Tải bản đầy đủ

Tự chủ tài chính tại trường cao đẳng nghề giao thông cơ điện quảng ninh

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH
–––––––––––––––––––––––––––

VU THỊ MƯNG

TỰ CHỦ TÀI CHÍNH TẠI TRƯỜNG CAO
ĐẲNG NGHÊ GIAO THÔNG CƠ ĐIỆN
QUẢNG NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG
NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ

THÁI NGUYÊN - 2019


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH
––––––––––––––––––––––––––––––

VU THỊ MƯNG


TỰ CHỦ TÀI CHÍNH TẠI TRƯỜNG CAO
ĐẲNG NGHÊ GIAO THÔNG CƠ ĐIỆN
QUẢNG NINH
Ngành: Quản lý kinh tế
Mã số: 8.34.04.10

LUẬN VĂN THẠC SĨ THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Lưu Ngọc Trinh

THÁI NGUYÊN - 2019


i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu khoa học độc lập
của tôi. Các số liệu, kết quả trình bày trong luận văn được tập hợp từ nhiều nguồn
tài liệu và liên hệ thực tế, các thông tin trong luận văn là trung thực và có nguồn gốc
rõ ràng.
Thái Nguyên, tháng 01 năm 2019
Tác giả

Vũ Thị Mừng


ii
LỜI CẢM ƠN
Trước tiên, tôi xin bày tỏ lời cảm ơn chân thành nhất tới PGS.TS. Lưu Ngọc
Trịnh đã tận tình chỉ bảo và tạo mọi điều kiện để tôi có thể hoàn thành luận văn một
cách tốt nhất.
Tôi xin gửi lời cảm ơn tới tập thể cán bộ, giảng viên khoa Kinh Tế - trường
Đại học Kinh tế & QTKD Thái Nguyên đã có những giúp đỡ, đóng góp chân tình
trong suốt thời gian tôi tham gia học tập tại trường, đặc biệt là trong giai đoạn làm
luận văn tốt nghiệp.
Trong quá trình thực hiện, do hạn chế về lý luận, kinh nghiệm cũng như thời
gian nghiên cứu còn hạn chế, luận văn không thể tránh khỏi những sai sót. Tôi rất
mong nhận được những ý kiến đóng góp của các Thầy, Cô giáo và các bạn để luận
văn được hoàn thiện hơn.
Trân trọng cảm ơn.


Thái Nguyên, tháng 01 năm 2019
Tác giả

Vũ Thị Mừng


3

MỤC LỤC
LỜI

CAM

ĐOAN

.................................................................................................................i

LỜI

ƠN.......................................................................................................................ii
LỤC
DANH

CẢM
MỤC

...........................................................................................................................iii
MỤC

CHỮ

VIẾT

.........................................................................................vi

TẮT

DANH

MỤC

CÁC

BẢNG................................................................................................vii

MỞ

ĐẦU..............................................................................................................................1
1.
Tính
cấp
thiết
của
...................................................................................................1

đề

3.
Mục
tiêu
cứu.........................................................................................................4

tài
nghiên

4.
Đối
tượng

phạm
cứu...................................................................................4

vi

nghiên

5.
Những
đóng
góp
văn.........................................................................................4

của

luận

6.
Bố
cục
của
luận
.........................................................................................................5

văn

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VÊ TỰ CHỦ TÀI CHÍNH
TRONG
CÁC
ĐƠN
LẬP......................................................6

VỊ

SỰ

NGHIỆP

CÔNG

1.1. Cơ sở lý luận về tự chủ tài chính trong các đơn vị sự nghiệp công lập
.....................6
1.1.1.
Khái
niệm
tự
chính.........................................................................................6

chủ

tài

1.1.2. Đặc điểm của tự chủ tài chính trong các đơn vị sự nghiệp công lập
......................6
1.1.3. Vai trò của tự chủ tài chính trong các đơn vị sự nghiệp công lập
..........................7
1.1.4. Sự cần thiết ra chủ tài đời tự chủ tài chính trong đơn vị sự nghiệp công
lập............8
1.1.5. Khái quát quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính tại các đơn vị
sự
nghiệp
lập...................................................................................................................10

công


4

1.1.6. Nội dung tự chủ tài chính trong đơn vị sự nghiệp công lập
..................................12
1.1.7. Nguyên tắc thực hiện quyền tự chủ tài chính trong các đơn vị sự
nghiệp
công
lập
thu....................................................................................................................24



1.1.8. Các yếu tố ảnh hưởng đến tự chủ tài chính trong đơn vị sự nghiệp công lập
......25
1.2. Kinh nghiệm về tự chủ tài chính của một số cơ sở đào tạo trong
nước...................28
1.2.1. Kinh nghiệm của trường Cao đẳng Kinh tế kỹ thuật Quảng Ninh
......................28
1.2.2. Kinh nghiệm của trường Cao đẳng Than - khoáng sản Quảng Ninh
...................30
1.2.3. Kinh nghiệm của trường cao đẳng nghề - bách nghệ Hải Phòng
........................31


