Tải bản đầy đủ

KINH NGHIỆM DAY TRẺ 5 6 TUỔI LÀM QUEN CHỮ

MỤC LỤC
1. Mở đầu........................................................................................................1
1.1 Lý do chọn đề tài.......................................................................................1
1.2 Mục đích nghiên cứu.................................................................................2
1.3 Đối tượng nghiên cứu................................................................................2
1.4 Phương pháp nghiên cứu...........................................................................2
2. Nội dung của sáng kiến kinh nghiệm.......................................................3
2.1 Cơ sở lý luận..............................................................................................3
2.2 Thực trạng của vấn đề...............................................................................4
2.2.1 Khảo sát thực trạng ...............................................................................4
2.2.2. Đánh giá thực trạng .............................................................................5
2.3 Các giải pháp thực hiện.............................................................................6
2.3.1 Gây hứng thú cho trẻ trên hoạt động làm quen chữ cái.........................7
2.3.2 Tạo môi trường làm quen chữ cái..........................................................8
2.3.3 Lồng ghép tích hợp các môn học khác...................................................11
2.3.4 Giáo dục trẻ mọi lúc mọi nơi..................................................................12
2.3.5 Ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy trẻ làm quen với chữ cái.........13
2.3.6 Phối hợp với phụ huynh..........................................................................14
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm.........................................................15
2.4.1 Đối với Giáo viên...................................................................................15
2.4.2 Đối với trẻ...............................................................................................15

2.4.3 Về bản thân.............................................................................................15
2.4.4 Đối với nhà trường.................................................................................16
3. Kết luận và kiến nghị................................................................................16
3.1 Kết luận.....................................................................................................16
3.2 Kiến nghị...................................................................................................17

0


1. MỞ ĐẦU
1.1. Lý do chọn đề tài
Bác Hồ vị lãnh tụ thiên tài, vị cha già kính yêu của dân tộc Việt Nam cho
rằng: “Đứa trẻ hiền lành hay độc ác không phải do bản chất vốn có của trẻ mà
chính là do sự giáo dục của người lớn”.
“Hiền dữ đâu phải là tính sẵn
Phần nhiều do giáo dục mà nên”
Thấm nhuần lời dạy của Bác, công tác giáo dục đào tạo thế hệ mầm non,
những người chủ tương lai của đất nước đã, đang và sẽ là chủ trương lớn của
toàn Đảng, toàn dân. Để thực hiện tốt mục đích giáo dục mà Bác đã mong đợi
cấp học mầm non đã có những bước chuyển lớn nhằm góp phần đặt nền móng
đào tạo con người phát triển toàn diện, có đủ sức khoẻ, đủ trí tuệ, tài năng là
những chủ nhân tương lai của đất nước.
Để thực hiện tốt được mục tiêu đó đòi hỏi người giáo viên mầm non phải
có tấm lòng yêu nghề mến trẻ một cách thực sự, bằng tất cả những kiến thức, kỹ
năng mình đã được đào tạo chuyên ngành và cùng với lương tâm nghề nghiệp,
để đầu tư trí tuệ, công sức lên mỗi cuốn giáo trình, mỗi trang giáo án.
Là một giáo viên trực tiếp trong năm học vừa qua tôi luôn tìm tòi áp dụng
mọi hình thức đổi mới và nâng cao phương pháp quá trình chăm sóc giáo dục
trẻ. Đặc biệt là trong môn học làm quen với chữ cái, bởi vì môn học này có vai
trò rất quan trọng , nó là một phương tiện hỗ trợ cho trẻ lĩnh hội kiến thức.
Mục đích cho trẻ 5- 6 tuổi Làm quen chữ cái không chỉ nhằm cho trẻ biết
được các mặt chữ cái để phát âm chuẩn khi nói mà còn tạo cho trẻ hứng thú học
tiếng mẹ đẻ, làm tiền đề cho trẻ ứng dụng thích ứng với tập đọc, viết ở bậc học
tiếp theo. Làm quen với chữ cái không phải là môn học độc lập riêng mà là một
phần, một bộ phận của phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5- 6 tuổi trong chương trình
chăm sóc giáo dục. Vì vậy nó có ý nghĩa trực tiếp trong việc phát triển ngôn ngữ
cho trẻ, giúp trẻ rèn luyện kỹ năng nghe, nói và giúp trẻ phân biệt được các âm
khó thông qua chữ cái.
1



Việc hướng dẫn cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi “Làm quen chữ cái” là cơ hội tốt
để sớm hình thành ở trẻ những năng lực hoạt động ngôn ngữ, thái độ, phát triển
trí tuệ và kỹ năng làm quen với chữ cái và đặc biệt là phát triển ngôn ngữ mạch
lạc cho trẻ 5 tuổi. Chuẩn bị cho trẻ một hành trang “Tiếng việt” vững chắc để trẻ
bước vào lớp 1.
1.2. Mục đích nghiên cứu.
Đề xuất một số kinh nghiệm dạy trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi làm quen với chữ
cái góp phần phát triển ngôn ngữ cũng như chuẩn bị tốt các điều kiện cho trẻ
chuẩn bị tốt vào lớp 1 trường tiểu học.
Tôi tiến hành nghiên cứu đề tài này với mong muốn đưa ra cách tổ chức
phương pháp giảng dạy trẻ làm quen với chữ cái để trẻ tiếp thu làm quen và ghi
nhớ môn chữ cái một cách tốt nhất. Đồng thời giúp giáo viên tổ chức hoạt động
cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi làm quen với chữ cái đạt kết quả cao.
1.3. Đối tượng nghiên cứu.
Trong quá trình giảng dạy trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi trong năm qua. Tôi đã và
đang đúc rút, nghiên cứu, tổng kết và ứng dụng một số kinh nghiệm dạy trẻ mẫu
giáo 5-6 tuổi làm quen với chữ cái đã thành công tại lớp Hoa Cúc trường mầm
non Phú Sơn.
1.4. Phương pháp nghiên cứu.
- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết:
+ Các loại sách nói về vấn đề dạy trẻ làm quen với chữ cái.
+ Chương trình giáo dục dạy trẻ 5- 6 tuổi làm quen với chữ cái.
- Phương pháp thu thập thông tin:
+ Thu thập thông tin từ phụ huynh của trẻ
+ Thu thập thông tin từ phổ cập giáo dục
+ Thu thập thông tin từ chính bản thân trẻ
- Phương pháp quan sát khoa học:
+ Quan sát các hoạt động của giáo viên
+ Quan sát các hoạt động của trẻ và ghi chép lại các hoạt động.
2


