ít khi được quan tâm hoặc nếu có thường mang tính tự phát. Vì vậy, vai
trò và thế mạnh của những di sản văn hóa phong phú ở địa phương chưa được khai thác đúng
mức để sử dụng trong dạy học và các hoạt động giáo dục của nhà trường. Dưới dạng công cụ,
thiết bị dạy học, di sản văn hóa giúp cho quá trình học tập của học sinh trở nên hấp dẫn hơn,
HS hứng thú học tập và hiểu bài sâu sắc hơn, phát triển tư duy độc lập sáng tạo, giáo dục tư
tưởng, đạo đức cho HS.
* Vai trò: Di sản là một nguồn nhận thức, một phương tiện trực quan quý giá trong dạy
học nói riêng, giáo dục nói chung.
* Ý nghĩa:
+ Góp phần đẩy mạnh, hướng dẫn hoạt động nhận thức cho học sinh;
+ Giúp HS phát triển kĩ năng học tập, tự chiếm lĩnh kiến thức;
+ Kích thích hứng thú nhận thức của HS;
+ Phát triển trí tuệ của HS;
+ Giáo dục nhân cách HS.
3/ Những yêu cầu về sử dụng di sản trong dạy học và các hoạt động giáo dục ở trường
phổ thông.
Di sản văn hóa có ý nghĩa nhất định đối với quá trình dạy học, giáo dục. Tuy nhiên muốn
sử dụng chúng có hiệu quả, người GV phải chú ý tuân thủ một số yêu cầu về chuẩn bị các điều
kiện thực hiện dạy học với di sản và triển khai hoạt động dạy học với di sản:
- Đảm bảo mục tiêu của CT GDPT và mục tiêu GD di sản;
- Xác định nội dung của bài học (trong CT) để có thể lồng ghép, liên hệ, thực hiện dự án,
tổ chức dạy học thực địa…;
- Về nội dung liên quan đến di sản, GV cần cân nhắc những yêu cầu đã được xác định;
- Đảm bảo không tăng tải, tính hấp dẫn, thực tiễn, tính khả thi…;
- Phát huy tính tích cực, chủ động của HS, tạo điều kiện cho HS trải nghiệm;
- Kết hợp đa dạng các hình thức tổ chức thực hiện.


4. Một số lưu ý khi dạy học, giáo dục qua các di sản đạt hiệu quả cao.
- Về nhận thức thì giáo dục qua di sản là trách nhiệm của toàn xã hội, của cả một hệ thống
chính trị, trước hết là của các gia đình và nhà trường (xã hội hóa giáo dục).
- Giáo dục thông qua di sản là phương thức giáo dục vừa có tính phổ biến, vừa không phụ
thuộc vào độ tuổi của người học và đạt hiệu quả cao, góp phần tạo lập, phát triển, hoàn thiện
nhân cách con người và không đòi hỏi quá nhiều chi phí, “chơi mà học, học mà chơi”…
- Dạy và học thông qua các di sản văn hoá là phương pháp trực quan, sinh động và thực sự
có hiệu quả. Ở đây, mức độ là “sử dụng” di sản văn hóa, coi di sản văn hóa như là phương tiện,
tư liệu dạy học, hỗ trợ cho bài học thêm sinh động, học sinh hứng thú, qua đó giáo dục học sinh
lòng yêu quê hương, đất nước; giáo dục truyền thống, đạo lý, hình thành nhân cách, kỹ năng
sống cho học sinh; giữ gìn và phát huy những giá trị bản sắc văn hóa dân tộc.
- Để nhằm tăng cường tính hành dụng trong học tập, củng cố và hoàn thiện các kiến thức
đã học trên lớp, góp phần bổ sung, nâng cao kiến thức và giải quyết các vấn đề nảy sinh trong
thực tiễn, giúp cho mỗi cá nhân và cộng đồng hiểu biết về di sản, biết bảo vệ, tuyên truyền cho
cộng đồng, bảo vệ di sản; có thái độ ứng xử đúng đắn với các di sản.
- Dạy – học thông qua di sản chỉ đạt kết quả cao khi được tổ chức có kế hoạch, có sự liên
kết chặt chẽ giữa nhà trường với địa phương; xác định rõ chủ đề dạy, học tại trường, tham quan
và đa dạng hoá các hình thức thể hiện trong giờ ngoại khoá tại trường, trong mỗi lần tới di tích,
tới bảo tàng. Di sản quanh chúng ta, rất gần gũi với chúng ta, nên trước hết cần khai thác các di
sản có sẵn tại địa phương; sau đó, nếu có điều kiện mới tiến tới đưa HS đến các di sản ngoài địa
phương.