4

1.2.4. Bài học kinh nghiệm rút ra cho trường Cao đẳng nghề Giao thông cơ điện
Quảng Ninh.........................................................................................................................32
Chương 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
.............................................................34
2.1. Câu hỏi nghiên cứu .....................................................................................................34
2.2. Phương pháp nghiên cứu
............................................................................................34
2.2.1. Phương pháp thu thập thông tin
..............................................................................34
2.2.2. Phương pháp xử lý số liệu
.......................................................................................38
2.2.3. Phương pháp phân tích thông tin
............................................................................38
2.3. Hệ thống một số chỉ tiêu nghiên cứu
.........................................................................39
2.3.1. Nhóm chỉ tiêu về dự toán
........................................................................................39
2.3.2. Nhóm chỉ tiêu về các khoản thu
.............................................................................39
2.3.3. Nhóm chỉ tiêu về các khoản chi
.............................................................................39
2.3.4. Nhóm chỉ tiêu về chênh lệch thu - chi tài
chính....................................................39
Chương 3: THỰC TRẠNG TỰ CHỦ TÀI CHÍNH TẠI TRƯỜNG CAO
ĐẲNG NGHÊ GIAO THÔNG CƠ ĐIỆN QUẢNG NINH
......................................41
3.1. Giới thiệu khái quát về trường Cao đẳng nghề giao thông cơ điện
Quảng Ninh .......................................................................................................................41
3.1.1. Quá trình hình thành phát
triển................................................................................41
3.1.2. Chức năng, nhiệm vu của nhà
trường.....................................................................42
3.1.3. Cơ cấu tô chức bộ máy và các ngành nghề đào tạo tại nhà
trường.......................43
3.2. Thực trạng tự chủ tài chính tại trường Cao đẳng nghề giao thông cơ điện
Quảng Ninh.........................................................................................................................46
3.2.1. Sự hình thành tự chủ tài chính tại trường Cao đẳng nghề giao thông cơ điện
Quảng Ninh.........................................................................................................................46


5

3.2.2. Thực trạng tự chủ tài chính tại trường Cao đẳng nghề giao thông cơ điện
Quảng Ninh giai đoạn 2016
2018......................................................................................47
3.2.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến tự chủ tài chính tại trường Cao đẳng nghề giao
thông cơ điện Quảng
Ninh..................................................................................................79
3.3. Đánh giá chung về thực trạng tự chủ tài chính tại trường Cao đẳng nghề giao
thông cơ điện Quảng
Ninh..................................................................................................81


6

3.3.1. Những kết quả đạt
được...........................................................................................82
3.3.2. Một số hạn chế và nguyên
nhân..............................................................................84
Chương 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN TỰ CHỦ TÀI CHÍNH TẠI
TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHÊ GIAO THÔNG CƠ ĐIỆN QUẢNG NINH
........91
4.1. Định hướng hoàn thiện tự chủ tài chính tại trường Cao đẳng nghề giao thông
cơ điện Quảng Ninh đến năm
2025....................................................................................91
4.2. Một số giải pháp nhằm hoàn thiện tự chủ tài chính tại trường Cao đẳng nghề
giao thông cơ điện Quảng
Ninh..........................................................................................92
4.2.1. Nâng cao nhận thức về tự chủ tài chính đối với cán bộ, viên chức trong đơn
vị và năng lực đội ngũ cán bộ quản lý tài chính
...............................................................93
4.2.2. Chủ động khai thác nguồn thu đáp ứng nhiệm vu chi thường xuyên, tăng
tính tự chủ về tài chính của nhà
trường.............................................................................94
4.2.3. Phân bô hợp lý nguồn kinh phí cho nhiệm vu chi thường xuyên, đảm bảo
các khoản chi được thực hiện một cách tiết kiệm, hiệu quả
............................................97
4.2.4. Hoàn thiện, bô sung Quy chế chi tiêu nội bộ phù hợp với thực tiễn
....................98
4.2.5. Đổi mới phương pháp lập dự toán đáp ứng yêu cầu quản lý tài chính theo cơ
chế tự chủ ..........................................................................................................................101
4.2.6. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động chuyên môn
...........101
4.2.7. Nâng cao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong việc tô chức bộ máy,
biên chế.............................................................................................................................101
4.3. Một số kiến nghị........................................................................................................103
4.3.1. Đối với Chính phủ..................................................................................................103
4.3.2. Đối với Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội
....................................................103
4.3.3. Đối với UBND tỉnh Quảng Ninh
..........................................................................104
KẾT LUẬN .....................................................................................................................105


