Tải bản đầy đủ

Sử dụng vạt mũi vách ngăn tái tạo sàn sọ trước sau phẫu thuật u sàn sọ trước

Y Học TP. Hồ Chí Minh * Tập 17 * Phụ bản của Số 2 * 2013

Nghiên cứu Y học 

SỬ DỤNG VẠT MŨI VÁCH NGĂN TÁI TẠO SÀN SỌ TRƯỚC  
SAU PHẪU THUẬT U SÀN SỌ TRƯỚC 
Ngô Văn Công*, Nguyễn Hữu Dũng**, Trần Phan Chung Thủy*, Trần Minh Trường** 

TÓM TẮT 
Giới thiệu: Phẫu thuật u sàn sọ trước qua nội soi tạo ra sự khuyết sọ, vì vậy việc tái tạo sàn sọ trước là cần 
thiết để đạt được kết quả tốt. Dùng vạt mũi vách ngăn là một trong những chọn lựa thích hợp trong việc tái tạo 
sàn sọ trước. 
Phương  pháp:  Nghiên cứu can thiệp lâm sàng tại khoa Tai Mũi Họng – Bệnh viện Chợ Rẫy. Các bệnh 
nhân được chẩn đoán u sàn sọ trước, được phẫu thuật nội soi lấy u và tái tạo sàn sọ trước bằng vạt mũi vách 
ngăn. 
Kết quả: Bước đầu thực hiện việc tái tạo sàn sọ trước sau phẫu thuật u sàn sọ trước qua nội soi bằng vạt 
mũi vách ngăn cho kết quả tốt. 
Kết luận: Sử dụng vạt mũi vách ngăn là một trong những kỹ thuật chủ yếu trong tái tạo sàn sọ trước. 
Từ khóa: tái tạo sàn sọ. 

ABSTRACT 

USE OF NASOSEPTAL FLAP FOR ANTERIOR SKULL BASE RECONSTRUCTION AFTER SURGERY 
OF ANTERIOR SKULL BASE TUMORS 
Ngo Van Cong, Nguyen Huu Dung, Tran Phan Chung Thuy, Tran Minh Truong 
* Y Hoc TP. Ho Chi Minh * Vol. 17 ‐ Supplement of No 2 ‐ 2013: 50 ‐ 53 
Introduce:  Endoscopic anterior skull base tumors surgery can cause  defect, so the reconstruction of skull 
base  is  necessary  to  gain  the  good  outcomes.  The  use  of  nasoseptal  flap  is  a  proper  option  in 
reconstructing anterior base of skull.  
Methods: Clinical intervention research carried out by the ENT Department in Cho Ray Hospital. 
The  patients diagnosed anterior skull base tumors,  endoscopic surgery to treat and then use of nasoseptal 
flap for anterior skull base reconstruction. 
Results:  The  initial  step  of  use  of  nasoseptal  flap  for  anterior  skull  base  reconstruction  achieved  the 
remarkable outcome. 
Conclusion: The use of nasoseptal flap is one of the main techniques in  reconstructing of anterior base 
of skull. 
Keywords: skull base reconstruction. 

GIỚI THIỆU 

các vạt cho tái tạo sàn sọ sau phẫu thuật.  

Phẫu  thuật  nội  soi  để  điều  trị  các  tổn 
thương  sàn  sọ  phát  triển  nhanh.  Yếu  tố  chính 
cho sự phát triển phẫu thuật sàn sọ qua nội soi 
là: hiểu biết về giải phẫu sàn sọ qua nội soi, tạo 
ra  các  dụng  cụ  thích  hợp  và  phát  triển  dùng 

Bên  cạnh  tiếp  cận  và  cắt  bỏ  tổn  thương,  tái 
tạo sàn sọ góp phần quan trọng để đạt hiệu quả 
trong  phẫu  thuật  sàn  sọ  qua  nội  soi.  Mục  đích 
của việc tái tạo sàn sọ qua nội soi là nhằm phân 
li  sọ  não  và  khoang  mũi  để  ngăn  ngừa  nhiễm 
trùng nội sọ, dò và thoát vị não.  

* Khoa TMH‐Bệnh viện Chợ Rẫy 
Tác giả liên lạc: BS Ngô Văn Công 

50

** Bộ môn TMH‐ Đại học Y dược TPHCM 
ĐT: 0918.890.806 


 Email: congtmh@gmail.com 

Hội Nghị Khoa Học Kỹ Thuật – Bệnh Viện Chợ Rẫy ‐ Năm 2013 


Y Học TP. Hồ Chí Minh * Tập 17 * Phụ bản của Số 2 * 2013 

Nghiên cứu Y học

Tái tạo các lỗ dò nhỏ qua nội soi có thể thực 
hiện  với  các  mảnh  ghép  của  các  loại  mô  khác 
nhau như: mỡ, cân cơ, niêm mạc cuốn giữa hoặc 
các cuốn khác, cho kết quả thành công cao. Đối 
với các tổn thương sàn sọ lớn thì việc tái tạo chỉ 
sử dụng các mảnh ghép thì dẫn đến kết quả dò 
sau phẫu thuật cao. 

tái  tạo  sàn  sọ  trước  sau  phẫu  thuật  u  sàn  sọ 
trước. 