PHỤ LỤC 2
VẬN DỤNG HÌNH THỨC DẠY HỌC “SỬ DỤNG DI SẢN PHÒNG TUYẾN TAM ĐIỆP
- BIỆN SƠN TRONG DẠY HỌC MÔN LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG VÀ ĐỊA LÍ ĐỊA
PHƯƠNG NHẰM PHÁT TRIỂN CÁC KĨ NĂNG THỰC HÀNH CỦA HỌC SINH”.
I/ CƠ SỞ THỰC TIỄN
1/ Di sản văn hóa thuộc phòng tuyến Tam Điệp - Biện Sơn gồm:
* Hệ thống thành lũy
- Đèo Tam Điệp là tên gọi chính thức trong sử sách và địa lý cổ Việt Nam, chỉ con
đường thiên lý cổ thời phong kiến từ Thăng Long vào nam, đi qua 3 đoạn đèo giữa hai
tỉnh Ninh Bình và Thanh Hóa. Nó là một tổ hợp đèo trên núi Tam Điệp, chạy ra biển theo
hướng tây bắc – đông nam, có 3 ngọn. Đèo có tên gọi dân gian là đèo Ba Dội, xuất hiện trong
thơ Hồ Xuân Hương, trong tiếng Việt cổ có nghĩa là ba đợt, ba lớp.
- Thành cổ Tam Điệp: phía tây đường Thiên Lý, cách luỹ Tam Điệp độ 200m, còn di
tích một thành luỹ cổ gọi là "Đồn Dâu" vì ở gần Đền Dâu. Thành nằm bên cạnh đường Thiên
Lý, hình gần vuông, mỗi cạnh dài từ 65 - 70m. Chân thành hiện còn 7m, đoạn thành cao nhất
phía tây bắc cao tới 2m. Diện tích trong thành rộng hơn 1 mẫu Bắc Bộ. Đặc biệt, ba thành phía
bắc, phía đông và phía nam, khoảng giữa đắp to hơn, rộng hơn. Phía ngoài thành, cả bốn mặt
đều có hào, di tích còn lại, có chỗ rộng 4m, sâu chỉ còn từ 0,70 - 1,0m. Đồn Tam Điệp thường
được nhân dân địa phương gọi là Âm hồn, vì ở đây có miếu thờ âm hồn những người chết trận.
Đồn lũy Tam Điệp đều có nhiệm vụ phòng vệ phía ngoài cửa ải Tam Điệp.
- Luỹ Quèn Thờ: là một địa danh ở xã Đông Sơn, thành phố Tam Điệp. Thực chất vùng
đồi núi, rừng rú hoang vu, có nhiều hoa đào phai nở. Tương truyền khi hội quân ở đây Quang
Trung thấy loài hoa rừng đẹp đã cho chặt đem về doanh trại để tạo khí thế động viện quân sĩ ăn
tết sớm trước khi tiến về giải phóng Thăng Long. Hiện tại nơi đây phát triển mạnh làng nghề
đào phai Tam Điệp. Luỹ nhằm chặn con đường mòn vượt qua Quèn Thờ. Luỹ nằm ở phía Đông
Nam thành và cách luỹ Tam Điệp khoảng 5 km. Luỹ Quèn Thờ gồm 3 lớp từ ngoài vào trong,
từ dưới thung lũng lên sườn núi, thứ tự là Luỹ Chẹn, Luỹ Đệm và Luỹ Đền. Luỹ Chẹn và Luỹ
Đệm đắp bằng đất đá hỗn hợp ở dưới thung lũng. Luỹ Đền trên sườn núi, hoàn toàn kè bằng đá,
di tích còn lại, chiều dài hơn 20m, cao trung bình hơn 1m.
- Đường thiên lý: là tên một con đường cổ, nối hai thị xã cửa ngõ Tam Điệp với Bỉm
Sơn. Với chiều dài gần 4 Km, con đường quanh co uốn lượn qua bãi lau lách, hai bên đường là
dãy núi đá sừng sững thâm nghiêm, vượt qua ba ngọn núi đất du khách đến với Nhà bia Ba dội
trên đỉnh Đèo. Để phát triển du lịch, thành phố Tam Điệp đã xây dựng đề án phục dựng đường
Thiên lý cổ trong Quần thể di tích lịch sử phòng tuyến Tam Điệp – Biện Sơn.


- Kẽm đó - Ải Cửu Chân: là một dãy núi, nhìn từ xa mạch núi khép kín dần, giống như
cái đó bắt cá nên có tên là Kẽm Đó hay Lỗ Đó. Phía Bắc đèo Tam Điệp, đường Thiên Lý cổ len
qua một "cửa ải", hai bên mạch núi đá vôi liên tiếp và khép kín lại, chừa một lối đi như miệng
đó đơm cá khổng lồ mà truyền thuyết cho rằng thần Khổng Lồ Nguyễn Minh Không đã đơm đó
bắt cá ở đó. Đây là cửa ải ngăn cách giữa hai quận Giao Chỉ và Cửu Chân xưa thời thuộc Hán.
Cửa ải này án ngữ con đường Thiên Lý ra Bắc vào Nam.
- Núi Chong Đèn là nơi đặt trạm gác của quân Tây Sơn, tại đây có thung Tập, gò Lệnh,
gò Cắm cờ, núi Cắm gươm là nơi doanh trại quân sĩ sống và luyện tập, thung Muối, hang
Lương là nơi đặt kho lương.
* Các di tích - danh thắng
- Đền thờ Quang Trung: Đền còn có tên là đền Thượng, nằm trên đỉnh núi Vương Ngự,
tương truyền là nơi Hoàng đế Quang Trung đã dừng chân tại đây. Trên đường lên đền còn có
các di tích khác cũng thờ Quang Trung và chùa Trung Sơn.
- Đền Dâu: Nằm ở phường Nam Sơn thành phố Tam Điệp. Đền thờ công chúa Liễu
Hạnh, một trong tứ bất tử của điện thần Việt Nam đã hóa thân vào người con gái địa phương
giúp dân trồng dâu nuôi tằm, may quần áo cho quân lính Tây Sơn. Hàng năm diễn ra lễ hội đền
từ 20/2 âm lịch và kéo dài đến hết tháng 3 âm lịch.
- Đền Quán Cháo cũng là ngôi đền gắn với truyền thuyết tiên nữ nhập vào người con gái
sở tại để nấu cháo dâng cho quân lính Tây Sơn trước giờ xung trận.
- Đền Quèn Thờ: nằm ở lũy Quèn Thờ, còn có tên là đền Cao Sơn vì thờ thần Cao Sơn trấn ngự vùng núi phía tây Hoa Lư tứ trấn từ thời Đinh. Theo thần tích, năm xưa khi thân chinh
ra Bắc, vua Quang Trung đã lên thắp hương xin kế phá giặc ở đây. Tương truyền ngôi đền thờ
thần Cao Sơn trước đó ở giữa lưng chừng núi. Vua Quang Trung đã được thần báo mộng và
nhắc nhở xây đền lên đỉnh núi nếu thắng trận. Sau khi thắng trận vị vua này đã cho di rời Đền
lên đỉnh núi.
- Động Trà Tu: Động Trà Tu còn có tên là Động Lễ, thuộc xã Đông Sơn. Vượt qua Quèn
Thờ, đi bộ 4 km đường rừng quanh co, vượt qua các thung lũng và triền núi, vào tới một chiếc
động đẹp tuyệt vời. Động rộng rãi, thoáng mát, rộng độ hơn 200m2, có xây bệ thờ Phật, và
những "gian" động khuất khúc bên trong. Tương truyền rằng, ở đây có loại thuốc tiên gọi là
"linh đan" được sinh ra từ các nhũ đá, có thể chữa bách bệnh. Đây là một nhóm hang động
động còn giữ được nhiều nhũ đá tự nhiên, có dấu tích của con người thời kỳ văn hóa Hòa Bình,
Bắc Sơn như hang Mo, hang Trâu, hang Cò, hang Khỉ.v.v. Cửa động quay về hướng đông bắc.
Ðộng có hai hang là hang Sáng và hang Tối. Hang Sáng ở bên ngoài, cửa động nhỏ, rộng 7m,
cao hơn 5 m, bên trong như một cái dù cao khoảng 15 m, sâu gần 30 m có nhũ đá rủ xuống
hình quả phật thủ, ngà voi, những con rồng, con trăn, con rắn, đàn rùa v.v. Từ hang Sáng có lối