7

TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................................107
PHỤ LỤC.........................................................................................................................108


8

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
CĐN, TCN : Cao đẳng nghề, trung cấp nghề
DN

: Doanh nghiệp

ĐVSNCL

: Đơn vị sự nghiệp chất lượng

GD-ĐT

: Giáo duc - Đào tạo

NSNN

: Ngân sách nhà nước

TCTC

: Tự chủ tài chính

TSCĐ

: Tài sản cố định


vii
DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 3.1: Tổng nguồn thu của trường Cao đẳng nghề giao thông - cơ điện
Quảng Ninh giai đoạn năm 2016 - 2018................................................ 48
Bảng 3.2: Nguồn thu từ NSNN của trường Cao đẳng nghề giao thông - cơ điện
Quảng Ninh giai đoạn năm 2016 - 2018................................................ 51
Bảng 3.3: Tông hợp nguồn thu, cơ cấu nguồn thu từ hoạt động sự nghiệp giai
đoạn 2016 - 2018 ................................................................................... 53
Bảng 3.4: Tông hợp nguồn thu, cơ cấu nguồn thu từ hoạt động dịch vụ giai
đoạn 2016 - 2018 ................................................................................... 55
Bảng 3.5: Mức thu học phí đối với hệ cao đẳng nghề, trung cấp nghề .................... 57
Bảng 3.6: Mức thu dịch vu đào tạo lái xe ô tô, xe máy ............................................ 58
Bảng 3.7: Mức thu dịch vu liên kết đào tạo .............................................................. 59
Bảng 3.8: Đánh giá của cán bộ, giảng viên về các khoàn thu của nhà trường ......... 60
Bảng 3.9: Đánh giá của sinh viên về các khoản thu ................................................. 61
Bảng 3.10: Các khoản chi của trường Cao đằng nghề giao thông - cơ điện
Quảng Ninh ............................................................................................ 62
Bảng 3.11: Chi thường xuyên của trường Cao đằng nghề giao thông - cơ điện
Quảng Ninh ............................................................................................ 63
Bảng 3.12: Các khoản chi cho con người của trường Cao đằng nghề giao thông
- cơ điện Quảng Ninh............................................................................. 63
Bảng 3.13: Trích lập các quỹ tại trường Cao đằng nghề giao thông - cơ điện
Quảng Ninh ............................................................................................ 64
Bảng 3.14: Chi khen thưởng tại trường Cao đằng nghề giao thông - cơ điện
Quảng Ninh ............................................................................................ 66
Bảng 3.15: Chi quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp tại trường Cao đằng nghề
giao thông - cơ điện Quảng Ninh........................................................... 67
Bảng 3.16: Chi nghiệp vu chuyên môn tại trường Cao đằng nghề giao thông cơ điện Quảng Ninh ............................................................................... 68


viii
Bảng 3.17: Các khoản chi không thường xuyên của trường Cao đằng nghề giao
thông - cơ điện Quảng Ninh................................................................... 69
Bảng 3.18: Đánh giá của giảng viên sinh viên về công tác tự chủ chi của trường
Cao đằng nghề giao thông - cơ điện Quảng Ninh.................................. 70
Bảng 3.19: Thu nhập tăng thêm giai đoạn 2016 - 2018............................................ 73
Bảng 3.20: Tình hình trích lập và sử dung các quỹ của Trường Cao đằng nghề
giao thông - cơ điện Quảng Ninh giai đoạn 2016 - 2018 ...................... 74
Bảng 3.21: Đơn giá thanh toán tiền vượt giờ............................................................ 86


