Tải bản đầy đủ

Tư tưởng pháp trị của hàn phi tử (281TCN 233TCN) và vận dụng nó trong việc xây dựng nhà nước pháp quyền ở việt nam hiện nay

KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ
=====o0o=====


(281 TCN -

KH



IH C


KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ
=====o0o=====




(281 TCN - 233 TCN)


IH C

ườ

ThS

, 2019

ướng dẫn khoa h c:





S

cô trong khoa
.

n!

N
ườ


:

N
ườ






........................................................................................................... 1
........................................................................................... 8
UNG ........................................ 8
8


1.1.

- 233 TCN) ................................... 8

1.2.

............................................ 11

1.3.

.................................. 16

1.4.
........................................................... 18
......... 20
2.1.

....................................................... 20

2.2.

......................................................... 26

2.3.

...................................................... 29

2.4.

............ 35

........................................................................................... 42
3.1.
......... 42
3.2. Khai thác
Pháp

và giáo
pháp
3.3. Khai thác
công tác cán

Pháp
Nhà

Hàn Phi
tuyên
trong xã
....................................... 47
Hàn Phi
pháp

trong quá trình ổ

............... 49

..................................................................................................... 68
............................................................................... 69


1.



vô v

,
v
P


t
v
N

V
v

N

.

v


: N
N
v v

ô

N
N

ô
v

N

.

1

v



P

2.
:
:
Tử
90
:
ũ

v


í
ô



Tử

3

T
v

ò ở

V

ô
[29, 15]. Ô
Tử


N

Tử


ô

ng
ởT
tác

tích


: ô


Trung
N
ô



ô

.
Tử

cho các
bài,

2

N
L
ng L





Tử
vào phân
tình hình


háp gi
các v

,

,

. Trong

ào


.
T


V

v

Nhà

N
007)

nên
-

háp gia, khá
-T

P

phong
xây
T



(2003)

sang

3


)

Đạ

và vô v

)
ng. Thông q
Phi tro
0 )

L
í

Tử

T



t



-

-

v


T
T



Tử -



ổ ạ

0 0)



v v



c, B



ù

ò
008)
v

ĩ
nghiên

0 5)
háp gia và
háp g
ông. N

trong
P

ầ ô

,

c

4


T
Tử v
ĩ
ĩ ởV N

v



v
.

:
X
ĩ ởV

N

v

-

0 0)
c

N

trong giai
ng

xây
X
v
C

005)
ĩ ởV

q

í
N

v ô
(Nxb T pháp, 2007)...





Ngoài ra,
v

: M
v
v V N
0 4) K

5

í

v



0

9

)

C
N

ĩ V
N

v

í

5 005)
v
v

v
ĩ
chí N

4

P

0 0)

,
t

3.
3.1.

3.2.
cm

p trung gi i quy t nhi m v sau:


;

;
T
–P


;

;

-

V

4.

ư
Trong quá trình nghiên c u có s d

Ch

n: Khóa lu n s d
t bi n ch ng và Ch

6

:
n chung c a
t l ch s c a Ch


Mác - Lênin.
th :
- tổng h p, khái quát hóa, tr

- l ch s

5.
5.1.


5.2.

6.

7


C ư

1.

1.1.
1.1.1.

- 233 TCN)

- giai
770 - 40



)

55 - 479 TCN)

.

40 - 221 TCN)
Phi ( 8 -

)

Ch
chi m h u nô l
Trung Qu
n t i và phát tri n t th i
nhà H ,
n cu i th i Tây Chu thì b
c vao giai
n kh ng ho
i suy tàn. Xã h i Trung Qu c tr i qua
m
n giao th i, t ch
tông t c chuy n sang ch
ng,
giá tr
c c a xã h
i, lỗi th i và không còn
vai trò l ch s n a.
ng giá tr
c c a xã h i m i
còn tr ng thái manh
ng xác l p. S bi
ổi toàn di n
trên t t c các m t c a i s ng xã h
o ti
cho s gi
i, thoát khỏi s chi ph i c a th gi i quan th n tho i tôn
giáo, th n bí truy n th ng,
ng sâu s
n quá trình phát tri n c
ng tri t h c.
Do vi c s d ng công c b ng s t tr nên phổ bi n cùng v i vi c m
r ng quan h
ổi s n ph
ng, s phân công trong s n xu t th
công nghi p
tt
chuyên nghi
phát tri n
th công nghi p,
c. Ti n t
t
hi n. Trong xã h
thành m t t ng l

8


càng có th l c
có nhi
i k t giao v
u và
i phu, gây nhi u
ng n chính tr
i. Tuy
nhiên, do tình hình xã h
n
thổ b chia c t do n n cát c c
u, gây nhi u khó
c
kinh doanh tr nên r t ph c t p và v
u
xã h
t t ng l p m i. T t ng l p này mà d n d n xu t hi n
m t quý t c m i v i th l c ngày càng m
giành quy n l c v i t ng l p quý t

1.1.2.