ở bên phải hang vào hang Tối, một ngách núi như một đường hầm khổng lồ dài hơn 100m.
Từng đoạn lại có ngách rẽ trái, rẽ phải, có hai vách đá tách ra tạo thành đường lên trời, có
ngách ăn sâu xuống thăm thẳm như đường xuống âm phủ. Nước ở nhũ đá rỏ xuống làm cho
không khí mát lạnh.
- Hồ Yên Thắng: Là một hồ nước lớn ở giáp giữa Tam Điệp và Yên Mô. Tại đây đang
xây dựng khu liên hợp thể thao hồ Yên Thắng rộng 773 ha với sân Golf quy mô 54 lỗ.
Hồ Đoòng Đèn thuộc địa phận xã Đông Sơn, diện tích 30 ha, hồ rộng và đẹp, giữa hồ có ngọn
núi Lồng Đèn. Tương truyền trên đỉnh núi có ngọn đèn thắp sáng liên tục hàng đêm soi rọi cho
cả một vùng rộng lớn.
* Địa danh khác
- Tại lũy Tam Điệp, hiện vẫn còn các di tích: Bãi luyện quân, Gò Tập, Gò Cắm cờ, Lũy
Quang Trung, Núi Hộ thành Quang Trung, Núi Bàn cờ Quang Trung, Đồn Dâu (còn gọi đồn
Tam Điệp), Thành Tam Điệp, Bảo Lý Nhân, Đồn lính trú cổ triều. Vùng thành phố Tam Điệp
hiện nay còn có những địa danh liên quan đến Quang Trung và quân Tây Sơn, như: Núi Vương
Ngự (nơi Quang Trung đứng duyệt quân), Núi Ngô Công – nơi Ngô Văn Sở đóng, Núi Mưu
Công – nơi Quang Trung họp với bộ tham mưu, Núi Vàng Mẹ, Vàng Con – nơi Quang Trung
đốt hương, vàng tế Trời Đất; Núi Chong Đèn – nơi quân lính đốt đèn canh gác; Núi Dóng Than
– nơi đốt khói làm hiệu; Núi Voi Phục – nơi một con voi Tây Sơn nằm lại trên đường tiến
quân,…
2/ Cơ sở thực tiễn khi dạy học tại di sản
- Trường THPT Ngô Thì Nhậm thuộc thôn 4C, xã Đông Sơn, thành phố Tam Điệp, tỉnh
Ninh Bình. Đối tượng học sinh của trường THPT Ngô Thì Nhậm bao gồm nhiều học sinh có hộ
khẩu thường trú tại các phường Nam Sơn, phường Trung Sơn, Xã Đông - nơi có các di tích
thuộc phòng tuyến Tam Điệp - Biện Sơn. Đây là cơ sở thực tiễn giúp các em có cái nhìn chính
xác, khách quan và toàn diện về di sản phòng tuyến Tam Điệp - Biện Sơn.
- Xuất phát từ điều kiện thuận lợi trên, học sinh ở tất cả các lớp đều có khả năng thu
thập, tìm kiếm tư liệu thông qua hoạt động thực tế, trải nghiệm ở di sản gần khu vực nơi cư trú.
3/ Các bước tiến hành dạy học gắn với di sản địa phương phòng tuyến Tam Điệp –
Biện Sơn.
- Tổ chức soạn bài, giảng dạy theo kế hoạch (Khi soạn bài chú ý làm rõ việc sử dụng di
sản văn hóa trong bài qua từng bước: Từ mục đích, yêu cầu; chuẩn bị của GV, học sinh; thể
hiện nội dung và phương pháp sử dụng di sản trong bài; củng cố, giao bài tập về nhà…).
- Lập bảng hệ thống các nội dung sử dụng di sản.
- Liên hệ với một số hộ gia đình thuộc ở gần di sản, ban quản lí di sản, thuê xe, hướng
dẫn viên, đi tiền trạm…


