Tải bản đầy đủ

Bài giảng Tín hiệu và hệ thống: Chương 3.2 - ThS. Đinh Thị Thái Mai

CHƯƠNG 3:
BIỄU DIỄN FOURIER CỦA
TÍN HIỆU VÀ HỆ THỐNG LTI
GV: ThS. Đinh Thị Thái Mai

CuuDuongThanCong.com

https://fb.com/tailieudientucntt


3.2. BIỂU DIỄN HỆ THỐNG VÀ TÍN
HIỆU THỜI GIAN RỜI RẠC
• Tín hiệu dạng sin và hệ thống LTI thời gian rời rạc
• Biểu diễn Fourier của tín hiệu tuần hoàn
• Biến đổi Fourier của tín hiệu không tuần hoàn thời gian
rời rạc

CuuDuongThanCong.com

https://fb.com/tailieudientucntt



Đáp ứng của hệ thống LTI thời gian rời rạc đối với tín
hiệu đầu vào dạng sin
• Xét một hệ thống LTI rời rạc với đáp ứng xung h(n), đáp ứng của hệ thống với một
tín hiệu đầu vào thời gian rời rạc 𝑥𝑥 𝑛𝑛 = 𝑒𝑒 𝑗𝑗Ω𝑛𝑛 được tính như sau:
𝑗𝑗Ω(𝑛𝑛−𝑘𝑘)
𝑦𝑦 𝑛𝑛 = 𝑥𝑥 𝑛𝑛 ∗ ℎ 𝑛𝑛 = ∑+∞
𝑘𝑘=−∞ ℎ(𝑘𝑘) 𝑒𝑒
−𝑗𝑗Ω𝑘𝑘
= 𝑒𝑒 𝑗𝑗Ω𝑛𝑛 ∑+∞
= 𝐻𝐻(Ω)𝑒𝑒 𝑗𝑗Ω𝑛𝑛
𝑘𝑘=−∞ ℎ(𝑘𝑘) 𝑒𝑒

Trong đó, 𝐻𝐻(Ω) được gọi là đáp ứng tần số:
+∞

𝐻𝐻 Ω = � ℎ(𝑘𝑘) 𝑒𝑒 −𝑗𝑗Ω𝑘𝑘
𝑘𝑘=−∞

• Tín hiệu đầu ra có cùng tần số với tín hiệu đầu vào dạng sin.
• Sự thay đổi về pha và biên độ của tín hiệu đầu ra so với tín hiệu đầu vào được đặc
trưng hóa bởi đáp ứng tần số 𝐻𝐻(Ω) với hai thành phần như sau:
𝐻𝐻(Ω) = [𝐼𝐼𝐼𝐼(𝐻𝐻(Ω))]2 +[𝑅𝑅𝑅𝑅(𝐻𝐻(Ω))]2
𝜑𝜑 Ω = arctan

𝐼𝐼𝐼𝐼 𝐻𝐻 Ω
𝑅𝑅𝑅𝑅 𝐻𝐻 Ω

𝐻𝐻(Ω) và 𝜑𝜑 Ω được gọi là đáp ứng biên độ và đáp ứng pha của hệ thống.
CuuDuongThanCong.com

https://fb.com/tailieudientucntt


Đáp ứng của hệ thống LTI thời gian rời rạc đối với tín
hiệu đầu vào dạng sin
• Khi đó tín hiệu đầu ra có thể được biểu diễn theo dạng sau:
𝑦𝑦 𝑛𝑛 = 𝐻𝐻(Ω) 𝑒𝑒 𝑗𝑗𝜙𝜙(Ω) 𝑒𝑒 𝑗𝑗Ω𝑛𝑛 = 𝐻𝐻(Ω) 𝑒𝑒 𝑗𝑗(𝜙𝜙

Ω +Ω𝑛𝑛)



Điều này có nghĩa là, khi so sánh với tín hiệu đầu vào dạng sin, tín
hiệu đầu ra có biến độ gấp 𝐻𝐻(Ω) lần biên độ của tín hiệu đầu
vào, pha của tín hiệu đầu ra bị dịch đi một góc 𝜙𝜙 Ω so với tín
hiệu đầu vào.

CuuDuongThanCong.com

https://fb.com/tailieudientucntt


Chuỗi Fourier của tín hiệu tuần hoàn thời gian rời rạc
• Một tín hiệu tuần hoàn với chu kỳ N có thể được biểu diễn
chính xác bằng chuỗi Fourier:
𝑁𝑁−1

𝑥𝑥 𝑛𝑛 = � 𝑐𝑐𝑘𝑘 𝑒𝑒 𝑗𝑗𝑗𝑗Ω0 𝑛𝑛
𝑘𝑘=0

trong đó, Ω0 = 2𝜋𝜋/𝑁𝑁 là tần số cơ bản của 𝑥𝑥 𝑛𝑛 .