- 233 TCN)

Hàn Phi (281 TCN - 233 TCN)
Hoàng
Trung Hoa.

: "N ô

"C
ò


ô

ô

ô

ẫ và N ũ

.

".
:


ũ



Theo S





ng.
Ô
: "N

í

9

Tồ
v

Tầ

t
T

v

Tầ


v
ú "

ù

ạ T




,
TCN.
;

.

vua nuôi. Hàn Phi



) N N ạ T
) T
L

) N ũĐ
khó tro

)

phanh
Trong



thanh liêm, nhìn

Hoa


Khi n
v

10

T
) T

N

(cái


ư ư

1.2.
1.2.1.


T

ba

:



Nho gia
.

T

Đạ


hu

T

:

v








(281 TCN - 233 TCN).


" ạ

thì
"vô v

ứ "

"kiêm ái

"




:
)

11

)


)
Ô
1.2.2.
*T ứ

:

Pháp
phép t c. Pháp lu
m: M
, pháp lu t do
vua t ra;
, n i dung chính
ng và ph t; B
nguyên t c
c a pháp là k p th i, d hi u, d thi hành, công b ng và bênh v c kẻ y u,
c th
iv it tc m
i, m i t ng l
i vua.
kẻ th ng tr
ỏi
m t chi u kẻ b tr không có quy
cl
ng, trái l nh
ng và ph t giúp cho ẻ th ng tr ki m soát, nô d ch nhân
dân.
tr thành m t công c h u hi u thì
thi hành ph i công
b ng. Hàn Phi kh
nh
ô
ò
kẻ
:
c không th không gia hình cho kẻ
.
nh



n i dung c

ng và ph t:
ng lu t l thì s
c
ut h i
b
ng ph t là phán xét khách quan,
nh sẵn
b ng lu t l minh b ch, không b
ng b i tình c m ch quan. Pháp
c so
c hay tr t t trong nh ng tiêu chu
i.
*T ứ

T

:

Hàn Phi cho
cai
T
pháp
công
vua giao trách
và yêu
tôi
làm
gìn pháp
khác, vua

trí, linh
hoàn

mình cai
Hai
sung cho nhau, phôi
nhau thì vua mói
mong
an phú

12

cho
tôn
thích




T
T

T

Hàn Phi có
là ỹ
ông vua
quân
là cách
pháp,
dùng
giao
xét
và nhà vua có
bao
dung sau:
gian;
ba là
;

dùng
, hay
Hàn Phi cho
trong

pháp
bình thiên ạ Khái quát

quan ;
hai là


Theo Hàn Phi,
vua chúa muôn
thì

Trong thiên XXXV ông
ng:
ũ
con
vua v không có
cai
thì
thân tuy
ổ v v mà vẫ khó tránh

ạ ;
vua
chúa có
ũ

xe, có
cai
cho
cách ẹ nhàng,
mái;
thân mình có
an
nhàn mà có

v trí
v
Ô
cho
T
là pháp
vua dùng
cai
cách

cho nên nó càng kín
càng
Ông
: D


ỷ ầ thì
tôi không còn cách gì theo
mà ẩ

.
Khi nói
dùng
coi Vô v là nguyên
chung

Pháp gia nói chung và Hàn Phi nói riêng
cách dùng T

Vô v
- Trang.
v
gìn, tôn

không,
thì trách

theo Hàn Phi

hóa
gia,
vô v
Hàn Phi khác
quan
Lão
Hàn Phi
nói vô v
ra
ông là
là quy
cho toàn dân thi hành, dùng
pháp


tùng. Vua
ra pháp
các quan cai dân chúng,

tôi
là quan
vô v
Hàn Phi, nó hoàn toàn khác
không làm gì trong vô v
Lão
Tuân
pháp
hoàn thành,
v
ú
í
xem xét
tôi có làm
v hay không, cho nên
vua chúa

13


anh minh
ẩ cai

cai dân

các quan ạ
ú


Hàn Phi

/ không ầ
cao

cho
nguyên
pháp
vì, v a không
gian
v ; ũ g không
vào
giác và lý trí
Vua ph i d v
ởng phạ
thẩ
nh vi
H
)
c phân
trong khoa h c qu n lý hi
i.