Việc  sử  dụng  vạt  mũi  vách  ngăn  gần  đây 
được  mô  tả  cho  việc  tái  tạo  sàn  sọ  qua  nội  soi, 
vạt  Hadad‐  Bassagasteguy.  Kể  từ  đó,  tỷ  lệ  dò 
sau phẫu thuật sàn sọ qua nội soi được đánh giá 
là giảm đáng kể. Trong bài này, chúng tôi đề cập 
đến  sử  dụng  vạt  mũi  vách  ngăn  có  cuốn  trong 

Các  bệnh  nhân  được  chẩn  đoán  u  sàn  sọ 
trước,  được  phẫu  thuật  nội  soi  lấy  u  và  tái  tạo 
sàn sọ trước bằng vạt mũi vách ngăn. 

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 
Nghiên cứu can thiệp lâm sàng tại khoa Tai 
Mũi  Họng  –  Bệnh  viện  Chợ  Rẫy.  Từ  tháng  1/ 
2012 đến nay. 

Các khuyết sàn sọ nhỏ chúng tôi tái tạo sàn 
sọ qua nội soi và sử dụng vạt mũi vách ngăn có 
cuốn. 

 
 

Hình 1: Vạt mũi vách ngăn có cuốn 

Phương pháp phẫu thuật (2) 
Phẫu thuật lấy u hốc mũi qua nội soi. 

‐ Tiêm Lidocaine 0,5% pha với adrenaline 1/ 
200.000. 

Tái  tạo  vật  liệu  bằng  mô  tự  thân:  mỡ  hoặc 
cân cơ (nếu màng cứng bị xấm lấn) 

‐ Thường cắt cuốn mũi giữa để phẫu trường 
rộng và việc tạo vạt cũng dễ dàng hơn. 

Tăng  cường  tái  tạo  sàn  sọ  trước  bằng  vạt 
mũi vách ngăn có cuốn. 

‐  Xác  định  kích  cỡ  và  kiểu  vạt  để  cho  thích 
hợp với sàn sọ khuyết. 

Vạt mũi vách ngăn 
Kỹ  thuật  này  đã  được  mô  tả  năm  2006  bởi 
hai  Bác  sĩ  HADAD  và  BASSAGASTEGUY,  vạt 
mũi vách ngăn gồm cả màng sụn, vạt này được 
nuôi bởi động mạch vách ngăn sau là nhánh của 
động mạch bướm khẩu cái. 
Kỹ thuật 
‐ Đặt co mạch ở mũi oxymetaxzoline 0,05% 

‐ Cắt 2 đường song song trên niêm mạc vách 
ngăn. Đường thứ nhất, phía dưới sát sàn mũi từ 
sau  ra  trước.  Đường  cắt  thứ  2,  phía  trên  song 
song với đường thứ nhất và cách vòm mũi 1 – 2 
cm.  Cắt  phía  trước  vách  ngăn  đường  thẳng 
đứng  nối  2  đường  thứ  nhất  và  thứ  hai  lại,  bóc 
tách  theo  màng  sụn  vách  ngăn  tạo  ra  vạt  mũi 
vách  ngăn,  phía  sau  hướng  về  lỗ  thông  xoang 
bướm(3). 

Hội Nghị Khoa Học Kỹ Thuật – Bệnh Viện Chợ Rẫy ‐ Năm 2013

51


Y Học TP. Hồ Chí Minh * Tập 17 * Phụ bản của Số 2 * 2013

Nghiên cứu Y học 

 

Hình 2: Các thì bóc tách vạt mũi vách ngăn. 

 

Bảng 1: Bệnh học u sàn sọ trước. 
Bệnh học
Carcinôm tế bào gai
U nguyên sống
Bướu sợi thần kinh
Sarcôm sụn

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN 
Trong  thời  gian  nghiên  cứu  chúng  tôi  đã 
thực hiện được 5 trường hợp (3 nữ, 2 nam) có sử 
dụng vạt mũi vách ngăn tăng cường trong việc 
tái tạo sàn sọ trước sau phẫu thuật. 

Số trường hợp
2
1
1
1

 

 

 

Hình 3: Tái tạo sàn sọ với vạt mũi mũi vách ngăn có cuống 
‐ Bước đầu phẫu thuật u sàn sọ trước và sử 
dụng vạt mũi vách ngăn có cuống để tái tạo sàn 
sọ  cho  kết  quả  thành  công.  Khuyết  sàn  sọ  nhỏ 
thì được điều trị thành công bởi nhiều kỹ thuật. 
Riêng đối với phẫu thuật nội soi cải tiến đối với 
các tổn thương sàn sọ thì hiện diện nhiều nguy 
cơ chảy dịch não tủy sau phẫu thuật. Thay vì tỷ 
lệ thành công khoảng 95% trong những trường 
hợp  chảy  dịch  não  tủy  do  chấn  thương,  nhưng 
nguy cơ dò dịch não tủy sau mổ các tổn thương 
sàn sọ khoảng 20 – 30% khi chỉ dùng các mảnh 
ghép và collagen matrix(1).  