+ Trao đổi với giáo viên.
+ Quan sát giờ học của trẻ.
+ Quan sát các hoạt động trẻ chơi trò chơi với chữ cái.
- Phương pháp Khảo sát thực tế:
+ Khảo sát cơ sở vật chất.
+ Khảo sát mức độ nhận thức và kỹ năng của trẻ.
- Phương pháp thực nghiệm khoa học: Áp dụng biện pháp nâng cao chất lượng
sau đó đưa ra một số bài tập để kiểm tra kết quả hình thành kỹ năng của trẻ.
- Phương pháp thống kê và xử lý số liệu:
+ Đo lường sự khác nhau giữa các nhóm trẻ trong lớp
2. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1. Cơ sở lí luận.
Như chúng ta đã biết trẻ mẫu giáo 5 tuổi khi bước vào trường tiểu học là
một bước ngoặt lớn và khó khăn đối với trẻ. Bởi vì ở mẫu giáo trẻ đang quen với
vui chơi là hoạt động chủ đạo, nhưng khi trẻ vào tiểu học thì học tập lại là vai trò
chủ đạo nên việc cho trẻ làm quen với chữ cái ở trẻ mẫu giáo không phải là đưa
chương trình tiếng việt của lớp 1 vào dạy mà ở đây trẻ mẫu giáo 5 tuổi được sử
dụng các yếu tố vui chơi và các nhiệm vụ học tập sáng tạo thông qua các hoạt
động học tập.
Bản thân tôi là một giáo viên được nhà trường phân công công tác giảng
dạy trẻ ở độ tuổi 5-6 tuổi. Qua những năm trực tiếp giảng dạy tôi nhận thấy rằng
trẻ làm quen với chữ cái không phải là việc dễ làm, nó đòi hỏi người giáo viên
phải kiên trì, chịu khó biết vận dụng những linh hoạt, sáng tạo trong quá trình
lên lớp để trẻ lĩnh hội đầy đủ kiến thức của bộ môn chữ cái. Quá trình trưởng
thành của đứa trẻ bên cạnh thể chấtvà phần quan trong không thể thiếu chính là
ngôn ngữ. Ngôn ngữ là công cụ để trẻ học tập và vui chơi những hoạt động chủ
yếu của trường mầm non. Ngôn ngữ được trong tất cả các loại hình giáo dục, ở
mọi nơi, mọi lúc, như vậy ngôn ngữ cần cho tất cả các hoạt động và ngược lại
mọi hoạt động tạo cơ hội cho ngôn ngữ trẻ phát triển.
3


Bộ môn làm quen với chữ cái là một phần, một bộ phận của việc phát triển
ngôn ngữ trong chương trình chăm sóc giáo dục trẻ 5-6 tuổi, do đó làm quen với
chữ cái nó có ý nghĩa quan trọng việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ. Trước hết làm
quen với chữ cái là rèn luyện khả năng nghe, khả năng phát âm, khả năng hiểu
ngôn ngữ tiếng việt. Thông qua việc làm quen với chữ cái cung cấp thêm vốn từ
về thế giới xung quanh. Cho trẻ làm quen với chữ cái còn giúp trẻ hiểu được
mối quan hệ giữa ngôn ngữ nói với ngôn ngữ viết, trẻ hiểu thế nào là đọc và
viết sau này ở trường phổ thông, thông qua viêc tìm kiếm các chữ cái khác nhau
ở các vị trí khác nhau của từ giúp trẻ phát triển óc quan sát, ghi nhớ có chủ định.
Làm quen với chữ cái còn giáo dục tình cảm, mở rộng hiểu biết cho trẻ, chuẩn
bị tích cực cho trẻ vào trường tiểu học. Bắt nguồn từ những tầm quan trọng trên,
nên là một giáo viên mầm non tôi luôn tìm tòi đưa ra những phương pháp giảng
dạy sao cho lượng kiến thức trẻ tiếp thu được đạt kết quả cao, trẻ hứng thú, sôi
nổi tích hợp được nhiều nội dung vào giảng dạy để giờ học phong phú hơn, tạo
sự lôi cuốn đối với trẻ và phù hợp với điều kiện trường mình đang công tác. Đối
với trẻ mầm non hoạt động làm quen với chữ cái là một trong những hoạt động
quan trọng trong việc phát triển toàn diện của trẻ, nó có tầm quan trọng rất lớn
trong việc phát triển vốn từ, phát triển ngôn ngữ, khả năng phát âm đọc chuẩn
chữ, tiếng mẹ đẻ, để phát triển các giác quan và hoàn thiện các nhân cách cho
trẻ.
Thấy được tầm quan trọng của hoạt động làm quen với chữ cái, bản thân
tôi đã cố gắng thực hiện tốt chuyên đề học hỏi kinh nghiệm ở các đồng nghiệp,
nghiên cứu các biện pháp hữu hiệu nhất nhằm truyền thụ đến trẻ sao cho trẻ lĩnh
hội một cách nhẹ nhàng thoải mái hơn tránh được sự gò bó. Chính vì vậy tôi
chọn đề tài: “Một số kinh nghiệm dạy trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi làm quen chữ
cái” để nghiên cứu.
2.2 Thực trạng của vấn đề.
2.2.1 Khảo sát thực trạng
* Về giáo viên:
4