1

MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong thời kỳ hội nhập kinh tế, dưới sự lãnh đạo của Đảng và quản lý của
Nhà nước, đất nước ta đang từng bước đôi mới, trong đó giáo dục Việt Nam nói
chung và giáo duc Đại học, Cao đẳng nói riêng đã đạt được những thành tựu to lớn,
góp phần vào sự nghiệp xây dựng và phát triển kinh tế xã hội của đất nước.
Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách phát triển giáo dục đại học
theo hướng nâng cao chất lượng, trao quyền tự chủ, giảm áp lực cho ngân sách nhà
nước,… Điển hình nhất là Nghị quyết 77/NQ-CP ngày 24/10/2014 về thí điểm đổi
mới cơ chế hoạt động đối với một số cơ sở giáo dục đại học công lập [2]. Đặc biệt,
ngày
14/2/2015 Chính phủ đã ban hành Nghị định 16/2015/NĐ-CP, sửa đổi, bô sung
Nghị định 43/2006/NĐ-CP ngày 25/4/2006 về cơ chế tự chủ đối với đơn vị sự
nghiệp công lập [3]. Nghị định số 141/2016/NĐ-CP ngày 10/10/2016 của Chính
phủ về Quy định cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập trong lĩnh vực sự
nghiệp kinh tế và các sự nghiệp khác [5]; Thông tư số 145/2017/TT- BTC ngày 29
tháng 12 năm 2017 Bộ Tài chính ban hành Hướng dẫn cơ chế tài chính của đơn vị
sự nghiệp công lập theo Nghị định số 141/2016/NĐ- CP ngày 10/10/2016 của Chính
phủ quy định cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập trong lĩnh vực sự nghiệp
kinh tế và sự nghiệp khác [1].
Với việc ban hành một số chính sách tạo điều kiện thuận lợi, tăng quyền tự
chủ cho các cơ sở giáo duc đại học bước đầu đã mang lại nhiều kết quả thiết thực.
Trong đó, các đơn vị đánh giá cao về các cơ chế đối với tự chủ tài chính, bởi đây là
yếu tố quyết định đến việc phát triển, nâng cao chất lượng sản phẩm đầu ra cho đơn
vị. Có thể nói, cơ chế tự chủ tài chính đã tạo động lực quan trọng đối với các cơ sở
giáo duc đại học, cao đẳng trong việc nâng cao quyền tự chủ, gắn với tự chịu trách
nhiệm trong khai thác, phát huy tiềm năng, tăng nguồn tài chính cho nhà trường,
tăng cường tái đầu tư cơ sở vật chất, nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống cho
người lao động.
“Tự chủ” là một trong những giải pháp quyết định sự phát triển bền vững của
Trường. Nói đến tự chủ tại Trường Cao đẳng nghề Giao thông cơ điện Quảng Ninh
thì nội dung của tự chủ bao gồm rất nhiều lĩnh vực: tự chủ về tô chức và quản lý bộ


2

máy, tự chủ về học thuật như nội dung chương trình, quy mô đào tạo, nghiên cứu
khoa học... và đặc biệt quản lý tài chính là yếu tố quyết định đến cơ chế tự chủ.
Trường phải tự lo, tự đi tìm nguồn tài chính để chủ động hoạt động, không được
bao cấp toàn bộ hay một phần nữa, được tự chủ quyết định các khoản thu chi, được
chủ động thiết lập mối quan hệ với các trường, cơ sở nghiên cứu, đào tạo, khoa học
trong nước và quốc tế. Để thực hiện tốt tự chủ Trường cần có phương thức, cách
thức phù hợp, có đội ngũ lãnh đạo quản lý, tập thể năng động sáng tạo và tự chủ
phải gắn liền với tự chịu trách nhiệm.
Cũng như các trường đại học và cao đẳng trên cả nước, trường Cao đẳng nghề
Kỹ thuật - Công nghệ Tuyên Quang hoạt động theo Nghị định số 43/2006/NĐ-CP
về cơ chế tự chủ, trong đó có Trung tâm đào tạo lái xe trực thuộc là đơn vị tự trang
trải 100% kinh phí hoạt động. Nhưng trong thực tế, hiện nay cơ chế tự chủ tài chính
ở Trường Cao đẳng nghề Giao thông cơ điện Quảng Ninh vẫn còn rất bất cập và
gặp rất nhiều khó khăn. Khi thực hiện tự chủ tài chính vẫn còn lúng túng, chưa cung
cấp được nguồn tài chính kịp thời cho việc đầu tư mới phuc vu cho hoạt động dạy
và học, chưa có kế hoạch, lộ trình chuẩn. Tự chủ mang tính hình thức, sử dung
nguồn tài chính chưa hợp lý và tùy tiện. Một phần nguyên nhân là do thiếu sự định
hướng của Nhà nước trong việc thực hiện tự chủ, chưa thống nhất trong điều hành,
quản lý hệ thống, cơ chế phù hợp, …Vì vậy, tài chính giáo duc luôn là một vấn đề
nhạy cảm của xã hội, và nếu ngành Giáo duc biết sử dung “đồng tiền” hợp lý sẽ là
một trong những giải pháp quan trọng nâng cao chất lượng giáo dục hiện nay.
Để góp phần trong việc đưa ra một cái nhìn tông quan về tình hình tự chủ
trong các trường Cao đẳng, đặc biệt là tự chủ về tài chính của Trường Cao đẳng
nghề Giao thông cơ điện Quảng Ninh, đồng thời đề xuất một số ý kiến nhằm tháo
gỡ vướng mắc, tác giả đã chọn đề tài “Tự chủ tài chính tại trường Cao đẳng nghê
Giao thông cơ điện Quảng Ninh” làm luận văn thạc sỹ của mình.
2. Tổng quan nghiên cứu
Trong hơn 20 năm đôi mới, cải cách và mở cửa, các chủ thể sản xuất kinh
doanh trong nền kinh tế đã có những bước trưởng thành đáng kể, trong đó có sự góp
phần không nhỏ của việc được tự chủ tài chính. Cái “mạch” chung của công cuộc