hao phí tinh thân,
:

vô v

vào
ô
tôi làm
mình cai các quan.
ởng phạ (Thiên VI quy n, phân c p qu n lý

Công vi c c a xã h i là vô cùng, vì v y m t b c vua thông minh là ph i
bi t t p h p tài trí c
i t o nên thành qu chung. S c m nh c a
m
i không th th ng s c m nh c
i. Cho nên b c minh
quân cai tr
c khi quy
nh công vi c th
u ý ki n,
t p trung trí tu và s c m nh c a m
i dân, nh v y mà g
c
nh ng thành qu t
p.
Bên c nh thu t vô v
ng nguyên t
nc a
thu
i là theo thuy t
í
th c

ph i phù h p v
c, nh c nh
qu n th
ah d
nói ph
i làm,
th c ch t ph i phù h p v
c công
t i thì quy
c vi
ng ph
ng phép t
c s d ng
c phát huy t tài trí c a vua. Nó làm cho cái
v a bí
m t, v a công b
ng công vi c c
i ch ng tỏ s phù h p v i th c ti ;
m nh n công vi c gì thì
ph i t gi i quy t công vi c cho phù h p v i ch
a h . Vi c làm và
l i nói ph
c thông nh t v i nhau. B i v y, vua có th yên l ng mà l i nói
và công vi c c a b tôi t tỏ rõ tính chân th c c a nó.
Hàn Phi T chú ý
T í
ô
không ng t l ;
có phù h p nhau không; nh

a vua, ông g
m ch ng xem
i hi n tài.

14

- th


Trong Thu
i, Hàn Phi T còn coi bổ nhi
m nh n
công vi c là
qu c gia. Vua chúa ph i t mình n m quy
- l p quan l i, ph i d
ổ nhi m ch c v . B c minh
quân l p ra bổng l c quan ch c l
s d
i hi
ng
i có công.
ỏi vua chúa ph i chuyên nhi m phân ch c
ỗi b tôi ph
m nh n m t ch c trách rõ ràng, ch c v ph i phù
h pv
i m t quy n h n nh
nh. Trong thiên XXVN - D ng
nhân, Hàn Phi l p lu n r ng,
v
t chứ
i
tuân theo pháp lu t mà làm vi c h t mình. Khi b tôi nh n chức v phù h p
v
c c a họ thì họ sẽ hoàn thành nhi m v m t cách nhẹ nhàng,
ô
ẩy bê tr
Thu

y, T
c a Hàn Phi là nh
ông vua chuyên ch n
u khi
c qu n th
ông vua c ng c
c ngôi v v ng ch c c
u ki
xây d ng ch
phong
ki
p quy n mà lúc bây gi
là m
ng t t y u. Hàn
Phi T
th a và phát tri n c b r ng l n b
ng T
c a
Thân B t H
t o cho T
có m t n i dung m i và hoàn ch nh.
*T ứ
T
quy n c
cho r ng
lu

T

:

là uy quy n c
i
, ẻ
ph i s d ng tri
uy
tr
c. Hàn Phi T
c. Ông
có th là có th qu
c.

Quy n l c

,
c ng c quy n l c. V i Hàn Phi quy n l c là

dùng pháp
c a nhà qu n lý.

N u ch có pháp và thu t mà
cai tr
c.
, th , thu t có
ch t ch , bổ sung cho nhau
là trung tâm, thu t và th
u ki n. Hàn Phi T không
coi tr ng mà còn
say mê quy n l
a kẻ
c tài, chuyên ch t
, luôn coi quy n l
,
có quy n l c là
có t t c .

15


ng pháp
;


í ô



v

ô

è

e

í


v

vô v
:

;

ông
ướ

1.3.
1.3.1.

.
c ta, khái ni m N
c pháp quy n xã h i ch
c nêu ra t i H i ngh l n th hai Ban Ch
khoá VII (ngày 29-11-1991).


ĩ

,
N
II ( 994)
0

Trong Hi

c pháp quy n xã h i ch
.

c th ch

16

l

u
ng


c pháp quy n xã h i ch
c là th ng nh t, có s phân công và ph i h p gi
th c hi n các quy n l

c

t Nam, quy n l c nhà

1.3.2.

B


í
C í


C í
N




v
V

v

B

.

: V



,

v



ẽv



6

ev

959)
: C

Chí Mi
N
ô

N

C í
C í

v


.
e

T

ô




: T







ô

N

C ú
C í
ổ ứ
ổ ô

T
ửv ầ ử ô

ô
è

17

ô
ô


TỔNG TUYỂN CỬ v

ô
ò
.

ú
é


ư ư

1.4.
ướ
1.4.1.