Sau khi dự giờ thăm lớp, thực tế trò chuyện với giáo viên tôi thấy tầm quan
trọng của môn học làm quen chữ cái.
Qua khảo sát tại trường Mầm non Phú sơn tôi thấy:
+ Đã dự giờ 3 tiết dạy, trong đó: Tốt 1, Khá 1, trung bình 1.
+ Số giáo viên được hỏi là 6 đ/c, trong đó: 6/6 giáo viên có hứng thú với
môn học này. 6 tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với chữ cái theo hướng tích
hợp lấy trẻ làm trung tâm. 6/6 giáo viên chuẩn bị đầy đủ đồ dùng, đồ chơi khi tổ
chức hoạt động cho trẻ
* Về bản thân trẻ ở lớp Hoa Cúc tôi giảng dạy:
Tổng số trẻ trong lớp là 30 cháu. Để biết được chính xác khả năng học tập
của trẻ về môn chữ cái ngay từ đầu năm tôi đã làm khảo sát lớp tôi chủ nhiệm
như sau:

Tiêu chí

Mức độ Tổng
trẻ

Trẻ nhận biết và phát âm
đúng
Tô trùng khít lên chấm
mờ hoàn thành vở tập tô
sạch sẽ.
Trẻ cầm vở, để vở, ngồi
tô đúng tư thế.
Trẻ hứng thú, tích cực
tham gia hoạt động
làmquen chữ cái
Biết cách cầm sách, mở
sách ra xem và quy trình
đọc sách
* Về cá nhân: Năm học

Tốt

Khá

Trung bình

SL

Tỉ lệ

SL

Tỉ lệ

SL

Tỉ lệ

30

3

17

7

23

18

60

30

5

17

7

23

18

60

30

5

17

7

23

18

60

30

5

17

7

23

18

60

30

5

17

7

23

18

60

2015 – 2016 tôi được ban giám hiệu phân công dạy

lớp 5 – 6 tuổi: Tổng số trẻ: 30 cháu. Trong đó: 15 cháu nam, 15 cháu nữ.
* Về cơ sở vật chất: Lớp đã đầy đủ phòng học, rộng rãi khang trang, đáp ứng
được với nhu cầu so với số lượng trẻ. Đồ dùng trang thiết bị dạy học phục vụ
cho hoạt động chữ cái đã đầy đủ.
2.2.2. Đánh giá thực trạng
5


* Về giáo viên: Giáo viên đã nắm vững các phương pháp tổ chức cho trẻ làm
quen chữ cái.
* Về trẻ: Trẻ mạnh dạn hồn nhiên, tích cực tham gia vào hoạt động, bên cạch đó
còn nhiều trẻ phát âm chưa chuẩn, chưa biết cầm vở, ngối đúng tư thế.
* Về cơ sở vật chất: Cơ sở vật chất trng thiết bị đồ dùng phục vụ cho các hoạt
động đã đầy đủ xong chưa phong phú và đa dạng.
* Thuận lợi:
- Được các cấp các ngành, địa phương quan tâm đầu tư hỗ trợ nên cơ sở vật
chất, trang thiết bị dạy và học tương đối đầy đủ, các lớp có đầy đủ tranh trực
quan phục vụ cho việc làm quen chữ cái của trẻ và đặc biệt là sự chỉ đạo, tổ chức
hướng dẫn sâu sát của phòng giáo dục tôi luôn có điều kiện nắm bắt các chuyên
đề. Trường luôn tạo điều kiện cho giáo viên tiếp cận với chuyên đề, hỗ trợ nhiều
loại sách báo, tập sách, băng đĩa hình cho giáo viên tham khảo.
- Cơ sở vật chất của trường tương đối đầy đủ để phục vụ cho việc dạy và
học. Cảnh quan thoáng mát, có cây che bóng mát, cây cảnh góp phần rất lớn cho
trẻ quan sát, từ đó cung cấp cho trẻ những biểu tượng thể hiện sự hiểu biết của
mình về thế giới xung quanh. Mỗi Lớp được phân công 2 cô giáo phụ trách 30
cháu, các cô đều có trình độ chuyên môn, có năng lực.
- Bản thân tôi luôn được sự quan tâm của cán bộ chuyên môn, phòng giáo
dục và Ban giám hiệu nhà trường, địa phương và bạn bè đồng nghiệp.
* Khó khăn:
Còn nhiều trẻ chưa đi học qua lớp mẫu giáo nên vẫn còn nhút nhát, vốn
hiểu biết về thế giới xung quanh còn hạn chế, khả năng tiếp thu kiến thức còn
chậm. Đối với tiết làm quen chữ cái giáo viên chưa sáng tạo nên chưa thu hút
được sự hứng thú trên trẻ.
Đồ dùng đồ chơi phục vụ cho hoạt động tương đối đầy đủ, nhưng chưa
phong phú đa dạng, thu hút sự chú ý của trẻ. Phụ huynh chưa quan tâm đến việc
rèn phát triển ngôn ngữ cho trẻ.
2.3. Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.
6