3

cải cách kinh tế là mở rộng quyền tự chủ, đã và đang dẫn đến nhiều kết quả tốt đẹp
thấy rõ, góp phần giải phóng sức sản xuất. Tác dung tích cực của cơ chế tự chủ tài
chính ai cũng thấy rõ: Sự tự chủ, tự chịu trách nhiệm đã thực sự khơi dậy tính năng
động sáng tạo không chỉ trong kinh tế mà còn trong nhiều lĩnh vực hoạt động khác
của đời sống xã hội. Trong khi đó, quyền tự chủ tài chính tại các đơn vị sự nghiệp
công lập nóichung, đại học công lập Việt Nam nói riêng vẫn đang trong tình trạng
tut hậu và thấp kém. Các trường Đại học công lập đang và sẽ “đối mặt” với thực tế
đi sau các trường dân lập. Bởi, các trường dân lập, tư thuc mới mở không chịu sức
ép từ phía các cơ quan quản lý, họ tự quyết với mức thu học phí cao nên trả lương
giảng viên cao. Do vậy, nếu các trường công không có chế độ đãi ngộ chính đáng
thì sẽ bị chảy máu chất xám. Hơn nữa, muốn có chất lượng đào tạo thì đi đôi với nó
phải có chi phí đào tạo tương ứng. Chi phí hiện nay cho đào tạo rất thấp, vì thế nên
chất lượng đào tạo giáo duc đại học của chúng ta hiện nay còn thấp. Việc duy trì
quá lâu cơ chế bao cấp từ ngân sách Nhà nước đã làm cho các cơ sở đại học, nhất là
Đại học công lập mất sự tự chủ và tự chịu trách nhiệm trong việc tạo nguồn và sử
dung tài chính của chính mình để rồi phải chấp nhận là Đại học nghèo khó và xơ
cứng trong đời sống vật chất. Thiếu quyền tự chủ, mọi hoạt động sáng tạo của công
dân trong tất cả mọi ngành nghề đều sẽ bị bóp nghẹt hoặc không thể phát huy đúng
mức, điều này lại càng đúng hơn khi đem áp dung vào phạm vi, môi trường đại học,
nơi đòi hỏi có nền học thuật cao nhất nước vốn dĩ chỉ có thể xây dựng được trên cơ
sở tông hợp kết quả học tập - nghiên cứu khách quan của những chủ thể hoạt động
hoàn toàn tự do. Cho đến nay, có nhiều tài liệu nghiên cứu về tự chủ tài chính tại các
trường Đại học, cao đẳng như: Vũ Thị Thanh Thủy (2012), Quản lý tài chính các

trường Đại học công lập ở Việt Nam, Luận án Tiến sĩ Kinh tế, Trường Đại học
Kinh tế Quốc dân; Lê Thị Hoàn (2006), Hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính tại Viện
Khoa học Thủy lợi, Luận văn Thạc sĩ Kinh tế, Trường Đại học kinh tế Quốc dân; Lê
Thị Khánh Trang(2007), Giải pháp hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính ở Đại học
Quốc gia Hà Nội, Luận văn Thạc sĩ Kinh tế, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân.;
Nguyễn Trung Thành (2014) Hoàn thiện cơ chế tự chủ về tài chính tại Trường Cao
đẳng nghề Kỹ thuật - Công nghệ Tuyên Quang,Luận văn Thạc sĩ Kinh tế, Trường Đại


4

học kinh tế & quản trị kinh doanh - Đại học Thái Nguyên. Tuy nhiên chưa có đê tài
nào nghiên cứu về tự chủ tài chính tại trường Cao đẳng nghề giao thông cơ điện

Quảng Ninh. Chính vì vậy tác giả lựa chọn đề tài: “Tự chủ tài chính tại trường
Cao đẳng nghê Giao thông cơ điện Quảng Ninh” để nghiên cứu.
3. Mục tiêu nghiên cứu
3.1. Mục tiêu chung
Hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính, nâng cao hiệu quả quản lý, phát huy tính
tự chủ ở trường Cao đẳng nghề giao thông cơ điện Quảng Ninh trong việc quản lý
và sử dung các nguồn lực tài chính đúng muc đích, tiết kiệm, hiệu quả.
3.2. Mục tiêu cụ thê
- Hệ thống hóa các vấn đề lý luận và thực tiễn về tự chủ về tài chính của các
đơn vị sự nghiệp.
- Phân tích, đánh giá thực trạng tự chủ tài chính tại tại trường Cao đẳng nghề
Giao thông cơ điện Quảng Ninh, chỉ ra những kết quả cùng những hạn chế trong
hoạt động này của nhà trường và các nguyên nhân chủ yếu của chúng.
- Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác tự chủ tài chính tại
trường Cao đẳng nghề Giao thông cơ điện Quảng Ninh.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu là cơ chế tự chủ tài chính tại trường Cao đẳng nghề
Giao thông cơ điện Quảng Ninh
4.2. Phạm vi nghiên cứu
- Về thời gian: Các số liệu nghiên cứu tập trung vào giai đoạn năm 2016 -2018.
- Về không gian: Đề tài nghiên cứu tại trường Cao đẳng nghề Giao thông cơ
điện Quảng Ninh.
- Về nội dung: Là các nội dung liên quan đến cơ chế tự chủ tài chính tại
trường Cao đẳng nghề Giao thông cơ điện Quảng Ninh.
5. Những đóng góp của luận văn
5.1. Vê khoa học
Luận văn tông kết được những vấn đề cơ bản về tự chủ tài chính đối với hệ
thống các đơn vị sự nghiệp công lập.