- Trên cơ sở lựa chọn, khoanh vùng những học sinh cư trú gần địa điểm di sản, giáo viên
phân công học sinh tìm hiểu, sưu tầm, thu thập các nguồn tư liệu có liên quan.
- Thiết kế chương trình ngoại khóa, hoàn thiện hồ sơ dạy học hoàn chỉnh dựa trên kết
quả đã thu thập được và xử lý hợp lý các nguồn thông tin tư liệu.
- Giáo viên và học sinh cùng tiến hành trải nghiệm tại di sản.
- Tổ chức các hoạt động về nhà của học sinh: Chia HS thành các nhóm giao bài tập về
nhà Liên hệ thực tiễn (suy nghĩ và hành động) của học sinh về di sản và chuẩn bị tập luyện cho
phần thi của 3 đội
II/ TỔ CHỨC ĐI TRẢI NGHIỆM
1/ Lập kế hoạch, thiết kế giáo án dạy học và tổ chức các hoạt động giáo dục có sử
dụng di sản phòng tuyến Tam Điệp - Biện Sơn.
a/ Xây dựng kế hoạch sử dụng di sản phòng tuyến Tam Điệp - Biện Sơn.
KẾ HOẠCH
Chuyên đề ngoại khoá “Sử dụng di sản Phòng tuyến Tam Điệp – Biện Sơn trong dạy học
môn Lịch sử địa phương và Địa lí địa phương nhằm phát triển các kĩ năng thực hành của
học sinh”
Căn cứ công văn số 73/HD-BGDĐT-BVHTTDL ngày 16 tháng 01 năm 2013 về việc
hướng dẫn sử dụng di sản văn hóa trong dạy học ở trường phổ thông; Công văn số
938/SGDĐT-GDTrH, ngày 06/9/2014 của Sở Giáo dục và Đào tạo về việc hướng dẫn sử dụng
di sản trong trường học phổ thông.
Thực hiện công văn số 957/SGDĐT-GDTrH ngày 30 tháng 8 năm 2018 của Sở GD&ĐT
về hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ GDTrH năm học 2018 - 2019;
Căn cứ Kế hoạch thực hiện nhiệm vụ năm học 2018 - 2019 của Trường THPT Ngô Thì
Nhậm;
Căn cứ kế hoạch hoạt động năm học 2018 - 2019 của tổ Lịch sử - Địa lí- Tiếng Anh, của
nhóm Lịch sử;
Nhóm chuyên môn Lịch sử, Địa lí Trường THPT Ngô Thì Nhậm xây dựng kế hoạch tổ
chức chuyên để cấp trường năm học 2018 - 2019 với chủ đề: “Sử dụng di sản Phòng tuyến Tam
Điệp – Biện Sơn trong dạy học môn Lịch sử địa phương và Địa lí địa phương nhằm phát triển
các kĩ năng thực hành của học sinh” cụ thể như sau:
I/ MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU CỦA THAM QUAN HỌC TẬP TẠI DI SẢN
1/ Mục đích.


- Qua hoạt động ngoại khoá học sinh đối chiếu những kiến thức được được học trên lớp
với những gì quan sát, tiếp thu được ở di sản, nâng cao hiểu biết mở rộng kiến thức được học
trên lớp về lịch sử truyền thống của quê hương mình.
- Rèn cho học sinh kĩ năng liên hệ kiến thức lí thuyết trong sách vở với thực tiễn;
- Rèn cho HS một số kĩ năng thao tác tư duy: phân tích, so sánh rút ra kết luận bài học,
kĩ năng quan sát đối chiếu, kĩ năng sưu tầm nghiên cứu xử lí tư liệu lịch sử.
- Giáo dục ý thức độc lập tự chủ của dân tộc và thống nhất đất nước của mọi người dân.
- Lòng biết ơn đối với những người có công xây dựng và bảo vệ đất nước .
- Lòng tự hào, tự tôn dân tộc, ý thức độc lập tự chủ trong xây dựng nền kinh tế, quý trọng các
truyền thống văn hóa của ông cha. Từ đó các em có ý thức trách nhiệm bảo vệ những di tích
lịch sử, di sản văn hóa vật thể của địa phương.
2/ Yêu cầu
- Trong quá trình tổ chức hoạt động, giáo viên cần phải liên hệ kiến thức học trên lớp
với kiến thức thực tế, định hướng cho học sinh để các em tự phát hiện, tìm tòi những kiến thức
mang tính phát hiện.
- Hình thức tổ chức đảm bảo theo đúng quy trình thực hiện chuyên đề, góp phần nâng
cao hiệu quả các hoạt động chuyên môn.
II/ NỘI DUNG
Chuyên đề gồm 3 phần:
Phần I: Văn nghệ chào mừng. Thời gian 15 phút
Phần II: Tuyên bố lí do, giới thiệu đại biểu. Thời gian 5 phút
Phần III: Phần chính của chuyên đề.
1. Phần thi hiểu biết của 3 đội chơi với chủ đề “Khu di tích phòng tuyến Tam Điệp - Biện Sơn”
- Giới thiệu đội chơi. (Ngắn gọn)
- Trình bày hiểu biết về Khu di tích phòng tuyến Tam Điệp - Biện Sơn. Trả lời câu hỏi qua trò
chơi ô chữ (9 ô - mỗi đội chọn 3 ô câu hỏi) – Chủ đề về “Phòng tuyến Tam Điệp - Biện Sơn”.
- Báo cáo kết quả trải nghiệm di sản
Đội 1: Hệ thống thành lũy (Hình ảnh trên máy chiếu)
Đội 2: Các di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh (máy chiếu)
Đội 3: Kế sách của vua Quang Trung trong việc đánh bại quân Thanh năm 1789 (máy chiếu)
2. Phần chơi “Rung chuông vàng” với chủ đề “Phòng tuyến Tam Điệp - Biện Sơn và kế sách
giữ nước của vua Quang Trung” cho 20 học sinh khối 10, 11
* Thể lệ cuộc thi:
- Mỗi lớp cử 2 hs tham dự, các em ngồi đúng vị trí, hs dự thi có số báo danh trước ngực.