2.3.1 Gây hứng thú cho trẻ trên hoạt động làm quen chữ cái:
Như chúng ta đã biết giáo dục bắt đầu từ đứa trẻ, trẻ là trung tâm của mọi
hoạt động. Muốn đạt được mục tiêu đó trước tiên tôi phải chú ý đến đặc điểm
tâm sinh lý của trẻ. Trẻ ở đây sự tập trung chú ý chưa bền vững trẻ thích những
cái đẹp mới lạ có hấp dẫn cao, nên việc gây hứng thú cho trẻ ở bộ môn này lại
càng quan trọng hơn bởi tính chất cứng nhắc và khô khan có phần “kỷ luật”.
Nếu như cô giáo cứ ép buộc trẻ ngồi học một cách tuân thủ như một học sinh
tiểu học hoặc một tiết dạy không có sáng tạo, rập khuôn chưa có hình thức đổi
mới còn theo phương pháp cũ dẫn đến trẻ uể oải trong tiết học phân tán tư
tưởng, nhàm chán, tiếp thu bài hạn chế. Và tôi đã tìm ra một số giải pháp gây sự
hứng thú cho trẻ đó là: Trước hết là chuẩn bị đầy đủ đồ dùng cho cô và trẻ vì đồ
dùng rất cần thiết, trẻ mẫu giáo suy nghĩ bằng hình thức tư duy hình tượng, tư
duy gắn liền với tình cảm. Trẻ ghi nhớ những gì gây ấn tượng mạnh, một câu
chuyện hấp dẫn hay một bức tranh đẹp mới lạ... Chính vì thế khi dạy một tiết
“Làm quen chữ cái” tôi cho rằng đồ dùng trực quan là yếu tố đầu tiên yêu cầu
điểm đặc biệt phải đảm bảo an toàn.
Bước đầu trẻ được làm quen với từng chữ cái có trong nhóm chữ và trẻ
được lần lượt làm quen các chữ qua vật chất, tranh ảnh mà trong đó có chứa một
chữ cái mà chúng ta định cho trẻ làm quen.
Ví dụ 1: Trẻ làm quen với chữ cái g - y (chủ điểm phương tiện giao thông).
Trước tiên là cách vào bài đã gây sự hứng thú đối với trẻ, tôi cho cả lớp
đọc thơ “Chiếc cầu mới” qua tranh. Trong tranh có cầu, dòng người qua lại, xe ô
tô, tàu hoả... Tôi đã chọn hình thức vừa chỉ từng chữ dưới bài thơ vừa đọc. Qua
đó trẻ tri giác và hiểu rõ hơn về các phương tiện giao thông và đặc biệt là được
đọc và làm quen từng chữ cái tiếp đến tôi đưa bức tranh vẽ về nhà ga hỏi bức
tranh này vẽ về cái gì? (Nhà ga) trong nhà ga có những dòng người qua lại dòng
người qua lại có người soát vé và đặc biệt là có những đoàn tàu dừng lại đón
khách, trả khách... qua bức tranh trẻ hiểu rõ hơn và tăng thêm tính tò mò hấp
dẫn. Sau đó cô giới thiệu: Dưới bức tranh có từ “Nhà ga” bạn nào hãy lên chỉ
7


những chữ cái đã được học và cô cho trẻ làm quen chữ “g”. Tiếp đến chữ y cô
hỏi trẻ ngoài tầu hoả ra thì còn có những phương tiện giao thông gì nữa? Trả lời
(máy bay...) cô và trẻ cùng đàm thoại về máy bay dùng để làm gì? Bay ở đâu?
Cô đưa máy bay nhựa ra cho trẻ quan sát đàm thoại và ai có thể lên rút cho cô
hai chữ cái giống nhau trong từ “máy bay” và trẻ lên rút chữ “y”.Để chuẩn bị
cho trò chơi ở tiết 2 lúc ngoài trời tôi cùng trẻ trò chuyện về trò chơi “ các
phương tiện giao thông vào bến” tôi huy động trẻ sưu tầm bìa cát tông tranh
ảnh, hoạ báo về các phương tiện như: Máy bay, đoàn tàu, ôtô, thuyền buồm... Hướng dẫn trẻ cắt sát mép các hình ảnh đó. Khi vào trò chơi cô giới thiệu các bến
và phương tiện giao thông nào thì phải vào bến được làm quen tìm tòi cắt dán sẽ
tạo cho sự khéo léo ở đôi tay và thuận lợi trong khi viết chữ, dán các chữ cái lên
các phương tiện giao thông, trẻ hứng thú hơn với chính đồ dùng mình làm ra.
Kết quả từ việc cô và trẻ cùng chuẩn bị làm đồ dùng học tập tôi thấy trẻ
hứng thú hơn vào tiết học, bản thân cô giáo lên lớp tự tin hơn và gần gũi hơn với
trẻ hơn.
2.3.2 Tạo môi trường làm quen chữ cái:
Với trẻ mẫu giáo, những gì mới lạ đẹp mắt hấp dẫn là gây được sự chú ý
của trẻ. Vì thế việc tạo môi trường làm quen chữ cái trong lớp học rất cần thiết
để làm nổi bật bộ môn và chuyên đề. Lúc vui chơi hay giờ rãnh rỗi tôi và trẻ
thường cắt dán chữ cái, các loại quả hay con vật để trang trí gọi theo chủ điểm.
Ví dụ 1: Phía trên khoảng tường rộng tôi dán chữ “Bé cùng làm quen chữ cái”
và tôi lựa chọn cắt dán để phù hợp với chủ đề.
+ Ví dụ như chủ điểm thực vật: Tôi cắt bìa thành một cây to sau đó cho trẻ
vẽ cắt dán hoặc sưu tầm họa báo tranh ảnh về các loại lá, hột hạt... sau đó cho trẻ
cắt các chữ cái l, n, m (Trong chủ điểm thế giới thực vật) cho trẻ dán chữ cái dời
các loại hột hạt hay tranh ảnh theo sự hướng dẫn của cô giáo như lá thì trẻ dán
chữ l, mận thì gián chữ m, hạt na thì dán chữ n ... Cô giáo vẽ các hình ảnh về v ườn hoa cúc mùa thu trong bài thơ “Hoa cúc vàng” cô giáo viết chữ in thường
hết cả bài thơ nhưng những chữ cái cô định cho trẻ làm quen l, n, m, thì cô tô
8