• Nói cách khác, bất cứ một tín hiệu tuần hoàn thời gian rời rạc
nào cũng có thể được biểu diễn là tổng tuyến tính của các tín
hiệu dạng sin phức có tần số là bội nguyên lần của tần số cơ
bản.

CuuDuongThanCong.com

https://fb.com/tailieudientucntt


Biểu diễn đáp ứng của hệ thống LTI đối với tín hiệu đầu vào tuần hoàn

• Đáp ứng của một hệ thống LTI thời gian rời rạc có đáp ứng tần
số của 𝐻𝐻(Ω) đối với mỗi thành phần 𝑒𝑒 𝑗𝑗𝑗𝑗Ω0 𝑛𝑛 là 𝐻𝐻 𝑘𝑘Ω0 𝑒𝑒 𝑗𝑗𝑗𝑗Ω0𝑛𝑛
 đáp ứng của hệ thống đối với tín hiệu tuần hoàn 𝑥𝑥 𝑛𝑛 có thể
được biểu diễn như sau:
𝑗𝑗𝑗𝑗Ω0 𝑛𝑛 .
y 𝑛𝑛 = ∑𝑁𝑁−1
𝑐𝑐
𝐻𝐻(𝑘𝑘Ω
)𝑒𝑒
0
𝑘𝑘=0 𝑘𝑘

Biểu thức trên là biểu diễn chuỗi Fourier của y(n).

CuuDuongThanCong.com

https://fb.com/tailieudientucntt


Tính trực giao của tập 𝒆𝒆𝒋𝒋𝒋𝒋𝛀𝛀𝟎𝟎𝒏𝒏

• Hai tín hiệu tuần hoàn f(n) và g(n) có cùng một chu kỳ N được
gọi là trực giao nếu điều kiện sau đây được thỏa mãn:

∑𝑁𝑁−1
𝑛𝑛=0 𝑓𝑓 𝑛𝑛 𝑔𝑔 𝑛𝑛 = 0.

• Hai tín hiệu 𝑒𝑒 𝑗𝑗𝑗𝑗𝛺𝛺0 𝑛𝑛 và 𝑒𝑒 𝑗𝑗𝑙𝑙𝛺𝛺0 𝑛𝑛 , trong đó tần số cơ bản là
Ω0 = 2𝜋𝜋/𝑁𝑁, là trực giao nếu 𝑘𝑘 ≠ 𝑙𝑙:
𝑗𝑗𝑗𝑗𝛺𝛺0 𝑛𝑛 𝑒𝑒 −𝑗𝑗𝑗𝑗𝛺𝛺0 𝑛𝑛 = 0.
∀ 𝑘𝑘 ≠ 𝑙𝑙: ∑𝑁𝑁−1
𝑛𝑛=0 𝑒𝑒

CuuDuongThanCong.com

https://fb.com/tailieudientucntt


Xác định các hệ số của chuỗi Fourier.

• Các hệ số của chuỗi Fourier của một tín hiệu tuần hoàn x(n)
được tính toán bằng cách tận dụng tính trực giao của tập các
thành phần dạng sin phức 𝑒𝑒 𝑗𝑗𝑗𝑗𝛺𝛺0 𝑛𝑛 như sau:
−𝑗𝑗𝑗𝑗𝛺𝛺0 𝑛𝑛 = ∑𝑁𝑁−1 ∑𝑁𝑁−1 𝑐𝑐 𝑒𝑒 𝑗𝑗𝑙𝑙𝛺𝛺0 𝑛𝑛 𝑒𝑒 −𝑗𝑗𝑗𝑗𝛺𝛺0 𝑛𝑛 .
∑𝑁𝑁−1
𝑥𝑥(𝑘𝑘)𝑒𝑒
𝑛𝑛=0
𝑛𝑛=0 𝑙𝑙=0 𝑙𝑙
𝑁𝑁−1 𝑗𝑗𝑗𝑗𝛺𝛺0 𝑛𝑛 −𝑗𝑗𝑗𝑗𝛺𝛺0 𝑛𝑛

= ∑𝑁𝑁−1
𝑐𝑐
𝑒𝑒
𝑙𝑙=0 𝑙𝑙 𝑛𝑛=0 𝑒𝑒

 𝑐𝑐𝑘𝑘 =
CuuDuongThanCong.com

= 𝑐𝑐𝑘𝑘 𝑁𝑁

1 𝑁𝑁−1
∑𝑛𝑛=0 𝑥𝑥(𝑛𝑛) 𝑒𝑒 −𝑗𝑗𝑗𝑗𝛺𝛺0 𝑛𝑛
𝑁𝑁

https://fb.com/tailieudientucntt


Các tính chất của biểu diễn chuỗi Fourier.