5

5.2. Vê thực tiễn
Luận văn đã phản ánh một cách đầy đủ và toàn diện thực trạng tự chủ tài
chính của trường Cao đẳng nghề Giao thông cơ điện Quảng Ninh thời gian qua.
Đề tài có ý nghĩa thiết thực giúp trường Cao đẳng nghề Giao thông cơ điện
Quảng Ninh hoàn thiện việc thực hiện quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong quản
lý tài chính tại nhà trường trong thời gian tới.
Làm tài liệu tham khảo cho các đơn vị có điều kiện tương tự và những người
quan tâm đến tự chủ tài chính.
6. Bố cục của luận văn
Luận văn “Tự chủ tài chính tại trường nghê Giao thông cơ điện Quảng
Ninh”
ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phu lục, gồm có 4 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về tự chủ tài chính trong các đơn vị sự
nghiệp công lập
Chương 2: Phương pháp nghiên cứu
Chương 3: Thực trạng tự chủ tài chính tại trường Cao đẳng nghề giao thông
cơ điện Quảng Ninh
Chương 4: Giải pháp hoàn thiện tự chủ tài chính tại trường Cao đẳng nghề
giao thông cơ điện Quảng Ninh


6

Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VÊ TỰ CHỦ TÀI CHÍNH
TRONG CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÔNG LẬP
1.1. Cơ sở lý luận về tự chủ tài chính trong các đơn vi sự nghiệp công lập
1.1.1. Khái niệm tự chủ tài chính
Cơ chế quản lý tài chính là hệ thống tông thể các phương pháp, các hình thức
và công cu được vận hành để quản lý các hoạt động tài chính ở một chủ thể nhât
định nhằm đạt được những muc tiêu đã định. Cơ chế quản lý tài chính là sản phẩm
chủ quan của con người trên cơ sở nhận thức vận động khách quan của phạm trù tài
chính trong từng giai đoạn lịch sử.
“Tự chủ tài chính là việc nhà nước phân cấp cho đơn vị, cơ quan được chủ
động và chịu trách nhiệm trước nhà nước trong việc tạo nguồn thu và chi tiêu trong
đơn vị, cơ quan nhằm thực hiện tốt nhiệm vụ được giao.” [7]
Tự chủ tài chính trong các đơn vị sự nghiệp công lập thực chất là cơ chế
quản lý tài chính mà ở đó đơn vị, cơ quan được chủ động và chịu trách nhiệm trước
nhà nước trong việc tạo nguồn thu và chi tiêu trong đơn vị, cơ quan nhằm thực hiện
tốt nhiệm vu được giao.
1.1.2. Đặc điêm của tự chủ tài chính trong các đơn vị sự nghiệp công lập
Đơn vị sự nghiệp công lập là đơn vị quản lý và cung cấp các dịch vu công
cho xã hội do Nhà nước thành lập và đặt dưới sự quản lý của Nhà nước, nên quyền
tự chủ và tự chịu trách nhiệm về tài chính trong các đơn vị sự nghiệp công lập mang
những đặc điểm riêng, cu thể là:
+ Quyền đi đôi với trách nhiệm: Đơn vị sự nghiệp công được Nhà nước giao
quyền quyết định các vấn đề tài chính trong đơn vị, song phải chịu trách nhiệm về
các quyết định của mình trước pháp luật, trước Nhà nước và trước yêu cầu của
người thu hưởng các dịch vu do mình cung cấp.
+ Quyền tự chủ tài chính luôn song hành với các quyền tự chủ trong các hoạt
động khác của đơn vị. Quyền tự chủ tài chính chỉ có thể triển khai thực hiện khi đơn
vị sự nghiệp công lập được quyền tự chủ trong các hoạt động sự nghiệp một cách có
hiệu quả, đơn vị sự nghiệp công phải có tự chủ về tài chính. Như vậy, giữa quyền tự