với màu sắc khác nổi bật để trẻ dễ nhận thấy. Những hình ảnh đó tôi thường thay
đổi để phù hợp với chủ điểm. Không những ở góc “Bé cùng làm quen chữ cái”
mà xung quanh lớp tôi đều viết tiếng và từ tương ứng, như hộp đựng hoá lá, rổ
đựng hình, viết tên các đồ dùng vào nhãn và và dán vào. Treo xung quanh lớp
một cụm từ như bảng thời tiết, bé lên lớp, tên của trẻ, tất cả những cái đó đều
phải vừa tầm nhìn với trẻ. Có những bức vẽ của trẻ được viết tên trẻ vào phía
trái, làm như thế trẻ được sử dụng ngay trên hoạt động làm quen chữ cái trẻ học
đến nhóm chữ cái gì tôi cho trẻ tìm xung quanh lớp nhóm chữ cái đó, phía dưới
tôi đặt giá để đựng đồ dùng phục vụ môn chữ cái đồ dùng của cô và trẻ như bút
chì màu, vở tập tô... Các đồ dùng phục vụ cho buổi chơi: như mũ đội có gắn
chữ, hoa lá, hột hạt, chữ cái rời, các chấm tròn để trẻ ghép chữ, lô tô …Một yêu
cầu đặt ra đối với giáo viên khi cho trẻ làm quen với chữ cái là các kiến thức khi
truyền thụ đến trẻ phải hết sức ngắn gọn tuyệt đối hình thức tránh sự rập khuôn,
luôn sáng tạo đổi mới vì thế trước khi lên lớp một tiết dạy làm quen với chữ cái
tôi phải chuẩn bị đồ dùng soạn bài nghiên cứu kỹ bài soạn. Nắm rõ yêu cầu của
bài dạy chọn trò chơi phù hợp với nguyên tắc động tĩnh phù hợp với chủ điểm.
Ngoài ra để tạo hứng thú thì cô phải có nghệ thuật lên lớp ngôn ngữ diễn đạt
ngắn gọn để hấp dẫn trẻ vào tiết học. Trước khi vào bài tôi thường kể chuyện
(dựa trên chủ điểm) hoặc sáng tác thơ, vè hay những trò chơi luôn cuốn hút trẻ
vào thực tế để trẻ dễ nhớ, dễ hiểu, tránh gò bó.
Ví dụ 2: Cho trẻ làm quen chữ cái b, d, đ chủ điểm “mùa xuân”. Tôi giới thiệu:
“Hôm nay chúng mình tổ chức hội hoa xuân các loài hoa về dự hội rất là đông
đủ nào chúng mình cùng xem có những loài hoa gì?” (Trẻ đi và hát bài “màu
hoa” sau đó kể tên hoa hồng, hoa đào, hoa phù dung, hoa cánh bớm... lần lượt
đưa từng tranh ra cho trẻ xem, tranh hoa bướm và trẻ làm quen với chữ đ). Trò
chơi cũng không thể thiếu trong tiết học này tôi lựa chọn trò chơi cho phù hợp
với bài hát “Màu hoa sau đó kể tên hoa hồng, hoa đào, hoa phù dung, hoa cánh
bướm”... lần lượt tôi đưa từng tranh ra cho trẻ xem, tranh hoa bướm và trẻ làm
quen với chữ B, hoa phù dung trẻ được làm quen với chữ d và hoa đào trẻ được
9


làm quen với đ. Và trò chơi cũng không thể thiếu trong tiết học này tôi lựa chọn
trò chơi cho phù hợp với chủ điểm có những trò chơi như:
+ Tìm chữ cái trong câu đố.
+ Đi chợ tết.
+ Tổ chức tìm tên các loại hoa có chứa chữ cái vừa học.
Khi hướng dẫn trò chơi: Cô giới thiệu mùa xuân đến các ông đồ thường
làm gì? Các con có muốn viết chữ giống ông đồ không? Cô cho 8 trẻ đứng thành
02 hàng đợi cô chuẩn bị hai câu đối có chứa các chữ cái b, d, đ, khi nghe hiệu
lệnh hai đội lên gạch chân những chữ cái cô vừa nêu, thời gian quy định là một
bài hát mùa xuân lúc nào hát xong là kết thúc trò chơi. Sau đó cô cho nhiều chữ
cái và đúng với yêu cầu. Khi chuyển tiếp sang trò chơi thứ hai đó là trò chơi “Đi
chợ tết” (Tất cả các trẻ đều được chơi). Trước ngày tết bố mẹ các con thường
làm gì? (Trẻ nghĩ ngay đến trang hoàng nhà cửa và đi sắm tết) cô chuẩn bị ở các
gói có các loại hoa quả bánh kẹo ở trên mỗi thứ đều gắn các chữ cái b, d, đ, Cô
phát cho trẻ mỗi cái giỏ cô nói nào chúng mình cùng đi chợ tết. Tổ 1 hãy mua
những món hàng có chứa chữ cái b, đó là những thứ gì? Trẻ nói Bánh quy, Bánh
trưng, Bánh bèo... Tổ thứ 2 mua các món hàng chứa chữ cái d, đó là những thứ
gì? quả Dừa, quả Dứa... tổ thứ 3 mua hàng có chứa chữ cái đ... khi mua hàng
xong trẻ phải nói được đó là loại gì? Và có chữ cái gì? các tổ kiếm trả lẫn nhau
và đọc to chữ cái.
Ví dụ 3: “Trò chơi với những chữ đáng yêu i, t, c, b, d, đ ”.
Trò chơi đầu tiên: “Tôi là ai” Cô đọc tên chữ cái và giới thiệu cấu tạo chữ
cái. Cô hô hãy chọn tôi đi tôi là ai thì trẻ phải chọn nhanh chữ cái và giơ lên. Trò
chơi thứ 2: “Tìm lá cho hoa tìm hoa cho lá” Trẻ chơi dưới hình thức vừa đi vùa
hát bài Hoa lá mùa xuân, khi cô yêu cầu tìm lá cho hoa thì trẻ phải chạy thật
nhanh và chọn đúng theo yêu cầu của cô. Trò chơi thứ 3: “Ai tinh mắt”Cô dùng
các thủ thuật như câu đố và cho trẻ xem trình chiếu một số bông hoa có chứa
chữ cái i, t, c, b, d, d. và cô đưa ra các đáp án cô yêu cầu trẻ chú ý lắng nghe và
nhìn thật tinh rồi chọn đáp án đúng. Trò chơi cuối cùng: “Thi xem bạn nào
10