• Tính tuyến tính
𝑗𝑗𝑗𝑗Ω0 𝑛𝑛 và z 𝑛𝑛 = ∑𝑁𝑁−1 𝑑𝑑 𝑒𝑒 𝑗𝑗𝑗𝑗Ω0 𝑛𝑛
𝑥𝑥 𝑛𝑛 = ∑𝑁𝑁−1
𝑐𝑐
𝑒𝑒
𝑘𝑘=0 𝑘𝑘
𝑘𝑘=0 𝑘𝑘

𝑗𝑗𝑗𝑗Ω0 𝑛𝑛 .
 𝛼𝛼𝑥𝑥 𝑛𝑛 + 𝛽𝛽𝛽𝛽 𝑛𝑛 = ∑𝑁𝑁−1
(𝛼𝛼𝑐𝑐
+𝛽𝛽𝑑𝑑
)𝑒𝑒
𝑘𝑘
𝑘𝑘
𝑘𝑘=0

• Tính dịch thời gian:

𝑗𝑗𝑗𝑗Ω0 𝑛𝑛
𝑥𝑥 𝑛𝑛 = ∑𝑁𝑁−1
𝑐𝑐
𝑒𝑒
𝑘𝑘
𝑘𝑘=0

−𝑗𝑗𝑗𝑗Ω0 𝑛𝑛0 𝑒𝑒 𝑗𝑗𝑗𝑗Ω0 𝑛𝑛
 𝑥𝑥 𝑛𝑛 − 𝑛𝑛0 = ∑𝑁𝑁−1
𝑘𝑘=0 𝑐𝑐𝑘𝑘 𝑒𝑒

CuuDuongThanCong.com

https://fb.com/tailieudientucntt


Các tính chất của biểu diễn chuỗi Fourier.

• Định lý Paserval:
1 𝑁𝑁−1

𝑁𝑁 𝑛𝑛=0

𝑥𝑥(𝑛𝑛)

2

= ∑𝑁𝑁−1
𝑘𝑘=0 𝑐𝑐𝑘𝑘

2

Giá trị 𝑐𝑐𝑘𝑘 2 có thể biểu diễn công suất của thành phần 𝑒𝑒 𝑗𝑗𝑗𝑗Ω0𝑛𝑛
trong tín hiệu x(n)  vẽ các đại lượng 𝑐𝑐𝑘𝑘 2 theo biến tần số
Ω𝑘𝑘 = 𝑘𝑘Ω0 (𝑘𝑘 ∈ 𝑍𝑍) biểu diễn sự phân bố công suất của tín hiệu
x(n) trên các tần số khác nhau và được gọi là phổ công suất của tín
hiệu x(n).
Lưu ý: Phổ công suất của một tín hiệu tuần hoàn là một hàm rời
rạc tuần hoàn với chu kỳ N.

CuuDuongThanCong.com

https://fb.com/tailieudientucntt


Các tính chất của biểu diễn chuỗi Fourier.

• Tính đối xứng: Một tín hiệu tuần hoàn x(n) có biểu diễn chuỗi
Fourier:
𝑗𝑗𝑗𝑗Ω0 𝑛𝑛
𝑥𝑥 𝑛𝑛 = ∑𝑁𝑁−1
𝑘𝑘=0 𝑐𝑐𝑘𝑘 𝑒𝑒

Thì phổ công suất của x(n) là một hàm chẵn, tức là:
∀𝑘𝑘: 𝑐𝑐𝑘𝑘 2 = 𝑐𝑐−𝑘𝑘 2

 Nếu x(n) có giá trị thực: ∀𝑘𝑘: 𝑐𝑐𝑘𝑘 =𝑐𝑐−𝑘𝑘 ∗ .
 Nếu x(n) thực và chẵn : ∀𝑘𝑘: 𝑐𝑐𝑘𝑘 =𝑐𝑐−𝑘𝑘 .
 Nếu x(n) thực và lẽ:

CuuDuongThanCong.com

∀𝑘𝑘: 𝑐𝑐𝑘𝑘 =−𝑐𝑐−𝑘𝑘 .
https://fb.com/tailieudientucntt


Biểu diễn chuỗi Fourier mở rộng

• Cho một tín hiệu không tuần hoàn thời gian rời rạc x(n), chúng
ta có thể xem x(n) là một tín hiệu tuần hoàn có chu kỳ 𝑁𝑁 → ∞
(hoặc Ω0 → 0), khi đó x(n) có thể biểu diễn bằng chuỗi Fourier
sau:

trong đó:



𝑥𝑥 𝑛𝑛 = lim � 𝑐𝑐𝑘𝑘 𝑒𝑒 𝑗𝑗𝑗𝑗Ω0𝑛𝑛
Ω0 →0

𝑘𝑘=−∞



1
𝑐𝑐𝑘𝑘 = lim
� 𝑥𝑥(𝑛𝑛)𝑒𝑒 −𝑗𝑗𝑗𝑗Ω0𝑛𝑛
Ω0 →0 𝑁𝑁

Ω0 ∞
∑𝑛𝑛=−∞ 𝑥𝑥(𝑛𝑛)𝑒𝑒 −𝑗𝑗𝑗𝑗Ω0𝑛𝑛
Ω0 →0 2𝜋𝜋

= lim

CuuDuongThanCong.com

𝑛𝑛=−∞

https://fb.com/tailieudientucntt


Biểu diễn chuỗi Fourier mở rộng

• Vì Ω0 → 0, nên Ω =kΩ0 là liên tục, do đó chúng ta có thể viết
lại phương trình trên dưới dạng như sau:
2𝜋𝜋

1
� 𝑐𝑐(Ω) 𝑒𝑒 𝑗𝑗Ω𝑛𝑛 𝑑𝑑Ω
𝑥𝑥 𝑛𝑛 = lim
Ω0 →0 Ω0
+𝜋𝜋

0

𝑐𝑐(Ω) 𝑗𝑗Ω𝑛𝑛
= lim �
𝑒𝑒 𝑑𝑑Ω
Ω0 →0
Ω0
−𝜋𝜋

trong đó: 𝑐𝑐 Ω là một hàm tần số liên tục được định nghĩa như
sau:
+∞

Ω0
𝑐𝑐 Ω = lim
� 𝑥𝑥(𝑛𝑛)𝑒𝑒 𝑗𝑗Ω𝑛𝑛
Ω0 →0 2𝜋𝜋

CuuDuongThanCong.com

𝑛𝑛=−∞

https://fb.com/tailieudientucntt


Biến đổi Fourier thời gian rời rạc

• Cho 𝑋𝑋 Ω =

2𝜋𝜋𝜋𝜋 Ω
Ω0

, chúng ta tính được công thức cho biến đổi

Fourier rời rạc của tín hiệu x(n):





𝑋𝑋 Ω = ℱ 𝑥𝑥(𝑛𝑛) = � 𝑥𝑥(𝑛𝑛)𝑒𝑒 −𝑗𝑗Ω𝑛𝑛
𝑛𝑛=−∞

Công thức biến đổi Fourier rời rạc ngược:
𝑥𝑥 𝑛𝑛 =

ℱ −1

𝑋𝑋 Ω

𝜋𝜋

1
=
� 𝑋𝑋(Ω) 𝑒𝑒 𝑗𝑗Ω𝑛𝑛 𝑑𝑑Ω
2𝜋𝜋
−𝜋𝜋

• Điều kiện để tồn tại biến đổi Fourier và biến đổi Fourier ngược
là x(n) phải là tín hiệu năng lượng.
CuuDuongThanCong.com

https://fb.com/tailieudientucntt


Biến đổi Fourier thời gian rời rạc

• Một dạng khác của biến đổi Fourier thời gian rời rạc tín hiệu
x(n) là sử dụng biến tần số F thay cho tần số góc Ω:
−𝑗𝑗𝑗𝜋𝜋𝜋𝜋𝜋𝜋
𝑋𝑋 𝐹𝐹 = ∑+∞
𝑥𝑥(𝑛𝑛)𝑒𝑒
−∞

và biến đổi Fourier ngược tương ứng là:
1/2

𝑥𝑥 𝑛𝑛 = �

𝑋𝑋(𝐹𝐹) 𝑒𝑒 𝑗𝑗2𝜋𝜋𝜋𝜋𝜋𝜋 𝑑𝑑𝑑𝑑

−1/2

CuuDuongThanCong.com

https://fb.com/tailieudientucntt


Biến đổi Fourier thời gian rời rạc

• Hàm 𝑋𝑋 Ω được gọi là phổ Fourier của tín hiệu x(n).