7

chủ tài chính với quyền tự chủ các hoạt động khác trong đơn vị sự nghiệp công lập
có mối quan hệ hữu cơ gắn bó với nhau, hỗ trợ nhau.
+ Quyền tự chủ tài chính trong các đơn vị sự nghiệp công là quyền tự chủ có
giới hạn. Các đơn vị sự nghiệp công lập là các đơn vị do Nhà nước thành lập và
quản lý, nên mọi hoạt động trong đơn vị sự nghiệp công lập, kể cả hoạt động tài
chính đều đặt dưới sự kiểm tra, giám sát của Nhà nước, của các cơ quan quản lý cấp
trên, cho dù các hoạt động đó đã được trao quyền tự chủ và tự chịu trách nhiệm. Sự
giới hạn của quyền tự chủ tài chính trong các đơn vị công lập là một yêu cầu tất
yếu, nó xuất phát từ lợi ích chính đáng trong việc hưởng thu dịch vu công của xã
hội mà Nhà nước là người bảo hộ. Nhà nước ban hành quy chế tự chủ tài chính
trong đơn vị sự nghiệp công lập, quy định phạm vi, mức độ tự chủ đối với một số
hoạt động tài chính trong đơn vị.
+ Nhà nước trao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho đơn vị sự nghiệp
công lập trong tô chức, sắp xếp, sử dung lao động và nguồn lực tài chính để hoàn
thành nhiệm vu được giao, phát huy mọi khả năng của đơn vị để cung cấp dịch vu
với chất lượng cao cho xã hội, tăng nguồn thu nhằm từng bước giải quyết thu nhập
cho người lao động.
Thực hiện chủ trương xã hội hoá trong việc cung cấp dịch vu cho xã hội, huy
động sự đóng góp của cộng đồng xã hội để phát triển các hoạt động sự nghiệp, từng
bước giảm dần bao cấp từ ngân sách nhà nước.
1.1.3. Vai trò của tự chủ tài chính trong các đơn vị sự nghiệp công lập [8]
Vai trò cu thể của việc thực hiện giao quyền tự chủ tài chính cho các đơn vị
sự nghiệp công lập nói chung và đơn vị sự nghiệp công lập thuộc lĩnh vực giáo duc,
đào tạo và dạy nghề nói riêng được thể hiện trên các mặt sau:
+ Giao quyền tự chủ tài chính cho các đơn vị đã giúp các đơn vị chủ động
thu hút, khai thác, tạo lập nguồn vốn ngân sách và ngoài ngân sách thông qua đa
dạng hoá các hoạt động sự nghiệp, nâng cao hiệu quả sử dung ngân sách Nhà nước,
nhân lực, tài sản để việc thực hiện nhiệm vu hiệu quả hơn, mở rộng, phát triển
nguồn thu.
+ Giao quyền tự chủ tài chính cho các đơn vị tác động tích cực tạo điều kiện
cho các đơn vị chủ động hơn trong công tác quản lý tài chính, quan tâm hơn đến


8

hiệu quả sử dung kinh phí và thực hành tiết kiệm. Qua đó, thúc đẩy các đơn vị chủ
động và năng động hơn trong các hoạt động theo hướng đa dạng hoá các loại hình
đào tạo để tăng nguồn thu, khắc phuc tình trạng sử dung lãng phí các nguồn lực,
đồng thời khuyến khích sử dung tiết kiệm trong chi tiêu và tôn trọng nhiệm vu hoạt
động nghiệp vu có chuyên môn của các đơn vị.
+ Giao quyền tự chủ tài chính cho các đơn vị góp phần tăng cường trách
nhiệm của đơn vị đối với nguồn kinh phí, công tác lập dự toán được chú trọng hơn
và khả thi hơn. Hầu hết các đơn vị được giao quyền tự chủ đã xây dựng quy chế chi
tiêu nội bộ và thực hiện công khai tài chính.
+ Giao quyền tự chủ tài chính là cơ sở xác lập cơ chế bảo đảm và hỗ trợ thực
hiện quyền tự chủ tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập trong quá trình tạo lập và
sử dung các nguồn lực tài chính trong đơn vị.
+ Giao quyền tự chủ tài chính cho các đơn vị bảo đảm đầu tư của Nhà nước
cho các đơn vị sự nghiệp được đúng mục đích hơn, có trọng tâm trọng điểm, nhằm
nâng cao chất lượng hoạt động sự nghiệp, tạo cơ sở pháp lý cho các đơn vị hoạt động
theo đúng quy định của pháp luật, thể chế hoá việc trả lương, thu nhập tăng thêm
một cách thích đáng, hợp phát từ kết quả hoạt động sản xuất cung ứng dịch vu và
tiết kiệm chi tiêu, tăng cường công tác quản lý tài chính của các đơn vị từng bước đi
vào nề nếp.
1.1.4. Sự cần thiết ra chủ tài đời tự chủ tài chính trong đơn vị sự nghiệp
công lập
Việc trao quyền tự chủ cho các đơn vị sự nghiệp tạo ra sự chủ động sáng tạo
cho họ, các đơn vị có thể linh hoạt trong việc sử dung có hiệu quả nguồn kinh phí,
đồng thời nâng cao tính tự chịu trách nhiệm buộc các đơn vị phải biết tiết kiệm,
tránh lãng phí. Nhờ đó, các nguồn thu được sử dung hợp lý, nâng cao thu nhập cho
người lao động, trang thiết bị được đầu tư trọng điểm, tạo điều kiện nâng cao chất
lượng cung cấp dịch vu, các đơn vị chủ động hơn trong công tác quản lý tài chính,
chủ động trong đầu tư mua sắm và xây dựng cơ bản theo thời điểm và muc đích sử
dung kinh phí có hiệu quả, tự chủ trong việc sắp xếp tô chức bộ máy và lao động
trong từng đơn vị.
Tự chủ tài chính cho phép các đơn vị sự nghiệp được mở rộng hoạt động
dịch vu của mình, mở rộng các hình thức liên kết nhằm tăng nguồn thu cho đơn vị