52

‐ Thuận lợi của sử  dụng vạt cho  tái  tạo  sàn 
sọ  sau  phẫu  thuật  sọ  mặt  cho  kết  quả  tốt.  Sử 
dụng vạt thúc đẩy quá trình lành sẹo nhanh và 
hoàn toàn, tăng tốc độ phục hồi sau phẫu thuật 
và  ngăn  ngừa  dò  dịch  não  tuỷ  và  giảm  viêm 
màng  não(2,4).  Những  thuận  lợi  này  thì  quan 
trọng đặc biệt trong các trường hợp các khuyết 
sàn  sọ  lớn  và  những  bệnh  nhân  bị  xạ  trị  sau 
phẫu thuật. 
‐ Dựa vào quan niệm của sử dụng vạt cho tái 
tạo  của  khuyết  sàn  sọ,  vạt  mũi  vách  ngăn 
(HADAD‐ BASSAGASTEGUY) được phát triển. 

Hội Nghị Khoa Học Kỹ Thuật – Bệnh Viện Chợ Rẫy ‐ Năm 2013 


Y Học TP. Hồ Chí Minh * Tập 17 * Phụ bản của Số 2 * 2013 
Với việc sử dụng vạt mũi vách ngăn trong phẫu 
thuật sàn sọ qua nội soi làm tỷ lệ dò dịch não tủy 
sau  phẫu  thuật  giảm  so  với  các  phương  pháp 
truyền  thống  đã  được  báo  cáo.  Tuy  nhiên,  một 
số khó khăn khi sử dụng vạt mũi vách ngăn: cần 
phải  bóc  tách  vạt  mũi  vách  ngăn  trước  phẫu 
thuật, phẫu thuật viên ước lượng kích thước của 
khuyết sàn sọ trước và không thể dùng vạt mũi 
vách ngăn ở những bệnh nhân đã cắt vách ngăn 
phía  sau  hoặc  mở  rộng  lỗ  thông  xoang  bướm. 
Những  thủ  thuật  này  làm  gián  đoạn  dòng  lưu 
thông  máu  của  vạt,  làm  khó  khăn  cho  việc  sử 
dụng vạt. 

xem là lựa chọn đầu tiên trong tái tạo sàn sọ qua 
nội soi bằng vạt. 

TÀI LIỆU THAM KHẢO 
1.

2.

3.

4.

KẾT LUẬN 
Khuyết sàn sọ sau phẫu thuật nội soi có thể 
tái  tạo  bằng  vạt  có  cuống.  Vạt  mũi  vách  ngăn 
được  xem  xét  chủ  yếu  cho  việc  tái  tạo  những 
khuyết  sọ  lớn.  Nghiên  cứu  ban  đầu  cho  thấy 
việc dùng vạt mũi vách ngăn làm giảm tỷ lệ dò 
dịch não tủy so với sử dụng vạt tự do. Vạt mũi 
vách ngăn (HADAD‐ BASSAGASTEGUY) được 

Nghiên cứu Y học

Eloy  JA,  Choudhry  OJ,  Pratik  A,  Shukla  BA,  Kuperan  AB, 
Friedel  ME,  Liu  JK.  (2012)  Nasoseptal  flap  repair  after 
endoscopic  transseller  versus  expanded  endonasal 
approaches:  is  there  an  increased  risk  of  postoperative 
cerebrospinal fluid leak?. Laryngoscopic., 122: 1219‐25. 
Hadad G, Bassagasteguy L, Carrau RL, Mataza JC, Kassam A, 
Snyderman  CH,  Mintz  A.  (2006).  A  novel  reconstructive 
technique after endoscopic expanded endonasal approaches: 
vascular pedicle nasoseptal flap. Laryngoscope.,11: 1882‐86. 
Pinheiro‐ Neto CD, Pinheiro SD. (2007). Use of pedicle flaps 
for  skull  base  reconstruction  after  expanded  endonasal 
approaches. Intl. Arch. Otorhinolaryngol., 11: 324‐29. 
Pinheiro‐  Neto  CD,  Prevedello  DM,  Carrau  RL,  Snyderman 
CH,  Mintz  A,  Gardner  P,  Kassam  A.  (2007).  Improving  the 
design of the pedicle nasoseptal for skull base reconstruction: 
A radioanatomic study. Laryngoscope., Jun 27. 

 
Ngày nhận bài báo: 18/04/2013 
Ngày phản biện đánh giá bài báo: 10/05/2013 
Ngày bài báo được đăng: 27/05/2013 

 

 

Hội Nghị Khoa Học Kỹ Thuật – Bệnh Viện Chợ Rẫy ‐ Năm 2013

53



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×