• Đại lượng 𝑋𝑋 Ω = 𝑅𝑅𝑅𝑅 𝑋𝑋 Ω 2 + 𝐼𝐼𝐼𝐼 𝑋𝑋 Ω 2 được gọi là
phổ biên độ của tín hiệu x(n) trong miền tần số.
• Hàm 𝜙𝜙 Ω = arctan 𝐼𝐼𝐼𝐼 𝑋𝑋 Ω /𝑅𝑅𝑅𝑅 𝑋𝑋 Ω
pha của tín hiệu x(n) trong miền tần số.

CuuDuongThanCong.com

được gọi là phổ

https://fb.com/tailieudientucntt


Các tính chất của biến đổi Fourier thời gian rời rạc

• Tính tuyến tính:
ℱ 𝛼𝛼𝑥𝑥1 𝑛𝑛 + 𝛽𝛽𝑥𝑥2 𝑛𝑛

• Tính dịch thời gian:

= 𝛼𝛼𝑋𝑋1 Ω + 𝛽𝛽𝑋𝑋2 Ω

ℱ 𝑥𝑥(𝑛𝑛 − 𝑛𝑛0 ) = 𝑋𝑋(Ω)𝑒𝑒 −𝑗𝑗Ω𝑛𝑛0

• Tính dịch tần:

ℱ 𝑥𝑥(𝑛𝑛)𝑒𝑒 −𝑗𝑗Γ𝑛𝑛 = X(Ω − Γ)
CuuDuongThanCong.com

https://fb.com/tailieudientucntt


Các tính chất của biến đổi Fourier thời gian rời rạc

• Tích chập:
ℱ 𝑓𝑓 𝑛𝑛 ∗ 𝑔𝑔(𝑛𝑛) = 𝐹𝐹 Ω 𝐺𝐺 Ω

• Tính điều biến:

ℱ 𝑓𝑓 𝑛𝑛 𝑔𝑔(𝑛𝑛) =

1
𝐹𝐹
2𝜋𝜋

Ω ⊛2𝜋𝜋 𝐺𝐺 Ω

Trong đó, ký tự ⊛2𝜋𝜋 biểu diễn tích chập tuần hoàn trên khoảng
2𝜋𝜋, tức là:
𝐹𝐹 Ω ⊛2𝜋𝜋 𝐺𝐺 Ω =
CuuDuongThanCong.com

2𝜋𝜋
∫0 𝐹𝐹

𝜃𝜃 𝐺𝐺 Ω − 𝜃𝜃 𝑑𝑑 𝜃𝜃.

https://fb.com/tailieudientucntt


Các tính chất của biến đổi Fourier thời gian rời rạc

• Định lý Paserval:
∑+∞
𝑛𝑛=−∞ 𝑥𝑥(𝑛𝑛)

2

=

1 𝜋𝜋

2𝜋𝜋 −𝜋𝜋

𝑋𝑋(Ω) 2 𝑑𝑑Ω

Đại lượng 𝑋𝑋(Ω) 2 có thể biểu diễn năng lượng của thành phần
𝑒𝑒 𝑗𝑗Ω𝑛𝑛 trong tín hiệu x(n)  vẽ 𝑋𝑋(Ω) 2 theo biến tần số Ω sẽ biểu
diễn mật độ năng lượng của x(n) trong miền tần số và được gọi là
phổ năng lượng của x(n).
Lưu ý: phổ năng lượng là một hàm tuần hoàn liên tục trong chu
kỳ 2𝜋𝜋.
CuuDuongThanCong.com

https://fb.com/tailieudientucntt


Các tính chất của biến đổi Fourier thời gian rời rạc

• Tính đối xứng:





Phổ năng lượng của tín hiệu x(n) là một hàm chẵn, tức là:
∀Ω: 𝑋𝑋(Ω) 2 = 𝑋𝑋(−Ω)

Nếu x(n) có giá trị thực:

2

∀Ω: 𝑋𝑋(Ω) = 𝑋𝑋 ∗ (−Ω)

Nếu x(n) thực và chẵn thì 𝑋𝑋(Ω) chẵn, tức là
∀Ω: 𝑋𝑋(Ω) = 𝑋𝑋(−Ω)

Nếu x(n) thực và lẽ thì 𝑋𝑋(Ω) lẽ, tức là:
CuuDuongThanCong.com

∀Ω: 𝑋𝑋(Ω) = −𝑋𝑋(−Ω)

https://fb.com/tailieudientucntt



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×