nhanh”Cô chia trẻ làm 2 đội và nhiệm vụ của trẻ là lên gạch chân các chữ cái
thuộc nhóm i, t, c, b, d, đ.
Ví dụ 4: Trò chơi “tìm đồ dùng học tập” Trên các đồ dùng học tập có chứa các
chữ cái con vừa học bây giờ cô sẽ phát cho mỗi bạn chữ cái khi có hiệu lệnh các
con phải lấy ngay đồ dùng có chứa chữ cái đó: Trẻ có chữ Ơ thì phải lấy thước
kẻ, cô cho trẻ vừa đi vừa hát bài “vịt con học chữ” sau đó cô kiểm tra số trẻ lấy
đúng đồ dùng và cho trẻ nói tác dụng của từng đồ dùng đó.
Trong khi dạy muốn trẻ ghi nhớ các chữ cái được lâu hơn cô cần phải liên
hệ thực tế hỏi trẻ chữ cái đó giống cái gì hay con gì hay đồ vật gì? Để phát huy
tính tích cự và tư duy của trẻ. Ví dụ: Chữ o giống quả trứng, quả cam. Chữ y
giống cái nạng, chữ d giống cái giáo, chữ h giống cái ghế ...
2.3.3 Lồng ghép các môn học khác để dạy trẻ làm quen chữ cái.
Cô giáo là người xác định chủ đề lên kế hoạch tổ chức lồng ghép tích hợp
các môn học một cách hợp lý để trẻ phát huy hứng thú khuyến khích trẻ tích cực
chủ động say mê trong tiết học.
Ngoài việc dẫn dắt bằng ngôn ngữ sự linh hoạt sáng tạo ứng xử nhanh của
cô giáo trong một tiết dạy mang lại sự chú ý cho trẻ, cô giáo phải kết hợp nhuần
nhuyễn các bộ môn khác vào chi tiết học làm quen chữ cái và phù hợp với chủ
điểm.
* Văn học:
Để tiết học lô rích và xuyên suốt cà bài học khi vào một tiết văn học vì nó phù
hợp với bộ môn chữ cái. Đây là bộ môn mà Bộ giáo dục chọn làm chuyên đề
mũi nhọn cùng lúc với chữ cái. Khi tích hợp một câu chuyện hay một bài thơ có
các nhân vật, sự vật, con vật có tên gọi trong đó có chứa chữ cái.
Ví dụ: Câu chuyện “Sự tích hồ gươm” cô kể cho trẻ nghe câu chuyện sau
đó đưa tranh “Rùa vàng” dưới bức tranh có từ “ Rùa vàng”cho trẻ lên tìm chữ
cái đã học đó là chữ v và r.
Hay cô có thể kể một câu truyện sáng tạo để lồng ghép ví dụ chủ đề
“Ngành nghề” cô có thể kể câu truyện sáng tạo “Ước mơ” Có hai anh em ước
11


mơ em thì lớn lên thích làm nghề “Lái tàu” Còn anh thì thích làm nghề “Chữa
bệnh” và cô cho trẻ quan sát tranh 2 nghề đó gắn thẻ chữ rời và cho trẻ lên tìm
chữ cái u và ư. Và các chữ cái khác cũng vậy tôi thường sử dụng thơ ca hò vè
câu đố đề gây hứng thú. Ví du: Chữ V: Quả gì tên gọi dịu êm như dòng sữa mẹ
nuôi em thủa nào (Quả vú sữa) Thơ ca, hò vè dễ nhớ, dễ đọc rất gây sự hứng thú
cho trẻ như bài “Rềnh rềnh ràng ràng”, “vè con cua” hay một số bài thơ cô tự
sáng tác giúp trẻ làm quen tiếp cận và ghi nhớ chữ cái một cách rõ ràng.
* Môn âm nhạc lồng tích hợp cho trẻ làm quen với chữ cái.
Âm nhạc là món ăn tinh thần không thể thiếu được đối với trẻ,âm nhạc làm tâm
hồn trẻ tươi vui rộn ràng và hứng khởi .Vì vây tôi thường chọn những bài hát
phù hợp với từng loại tiết và phù hợp từng chủ điểm. Ví dụ: Chủ đề trường
mầm non tôi cho trẻ hát và vận động bài “Vịt con học chữ ” hay “bài hát chữ o
tròn”, trẻ vận động minh họa chữ o, ô, ơ, theo lời bài hát. Hay chủ đề “ Thế giới
động vật ” cho trẻ hát bài : “Tôm cá cua thi tài”
* Môn khám phá khoa học:
Một trong những bộ môn được tích hợp nhiều nhất là môn môi trường
xung quanh. Mà môn chữ cái muốn cho trẻ làm quen chữ cái một cách hiệu quả
phải có tranh ảnh, mô hình vật thật có chứa các chữ cái mà cô sẽ cho trẻ làm
quen. Ví dụ: Chủ đề “ Thế giới động vật” Tôi cho trẻ tìm chữ t qua từ “Con
Tôm” trẻ được quan sát con Tôm và sẽ biết thêm về đặc điểm bên ngoài của con
tôm từ đó làm tăng thêm hứng thú cho trẻ .
* Môn tạo hình:
Trong mỗi tiết học của trẻ thường xen kẽ động và tĩnh mà trong tiết học
trẻ được hoạt động nhiều rồi thì bộ môn tạo hình rất phù hợp với trạng thái tĩnh.
Tôi cho trẻ cắt dán tô màu chữ theo yêu cầu của cô để làm tranh dán vào góc tạo
hình.
2.3.4 Dạy trẻ làm quen chữ cái mọi lúc mọi nơi.
Ở lứa tuổi mẫu giáo “Trẻ học bằng chơi, chơi bằng học” ghi nhớ của trẻ
không có chủ định chóng nhớ mau quên do đó việc dạy làm quen chữ cái không
12