Hàn Phi
cho
pháp

cao

lý xã
ban hành pháp
rõ ràng,
ban
rãi; pháp
phù
tính
trình
phát
kinh - xã
nay,
ta,
xây
pháp
còn
tính

cao. Pháp
chúng ta
còn


;
c ổ chéo, ỗ ổ ;
tiêu
xây
pháp
khoa

còn
phát
kinh - xã
quan
xen
chúng ta
và còn
ng pháp
l

phù

sát
quy
mang tính
khung.
Tính toàn
dung
còn

quan
lý.



pháp
duy bao

trong

tính
thi
trong
.
xác


h

pháp
còn
còn
thay ổ
sang

vi và
rõ,

phát

tính
pháp

trong
thù

Hành pháp có lúc, có
còn buông ỏ
ý
pháp
cán
và nhân dân
cao
tình
còn
xem
pháp
áp ng pháp
tùy
pháp còn

: xét
nghiêm,
bao che,
cho
nhau còn ổ
càng cho thây
và tính
lý trong
Hàn Phi
góp
pháp
và phá
xây
nhà
pháp


lý xã
pháp
ta.

18


1.4.2.
Hàn Phi T r t coi tr ng n i dung giáo d c, tuyên truy n, phổ bi n pháp
lu t. Các ông cho r ng, mu n cai tr xã h i b ng pháp lu
c h t ph i
tuyên truy n, phổ bi n pháp lu
m
u bi
kh
nh, giáo d c pháp lu t s
i hi u qu l n nh t trong vi c ổ
nh
xã h i. N u th c hi n t t công tác giáo d c, tuyên truy n, phổ bi n pháp lu t
s khi
i dân không th ph m pháp. B i khi h
u hi u pháp lu t
h s không ph m vào nh
u pháp lu
. Trong vi c giáo d c pháp
lu t, Hàn Phi T ch
t ch
hoàn thi n khi n m
i
dân không th ph m pháp, không dám ph m pháp, m t khi ph m pháp thì x
t i th t n
y, hi u qu c a pháp tr s thi t th
u l n vi c
ch m
i t ki m ch lòng tham c a mình.
1.4.3.
Trong

Pháp t

Hàn Phi

ra
quan
thi hành pháp
- có ý
to
trong quá trình ổ
công tác cán
ta
nay. Trong lý
T
, Hàn Phi

sâu

ỡ và
quan
ông,
này là cánh tay
vua, giúp vua cai xã
Vua
lý quan
còn quan
thì
lý dân chúng theo ý vua. Do
Hàn Phi
xây
d
giúp vua có
quan
có tài,
trung thành.
thi
giao
phù
tránh
cao trách
hành vi

thi công
lý cán
công
các
quan nhà

thì
công khai hóa


nhân dân.

các

cán
phù

v

Hàn Phi.

19


giám sát
quan


C ư



2.

trên, Hàn Phi tuy là
c a Tuân T
bỏ
o Pháp. Hàn Phi
ph
a
nhà Nho, t
ra tri t lý chính tr riêng. Tri t lý chính tr c a Hàn Phi
b t ngu n t
ng "Phú qu
ng binh" c a Ngô Kh
Quân, hình thành m t h th ng g m ba ch
m là: Pháp, Thu t và Th .
2.1. ư ư
2.1.1.



Hàn Phi
M

"Pháp"

m chính:

à, pháp do quan ban ra, m

u ph i tuân theo.

, n i dung chính c
B

, pháp
cán cân,

ng và Ph t.

t
cho công b ng.

soi th u tà gian; pháp

N u xét theo quan ni
, "Pháp" có m t tích c c và tiêu c c.
V m t tích c c thì có nh
u kho n b
m quy n l
i dân, m t tiêu c c là có tính cách phòng ng
nh sẵn,
ng h p ph m vào l nh c m nào, thì ph i ch u theo hình ph t y.
cái "Pháp" mà Hàn Phi luôn
ổ ch có m t tiêu c
,
Pháp c a Hàn Phi
c sách "Hàn Phi Tử",
i ta th y ch "Pháp" g n
li n v i ch "C m". V y cái g i là Pháp là nh
ỏi m t chi u

il
ng, trái l
i ph t.
ng và Ph t là hai cái cán, giúp cho kẻ th ng tr ki m soát, nô d ch nhân
pháp l
c thi hành h u hi
ỏi kẻ hành pháp ph i công
b ng.
t trong thiên "N ũ ẩn" r ng: "Phù thùy kh p b t d c
hình gi , nhân giã; nhiên nhi b t kh b t hình gi
T
v
thắng kỳ pháp, b t thính kỳ kh p".
, thì Pháp
ch ng nh
nh qu c gia v m t chính tr
ng th i còn là
tiêu chu n t i cao v giá tr xã h i n
kích h u h t các
h c thuy t khác, k c Khổng - M nh, Lão - Trang và M c T .

20


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×