- Tổng số có 15 câu hỏi chính thức cho hs trả lời, thời gian chuẩn bị mỗi câu là 15 giây. Khi
người dẫn chương trình thông báo hết giờ thí sinh phải dừng bút, giơ bảng đáp án đề thông báo
kết quả.
- Đáp án viết phải đúng chính tả, nếu đúng kiến thức mà sai chính tả thí sinh đó vẫn bị loại
- Khi các bạn trả lời được từ ½ số câu hỏi của chương trình mà các bạn thí sinh bị loại nhiều thì
các em sẽ được cứu trợ một lần
- Trường hợp nếu còn lại 1 thí sinh cuối cùng dự thi, nếu gặp câu hỏi khó em được quyền cứu
trợ nhờ sự giúp đỡ của bạn bè hoặc ban cố vấn.
- Trường hợp còn 2 hs trở lên sẽ trả lời câu hỏi phụ để chọn người trả lời câu số 15.
- Người trả lời được câu hỏi số 15 sẽ là người chiến thắng.
* Cuộc thi “Các di tích và danh thắng trong phòng tuyến Tam Điệp - Biện Sơn”: MC đọc câu
hỏi, có đội thư ký xác minh đáp án, loại những thí sinh trả lời sai.
Thời gian cho phần chơi này là 30 phút
III/ THỜI GIAN, ĐỊA ĐIỂM
- Thời gian tổ chức: Dự kiến cuối tháng 03/2019;
- Địa điểm tổ chức: Sân trường THPT Ngô Thì Nhậm
IV. THÀNH PHẦN
1. Đại biểu mời
- Lãnh đạo xã Đông Sơn;
- Trưởng Ban đại diện cha mẹ học sinh của nhà trường.
2. Thành phần triệu tập
- Ban giám hiệu, BCH Công Đoàn, Đoàn thanh niên trường THPT Ngô Thì Nhậm.
- Các Tổ trưởng chuyên môn, toàn bộ giáo viên môn Lịch sử, Địa lí của nhà trường
- Học sinh trường THPT Ngô Thì Nhậm (Khối 10, 11).
V. PHÂN CÔNG CÁC BAN, BỘ PHẬN PHỤC VỤ CHUYÊN ĐỀ
1. Ban chỉ đạo:
- Đ/c Tạ Thị Thu Hiền - Bí thư chi bộ, hiệu trưởng:

Trưởng ban

- Đ/c Nguyễn Thành Chung - Phó hiệu trưởng:

Phó ban

- Đ/c Đinh Thị Hiền

Uỷ viên

- Phó hiệu trưởng:

2. Ban tổ chức:
- Đ/c Tạ Thị Thu Hiền – Bí thư chi bộ, hiệu trưởng: Trưởng ban
- Đ/c Nguyễn Thành Chung - Phó hiệu trưởng: Phó ban
- Đ/c Đinh Thị Hiền

- Phó hiệu trưởng: Uỷ viên

- Nhóm Giáo viên Lịch sử, Địa lí Trường THPT Ngô Thì Nhậm: Uỷ viên
- Đ/c Bùi Đức Thuận

- Bí thư Đoàn trường:

Uỷ viên


- Đ/c Ngô Thị Thanh Mai

- TT Tổ hành chính -Uỷ viên

- GVCN các lớp khối 11, 10.
- Trưởng ban đại diện cha mẹ học sinh
VI. TỔ CHỨC THỰC HIỆN
- Xây dựng kế hoạch thực hiện chuyên đề, báo cáo Ban Giám hiệu nhà trường để xin ý
kiến và triển khai.
- Xây dựng kế hoạch tổ chức, nội dung chi tiết.
- Chỉ đạo giáo viên nhóm Lịch sử, Địa lí xây dựng nội dung chuyên đề. Bố trí các điều
kiện để buổi ngoại khóa diễn ra đạt yêu cầu.
- Chọn, cử học sinh tham gia chuyên đề thiết thực, hiệu quả.
- Chuẩn bị các điều kiện về kinh phí, tiếp đón đại biểu, khách mời về dự chuyên đề.
VII. LỊCH TRIỂN KHAI
- Tháng 10/2018: Nhóm chuyên môn xây dựng kế hoạch tổ chức chuyên đề.
- Tháng 1/2019: Duyệt kế hoạch tổ chức chuyên đề với BGH nhà trường. Chuẩn bị nội
dung chi tiết, đưa học sinh đến di tích để tìm hiểu chuẩn bị các hoạt động.
- Đầu tháng 03/2019: Họp BTC, duyệt lần cuối nội dung, chuẩn bị cơ sở vật chất.
- Giữa tháng 03/2019: Báo cáo Ban Giám hiệu nhà trường về nội dung, thời gian dự kiến
tổ chức
- Cuối tháng 03/2019: Tổ chức chuyên đề.
Trên đây là kế hoạch tổ chức chuyên đề cấp trường với nội dung “Sử dụng di sản Phòng
tuyến Tam Điệp – Biện Sơn trong dạy học môn Lịch sử địa phương và Địa lí địa phương nhằm
phát triển các kĩ năng thực hành của học sinh” của nhóm Lịch sử, Địa lí trường THPT Ngô Thì
Nhậm năm học 2018 - 2019./.
Nơi nhận:

HIỆU TRƯỞNG

- Sở GD&ĐT (để báo cáo);
- Lãnh đạo, BGH nhà trường (để chỉ đạo);
- Tổ Lịch sử- Địa lí- Ngoại ngữ (để thực hiện);
- Nhóm Lịch sử, Địa lí (để thực hiện);
- Lưu: VT
Tạ Thị Thu Hiền