dừng lại trên tiết học mà phải thường xuyên mọi lúc mọi nơi hoạt động trong
cuộc sống hàng ngày để củng cố thêm kiến thức kỹ năng đã học. Ví dụ: Khi trẻ
vào buổi chơi tôi hỏi con chơi ở nhóm chơi gì đây? (Trẻ trả lời chơi xây dựng)
và tôi cho trẻ quan sát chữ “Góc xây dựng” chữ cái gì con đã được học trong từ
“Xây dựng” hoặc tôi lại “góc sách” hỏi con đang xem chuyện gì? Trong chuyện
có những nhận vật nào? Viết tên các nhận vật đó và cho trẻ tìm chữ cái vừa học.
Thông qua các giờ đón, trả trẻ: Tôi có thể cho trẻ xem một số tranh ảnh
đẹp và cho trẻ tìm chữ cái vừa học trong tranh hoặc cho trẻ chơi KIDSMART.
Trong giờ hoạt động ngoài trời: cho trẻ đọc thơ ca và hò để luyện phát âm.
Ví dụ: Tôi cho các cháu đọc bài đồng dao: “Rềnh rềng ràng ràng” luyện cho trẻ
phát âm chữ r. Hoặc cho trẻ chơi trò chơi “Nu na nu nống”. Trẻ ngồi duỗi chân,
cô chạm vào chân từng trẻ, khi đến câu cuối tay cô chạm vào chân bạn nào thì
bạn ấy trả lời câu hỏi của cô. Ví dụ: Con hãy tìm tên bạn có chữ cái đầu là h,…
Tôi thường xuyên quan sát trẻ, ghi chép vào sổ để theo dõi, đánh giá quá
trình phát triển những kĩ năng cần thiết chuẩn bị cho việc đọc, tô của trẻ nhằm
điều chỉnh các biện pháp giáo dục đối với từng cá nhân trẻ.
Như vậy, một trong những biện pháp tốt nhất để nâng cao chất lượng học
tập nói chung và hoạt động làm quen chữ cái nói riêng là giúp trẻ có điều kiện
học tập mà không thấy nhàm chán.
2.3.5 Ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy trẻ làm quen với chữ cái.
Trẻ được làm quen và nhận biết, phát âm các chữ cái, Được tham gia vào
các trò chơi trên máy tính như sử dụng chuột bấm chuột di chuột để chọn chữ.
Kết hợp với những âm thanh sống động kích thích trẻ tham gia vào hoạt động tốt
nhất .Vì vậy khi tiếp cận với máy tính trẻ rất thích.Vì thế ngoài tiết dạy theo kiểu
truyền thống tôi còn sử dụng máy tính để soạn giáo án điện tử đề dạy trẻ.Tuỳ
từng bài tôi có thể sử dụng phần mềm giáo án điện tử đã có sẵn. Nhưng có bài
tôi không thể dùng được phần mềm có sẵn tôi soạn giáo án điện tử bằng các
cách như sau:
+ Dùng máy chụp hình hoặc Scan hình ảnh từ bên ngoài.
13


+ Dùng phần mềm Photoshop để cắt xén,chỉnh sửa.
+ Tạo hiệu ứng cho các nhân vật cử động.
+ Đi quay phim lấy nững hình ảnh sống động đưa vào chương trình
Powerpoint để trình chiếu.
Ví dụ: Khi dạy trẻ tiết chữ cái u,ư trong chủ đề ngành nghề.
- Tôi lựa chọn nội dung và phương pháp, hình thức tổ chức sau đó kết
hợp với phần mềm tin học đã được cài đặt sẵn trong máy cùng với khai thác tài
liệu trên mạng Internet để lựa chọn hình ảnh, phông nền, kiểu chữ cho phù hợp
với chủ đề và nội dung bài dạy. Xây dựng bài giảng điện tử bằng cách tạo ra các
sile trình chiếu và kết hợp với hình ảnh, hiệu ứng âm thanh phù hợp với từng
sile chiếu hình. Cho trẻ xem hình ảnh, chơi trò chơi tìm hình ảnh qua ô chữ để
trẻ được ôn chữ cái đã học. Sau khi mở hết ô chữ thì hình ảnh xuất hiện. Trẻ
nhận xét tranh sau đó đọc từ dưới tranh cùng cô. Trẻ được tri giác chữ cái mới
bằng hiệu ứng cho chữ xuất hiện. Cô giáo hướng dẫn theo nhóm sử dụng máy
tính qua trò chơi, ghép nét chữ, tạo ra chữ cái và tìm chữ còn thiếu trong từ dưới
tranh.
2.3.6 Phối hợp với phụ huynh để củng cố nhận biết, phát âm chữ cái.
Trong các buổi họp phụ huynh lớp tôi, Tôi đã giành thời gian để nhấn mạnh
tầm quan trọng của hoạt động làm quen chữ cái ở trẻ mẫu giáo lớn như:
Cho trẻ làm quen với chữ cái là tổ chức thực hiện các hoạt động cho trẻ làm
quen với việc đọc và tô nhằm hình thành một số kỹ năng cần thiết để chuẩn bị
cho trẻ vào lớp một.
Thông báo các nội dung cần thiết về làm quen chữ cái cho phụ huynh rõ.
Giới thiệu cho phụ huynh xem những đồ dùng, đồ chơi cần thiết để phục vụ cho
hoạt động này.
Từ đó phụ huynh sẽ thấy được vị trí quan trọng của từng hoạt động này đặc
biệt là hoạt động làm quen với chữ cái. Cần có những đồ chơi đồ dùng phục vụ
cho việc dạy học trẻ để trang bị cho trẻ kiến thức vững chắc vào lớp một. Từ đó
tôi kêu gọi phụ huynh hỗ trợ nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương để làm ra
14