b/ Thiết kế giáo án: “Sử dụng di sản Phòng tuyến Tam Điệp – Biện Sơn trong dạy
học môn Lịch sử địa phương và Địa lí địa phương nhằm phát triển các kĩ năng thực hành
của học sinh”
I. MỤC ĐÍCH CỦA BÀI HỌC NGOẠI KHÓA
Qua hoạt động ngoại khóa, học sinh cần:
1. Về kiến thức
- Qua hoạt động tham quan học sinh đối chiếu những kiến thức được học trên lớp trong
chương trình lịch sử lớp 10, 11 với những gì quan sát, tiếp thu được thông qua trải nghiệm thực
tế, nâng cao hiểu biết mở rộng kiến thức được học trên lớp, nhận thức rõ vai trò quan trọng của
phòng tuyến Tam Điệp – Biện Sơn trong công cuộc kháng chiến bảo vệ tổ quốc.
2. Về kĩ năng
- Rèn cho học sinh kĩ năng liên hệ kiến thức lí thuyết trong sách vở với thực tiễn.
- Rèn luyện cho học sinh một số kỹ năng thao tác tư duy: phân tích, so sánh rút ra kết
luận bài học, kỹ năng quan sát, đối chiếu, kỹ năng sưu tầm nghiên cứu xử lý tư liệu lịch sử.
3. Về thái độ
- Giáo dục ý thức độc lập tự chủ của dân tộc và thống nhất đất nước của mọi người dân.
- Lòng biết ơn đối với những người có công xây dựng và bảo vệ đất nước trong thời kì
đầu giành độc lập.
- Lòng tự hào, tự tôn dân tộc, ý thức độc lập tự chủ trong xây dựng nền kinh tế, quý
trọng các truyền thống văn hóa của ông cha. Từ đó các em có ý thức trách nhiệm bảo vệ những
di tích lịch sử, di sản văn hóa vật thể, phi vật thể trên địa bàn Thành phố Tam Điệp.
II. CÔNG TÁC CHUẨN BỊ CHO BÀI HỌC NGOẠI KHÓA
1. Tổ chức cho học sinh học tập trên lớp trước khi tiến hành hoạt động ngoại khóa
Trong các tiết học trên lớp trong chương trình lịch sử lớp 10, 11; GV lồng ghép những
nội dung học sinh tìm hiểu về phòng tuyến Tam Điệp - Biện Sơn trong công cuộc kháng chiến
bảo vệ tổ quốc. Cách tổ chức học tập như vậy cũng đã tạo ra một không khí sôi nổi, hào hứng
học tập cho học sinh, đồng thời chuẩn bị kiến thức cho học sinh tham gia buổi ngoại khóa có
hiệu quả.
2. Chuẩn bị bài học ngoại khóa.
a. Chuẩn bị của giáo viên
- Giáo viên chủ động xây dựng và phệ duyệt kế hoạch. Phổ biến kế hoạch trải nghiệm di
sản cho học sinh. Ấn định ngày giờ cụ thể cho buổi trải nghiệm di sản tại phòng tuyến Tam
Điệp - Biện Sơn
- Xác định rõ cho học sinh mục đích của buổi trải nghiệm thực tế tại di sản.


- Để định hướng nhận thức của học sinh khi tham gia trải nghiệm thực tế tại di sản, giáo
viên cần chuẩn bị một số chủ đề yêu cầu học sinh viết thu hoạch sau chuyến tham quan như:
Đội 1: Hệ thống thành lũy trong phòng tuyến Tam Điệp - Biện Sơn; Đội 2: các di tích lịch sử
và danh lam thắng cảnh trong phòng tuyến Tam Điệp - Biện Sơn; Đội 3: Kế sách của vua
Quang Trung trong việc đánh bại quân Thanh năm 1789.
b. Những yêu cầu đối với học sinh
- Khi tham gia trải nghiệm thực tế tại di sản cần tuân thủ nội quy, mặc đồng phục, không
gây ồn ào, không sờ tay vào hiện vật. Thực hiện tốt giờ giấc đi về. Có thể mang theo máy ảnh
để chụp hiện vật và tư liệu.
- Khi tham gia trải nghiệm thực tế tại di sản, các em phải chú ý quan sát để về viết bài
thu hoạch theo yêu cầu mà giáo viên đã giao cho từng đội. Bài thu hoạch có thể do một cá nhân
hoặc một nhóm viết.
- Thời gian nộp bài thu hoạch: Sau chuyến tham gia trải nghiệm thực tế tại di sản một
tuần.
III. TIẾN TRÌNH BÀI HỌC NGOẠI KHÓA
- Thời gian tiến hành: 120 phút (chiều ngày 25/03/2019).
- Địa điểm: Sân trường THPT Ngô Thì Nhậm
- Đúng 13h15’, học sinh các lớp có mặt tại sân trường THPT Ngô Thì Nhậm
- Giáo viên tập trung học sinh ở trước tiền sảnh, ổn định lớp, kiểm tra sĩ số, phổ biến lại
mục đích, yêu cầu, dặn dò các em nghiêm chỉnh chấp hành
- Tiến trình bài học ngoại khóa được chia thành 2 phần:
Hoạt động 1. Phần thi hiểu biết của 3 đội chơi với chủ đề “Tam Điệp - qua các thời
kỳ lịch sử ”
1. Giới thiệu đội chơi. (Ngắn gọn)
* Đội 1: Giới thiệu bằng màn kịch về sự kiện vua Quang Trung tựu quân tại Tam Điệp
bàn kế đánh quân Thanh.
* Đội 2: Cả đội hát “Hôm này anh em mình được đi trải nghiệm, trải nghiệm di sản thật
là thích ghê. Thật là thích ghê. Này là bạn có tôi đây chúng ta gặp mặt. Này là Kẽm Đó, Núi
Ba, Thung Lang, Quèn Thờ. Mình đi vui ghê, vui ghê, đúng là rất vui.
Hôm nay trường tôi mừng vui tụ hội. Thầy, cô, bạn bè ở khắp nơi nơi. Ở khắp nơi nơi.
Này là Hoa Lư, Kim Sơn, Gia Viễn, Ninh Bình. Này là Yên Khánh, Nho Quan, Yên Mô cùng
về, trường tôi vui sao, vui sao, các bạn thấy không
Nhớ đội tôi, từng thành viên trông xinh, xinh, xinh
Nhớ đội tôi, được mang tên anh hùng áo vải Nguyễn Huệ - Quang Trung
Hôm nay trường tôi ngoại khóa chắc sẽ tưng bừng, vì hoạt động này thật là rất hay.


Hôm nay trường tôi ngoại khóa trải nghiệm, mọi người xin nổ một tràng pháO tay. Một
tràng pháo tay”.
Đội số 2 chúng tôi xin kính chào BGk, các thầy cô giáo và toàn thể các bạn. Đến với
buổi ngoại khóa hôm nay, tôi xin phép được giới thiệu các thành viên của đội mình như sau:
Tôi - Hà Phương – Đội trưởng. Mì chính cánh duy nhất của đội – bạn Minh Đức. Bên phải tôi
đây là bạn Dương Hà, Bên trái tôi là bạn Quỳnh Thơm, Hai bạn nhỏ xinh xán, đáng yêu đây là
Thu Thủy và Thu Hương.
Đến với sân chơi hôm nay, chúng em lấy tên đội là Quang Trung? Lí do chúng em đặt
tên đội là Quang Trung. Vì đây là tên người anh hùng đã cùng với nghĩa quân Tây Sơn đã đánh
bại 29 vạn quân Thanh năm 1789, chiến thắng ấy gắn liền với mảnh đất Tam Điệp quê hương
của chúng em. Tinh thần của đội chúng em ngày hôm nay là trải nghiệm kiến thức và khám phá
phần quà. Chúng em rất mong nhận được sự ủng hộ của các thầy cô và các bạn.
* Đội 3:
Chúng em xin kính chào Ban giám khảo, chào quí thầy cô và toàn thể các bạn học sinh
thân mến.
Đến với buổi ngoại khóa hôm nay, chúng em xin giới thiệu về đội chơi của chúng em
như sau:
Đội của chúng tôi gồm 6 thành viên
Tất cả rất hiền và đều xinh gái
Học hành hăng hái, thích trải nghiệm nhiều
Biết thêm nhiều điều, thêm yêu cuộc sống
Trông hiền như “bống” là bạn Thu Hiền
Bên trái Thu Hiền là bạn Thu Thảo
Hát hay, nhảy giỏi là bạn Mai Anh
Tính hơi lanh chanh là bạn Mai Hạnh
Thông hiểu lịch sử là bạn Hải Anh
Ham thích tiếng Anh là San San đó
Chúng tôi tuy nhỏ nhưng cùng mục tiêu
Chiến thắng nhiều nhiều mang về phần thưởng.
2. Trình bày hiểu biết về phòng tuyến Tam Điệp- Biện Sơn.
Trả lời câu hỏi qua trò chơi ô chữ (9 ô – mỗi đội chọn 3 ô câu hỏi) – Chủ đề về “Phòng
tuyến Tam Điệp - Biện Sơn”.
Ô CHỮ BÍ ẨN
CÂU HỎI SỐ 1


- Gồm 8 chữ cái: Đây là tên một ngôi đền trên địa bàn thành phố Tam Điệp thờ Đức mẫu
Liễu Hạnh
- Đáp án: đền QUÁN CHÁO => LẤY CHỮ CÁI (N)
- MC: Đền quán cháo: Đền Quán Cháo cách Ninh Bình 12 km về phía Nam. Đền Quán
Cháo gắn liền với sự tích tiên nữ dâng cháo cho quân lính Tây Sơn trước giờ xung trận. Nói
đến đền Quán Cháo, không thể bỏ qua chiến thắng Đống Đa của vua Quang Trung. Trận đại
phá quân Thanh như một hào quang sáng rực trong lịch sử nước nhà. Di tích lịch sử đền Quán
Cháo gắn liền với huyền thoại Thánh mẫu đã biến thành cô gái bán hàng cháo để dâng cháo cho
quân lính Tây Sơn và cứu giúp những người cơ nhỡ độ đường và ứng đối thơ phú với bao nhiêu
tao nhân mặc khách. Đến nay trong dân gian còn truyền tụng câu ca đồng giao:
“Ăn

trầu

nhớ

miếng

cau

khô

Trèo lên Ba dội nhớ cô bán hàng”.
CÂU HỎI SỐ 2
- Gồm 9 chữ cái: Tên của một viên tướng nhà Thanh bị quân Tây Sơn đánh bại phải bỏ
cả áo giáp, không kịp đóng yên ngựa qua cầu phao chạy về hướng Bắc. Đó là ai?
- Đáp án: TÔN SĨ NGHỊ => LẤY CHỮ CÁI (I)
- MC: Tôn Sĩ Nghị (1720-1796) : là một đại thần của nhà Thanh -, tổng chỉ huy quân đội
Thanh xâm lược Việt Nam bị quân Tây Sơn đánh bại năm 1789.
CÂU HỎI SỐ 3
- Gồm 5 chữ cái: Câu thơ :
“Một đèo, một đèo, lại một đèo
Khen ai khéo tạc cảnh treo leo”
Em hãy cho biết câu thơ trên của nữ sĩ Hồ Xuân Hương nói về địa danh nào trên địa bàn
thành phố Tam Điệp của chúng ta?
- Đáp án: đèo BA DỘI => LẤY CHỮ CÁI (Ô)
-MC: Đèo Ba Dội hay còn gọi là đèo Tam Điệp là ranh giới tự nhiên
giữa hai tỉnh Ninh Bình và Thanh Hóa, gồm ba dốc cao nối tiếp nhau. Đèo có một cổng giống
như cổng thành sơn màu đỏ. Lâu năm, cây cỏ mọc um tùm trên nóc làm tăng thêm vẻ cổ kính.
Trên con đường thiên lý từ Bắc vào Trung, lữ khách bắt buộc phải qua đèo Ba Dội vì không có
con đường nào khác.
CÂU HỎI SỐ 4
- Gồm 9 chữ cái: Ai là người được nhân dân ta tôn là “Người Anh hùng áo vải”
- Đáp án: NGUYỄN HUỆ => LẤY CHỮ CÁI (H)
- MC: Nguyễn Huệ (1753 – 1792), còn được biết đến là Quang Trung Hoàng đế hay Bắc
Bình Vương, là vị hoàng đế thứ 2 của nhà Tây Sơn, bên cạnh Thái Đức Hoàng đế Nguyễn