nhiều đồ dùng đồ chơi phục vụ cho chuyên đề và góp một phần kinh phí để mua
sắm thêm đồ dùng đồ chơi cho trường cho lớp.
Ngày nay khi khoa học công nghệ thông tin bùng nổ, ngoài giờ học ở
trường ra về nhà một số cháu thường ngồi vào máy tính hoặc sử dụng điện thoại
Smartphone để chơi trò chơi hoặc phim ảnh bạo lực. Do vậy tôi thường xuyên
nhắc nhở phụ huynh đăng ký với nhà trường để mượn các đĩa về trò chơi với
chữ cái cho trẻ nhằm củng cố kiến thức trẻ đã học. Đồng thời trao đổi với từng
phụ huynh về việc học tập của từng trẻ. Đối với cháu yếu, ngoài việc học ở lớp
tôi còn tranh thủ nhờ phụ huynh giúp đỡ thêm cho các cháu khi ở nhà.
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm
2.4.1 Đối với Giáo viên:
- Giáo viên đã nắm vững phương pháp tổ chức cho trẻ làm quen với chữ cái.
- Đã xây dựng được môi trường cho trẻ làm quen với chữ cái.
- Tham gia dự giờ nhiều tiết dạy của đồng nghiệp để học hỏi kinh nghiệm.
- Vận động phụ huynh ủng hộ cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động.
- Thiết kế được nhiều giờ dạy cho trẻ làm quen với chữ cái theo chương trình
giáo dục mầm non mới.
2.4.2 Đối với trẻ:
Qua những biện pháp tôi nghiên cứu và áp dụng vào lớp Hoa Cúc của mình. Trẻ
đã đạt được một số kết quả sau:
Tốt

Mức độ Tổng
Tiêu chí
Trẻ nhận biết và phát âm
đúng
Tô trùng khít lên chấm
mờ hoàn thành vở tập tô
sạch sẽ.
Trẻ cần vở để vở ngồi
đúng tư thế.

Khá

Trung bình

trẻ

SL

Tỉ lệ

SL

Tỉ lệ

SL

Tỉ lệ

30

6

20

17

57

7

23

30

7

23

17

57

6

20

30

7

23

17

57

6

20
15


Trẻ hứng thú, tích

hoạt

động làm quen chữ cái
Biết cách cầm sách,mở
sách ra xem và đọc đúng

30

7

23

18

60

5

17

30

7

23

18

60

5

17

quy trình
2.4.3 Đối với nhà trường:
- Tạo môi trường chữ cái trong từng lớp và toàn trường đẹp mắt hấp dẫn cho trẻ.
- Tích cực tổ chức dự giờ để rút kinh nghiệm cho từng giáo viên.
- Thường xuyên theo dõi, kiểm tra về chất lượng đối với từng trẻ và giáo viên để
đưa ra biện pháp bồi dưỡng cho từng giáo viên và từng trẻ.
- Phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và các ban ngành trong phường để
giúp trẻ học tốt hơn.
3. Kết luận và kiến nghị
3.1 Kết luận:
Cho trẻ làm quen chữ cái là một hoạt động vô cùng quan trọng đối với trẻ
mẫu giáo lớn. Vì thế, là một giáo viên cần phải nắm được nội dung và phương
pháp tổ chức hoạt động này. Giáo viên phải có lòng yêu nghề mến trẻ, có tinh
thần trách nhiệm cao trong công việc, đặc biệt phải có vốn kiến thức chuyên
môn, biết khai thác nội dung thông tin cần thiết biết ứng dụng công nghệ thông
tin vào dạy học.
Với phương pháp “lấy trẻ làm trung tâm” trẻ được khám phá, trải nghiệm
dễ dàng gây hứng thú cho trẻ. Việc lồng ghép tích hợp, cho trẻ làm quen chữ cái
ở mọi lúc, mọi nơi giúp trẻ nâng cao hiệu quả học tập.
Qua tìm kiếm và xây dựng tôi thấy đề tài nghiên cứu đã thu được kết quả
nhất định trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi rất thích thú hào hứng tham gia hoạt động làm
quen với chữ cái.
Nếu làm tốt những điều trên đây chúng tôi tin rằng môn làm quen với chữ
cái thông qua tiết dạy cho trẻ sẽ hiệu quả hơn, vốn hiểu biết về thế giới xung
quanh trẻ phong phú hơn, trẻ biết rung động trước cái đẹp, yêu cái đẹp. Như vậy
chúng ta đã góp phần không nhỏ vào việc giáo dục trẻ ngay từ tuổi ấu thơ.
16


3.2 Bài học kinh nghiệm.
Qua sử dụng các phương pháp trên tôi rút ra được một vài kinh nghiệm cho
bản thân như sau:
- Giáo viên phải có năng lực trình độ chuyên môn vững vàng để dạy trẻ.
- Nắm được nội dung các hoạt động cho trẻ làm quen với chữ cái.
- Biết thiết kế và tổ chức các hoạt động làm quen với chữ cái theo chủ điểm.
- Giáo viên phải chú ý sửa ngọng cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi.
- Biết xây dựng và lập được kế hoạch thực hiện một cách cụ thể toàn diện sát
phù hợp với tình hình thực tế của trường lớp và địa phương.
- Không ngừng học tập bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ và trau dồi kiến thức.
Sau quá trình áp dụng và thực hiện đề tài, tôi đã gặt hái được một số thành công
nhất định như đã khảo khát được tình hình thực trạng của trường và các hoạt
động nghiên cứu,tìm ra những giải pháp khắc phục và những phương thức hoạt
động có hiệu quả nhất.
Trên đây là “ Một số kinh nghiệm dạy trẻ 5 – 6 tuổi làm quen với chữ cái”
mà tôi đã áp dụng trực tiếp vào quá trình giảng dạy ở lớp 5 – 6 tuổi của mình.
Rất mong được sự đóng góp ý kiến của hôi đồng khoa học để đề tai của tôi đạt
hiệu quả cao.
Tôi xin chân thành cảm ơn.
Phú Sơn, ngày 20 tháng 03 năm 2016
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung
của người khác.
Người thực hiện
Vũ Thị Tâm

Tài luyện tham khảo
- Cuốn “tài liệu bồi dưỡng hoạt động làm quen với chữ cái”.
17


- Cuốn “cho trẻ làm quen chữ cái” của NXB Đại học Quốc Gia Hà Nội .

18



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×