Nhạc. Ông là một trong những vị tướng lĩnh tài giỏi với nhiều cải cách xây dựng quân sự xuất
sắc trong lịch sử Việt Nam.
CÂU HỎI SỐ 5
- Gồm 8 chữ cái: Đây là tên một làng nghề truyền thống trên địa bàn thành phố Tam
Điệp
- Đáp án: Nghề TRỒNG ĐÀO => LẤY CHỮ CÁI (T, G)
- MC: Đông Sơn là làng nghề phát triển mạnh giống đào Tam Điệp, là loài cây cảnh
tương truyền có từ thời Vua Quang Trung mở hội khao quân trong dịp tết trước khi tiến ra giải
phóng Thăng Long. Đào phai Tam Điệp là loại hoa ghép nhiều tầng cánh như đào bích nhưng
màu nhạt hơn, phơn phớt má hồng, được cho là màu má nhiều người thiếu nữ, đượm vẻ thanh
tao, kín đáo, kiêu kì.
CÂU HỎI SỐ 6
- Gồm 7 chữ cái: Trong bài hiểu dụ của Vua Quang Trung đọc cho quân Tây Sơn nghe
trước khi tiến công ra Thăng Long:
“ Đánh cho để dài tóc
Đánh cho để ....”
Điền chữ còn thiếu vào dấu ....
- Đáp án: ĐEN RĂNG => LẤY CHỮ CÁI (N)
- MC:
“Đánh cho để dài tóc
Đánh cho để đen răng
Đánh cho nó chích luân bất phản
Đánh cho nó phiến giáp bất hoàn
Đánh cho sử tri nam quốc anh hùng chi hữu chủ”.
Bài dụ khẳng định ý thức giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc, phong tục tập quán để tóc dài
và nhuộm răng đen của người Việt Nam; đồng thời nói lên quyết tâm đánh giặc để bảo vệ độc
lập dân tộc; tiêu diệt khiến cho quân giặc mảnh giáp không còn, không một chiếc xe nào trở về,
để cho chúng biết nước Nam anh hùng là có chủ.
CÂU HỎI SỐ 7
- Gồm 3 chữ cái: Dưới triều đại Tây Sơn, loại chữ viết này được sử dụng làm chữ viết
chính thống, được sử dụng trong khoa cử
- Đáp án: Đó là chữ NÔM => LẤY CHỮ CÁI (M)
CÂU HỎI SỐ 8
- Gồm 7 chữ cái: Đây là một trong những chiến thắng vang dội của nghĩa quân Tây Sơn
trong kháng chiến chống quân Thanh?


- Đáp án: Đó là chiến thắng NGỌC HỒI => LẤY CHỮ CÁI (H)
- MC: Trận Ngọc Hồi - Đống Đa (hay Chiến thắng Kỷ Dậu) là tên gọi do các nhà sử học
Việt Nam dành cho loạt trận đánh chống ngoại xâm thắng lợi của nước Đại Việt thời Tây Sơn
do vua Quang Trung lãnh đạo vào đầu năm 1789, đánh tan hàng vạn quân Mãn Thanh do Tôn
Sĩ Nghị chỉ huy - kéo sang do sự cầu viện của vua Chiêu Thống nhà Lê Trung Hưng.
CÂU HỎI SỐ 9
- Gồm 5 chữ cái: Năm 1789, theo âm lịch được gọi là năm gì?
- Đáp án: đó là năm KỶ DẬU => LẤY CHỮ CÁI (Â)
TỪ KHÓA CẦN TÌM GỒM 10 CHỮ CÁI:
-

Đây là tên một danh sĩ, nhà văn đã có kế lui binh về giữ phòng tuyến Tam Điệp - Biện
Sơn (Ninh Bình) góp phần làm nên chiến thắng của nhà Tây Sơn trong kháng chiến
chống quân Thanh?
1

Q

U

A

N

C

H

A

O

2

T

Ô

N

S

I

N

G

H

B

A

D

Ô

I

G

U

Y

Ê

N

H

U

Ê

T

R

Ô

N

G

D

A

O

D

E

N

R

Ă

N

G

N

Ô

M

G

O

C

H

Ô

I

K

Y

D

Â

U

3
4
5
6

N

7
8
9

N

I

- Giáo viên khắc sâu về Ngô Thì Nhậm: (1746 -1803), là danh sĩ, nhà văn thời hậu Lê –
Tây Sơn, người có công lớn trong việc giúp triều Tây Sơn đánh lui quân Thanh. Ngô Thì Nhậm
xuất thân gia đình vọng tộc chốn Bắc Hà, là con Ngô Thì Sĩ, người làng Tả Thanh Oai, ngày
nay thuộc huyện Thanh Trì - Hà Nội. Ngô Thì Nhậm thông minh, học giỏi, sớm có những công
trình về lịch sử. Ông thi đỗ giải nguyên năm 1768, rồi tiến sĩ tam giáp năm 1775. Sau khi đỗ
đạt, ông được bổ làm quan ở bộ Hộ dưới triều Lê –Trịnh, được chúa Trịnh Sâm rất quý mến.
Năm 1778 làm Đốc đồng Kinh Bắc và Thái Nguyên. Khi đó cha ông làm Đốc đồng Lạng Sơn.
Cha con đồng triều, nổi tiếng văn chương trong thiên hạ. Năm 1788, Nguyễn Huệ ra Bắc lần
hai, xuống lệnh "cầu hiền" tìm kiếm quan lại của triều cũ. Ngô Thì Nhậm và một số thân sĩ Bắc


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×