9

đồng thời đơn vị được sử dung nguồn thu đó theo quy định. Chính điều này đã kích
thích các đơn vị tìm kiếm, thu hút nguồn kinh phí ngoài kinh phí Ngân sách Nhà
nước, muốn vậy họ phải nâng cao chất lượng dịch vu của mình.
Hoạt động của các đơn vị trở nên năng động hơn theo hướng đa dạng hoá các
loại hình hoạt động để tăng nguồn thu sự nghiệp của các đơn vị. Nếu trước kia các
đơn vị chỉ trông chờ vào nguồn kinh phí từ ngân sách cấp thì nay họ có thể huy
động nguồn lực tài chính từ nhiều cách. Như vậy chất lượng phuc vu của các đơn vị
sự nghiệp nói chung và chất lượng đào tạo nói riêng được nâng lên, đồng thời gánh
nặng đối với ngân sách cũng được giảm bớt, Nhà nước chỉ phải tập trung cho những
ngành trọng điểm mũi nhọn.
Thực hiện cơ chế tự chủ tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập trong
điều kiện NSNN còn hạn hẹp là hết sức cần thiết, xuất phát từ những lý do chính sau
đây:
Một là, xuất phát từ thực trạng bộ máy quản lý của Nhà nước và yêu cầu
nâng cao năng lực, hiệu quả của bộ máy quản lý hành chính Nhà nước: Những năm
qua, bộ máy hành chính Nhà nước được xây dựng theo nguyên tắc tập trung, dân
chủ, ngày càng thực hiện có hiệu lực, hiệu quả. Tuy nhiên quá trình đó cũng xuất
hiện nhiều vấn đề mới và bộc lộ rõ hơn những vấn đề yếu kém. Bộ máy tô chức
Nhà nước chưa thực sự khoa học, chưa thực sự đôi mới còn cồng kềnh, trì trệ, chức
năng, nhiệm vu còn chồng chéo, quan hệ ngang dọc chưa hợp lý, phân quyền, phân
công phối hợp còn thiếu rõ ràng, chưa chặt chẽ, còn quá nhiều đầu mối làm giảm
sức quản lý vĩ mô phân tán nguồn lực, đội ngũ cán bộ công chức chưa thực sự
chuyên nghiệp hoá. Thực trạng biên chế tại các cơ quan, đơn vị hành chính sự
nghiệp vừa thừa, lại vừa thiếu. Cơ cấu công chức, viên chức còn bất hợp lý về trình
độ năng lực đã dẫn đến hiệu quả công việc thấp.

Hai là, xuất phát từ thực trạng tiền lương và chính sách tiền lương hiện
nay. Tiền lương còn mang tính bình quân, không có sự phân biệt giữa tiền lương của
cán bộ, công chức, viên chức giữa khu vực cơ quan hành chính và đơn vị sự nghiệp,
mức lương còn thấp chưa đảm bảo đúng nghĩa của tiền lương nên không thúc đẩy
kích thích tính tích cực, sáng tạo của cán bộ, công chức, làm cho chất lượng công
việc của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức không đảm bảo. Bên cạnh đó chưa
xây


10

dựng được thang lương, ngạch lương cho những cán bộ công chức có trình độ học
hàm cao sau đại học, do vậy chưa khuyến khích được lực lượng cán bộ, công chức,
viên chức học tập, năng cao trình độ có thái độ tích cực, nhiệt huyết trong công tác.
Đây cũng là nguyên nhân gây ra hiện tượng chảy máu chất xám trong các cơ quan
hành chính và đơn vị sự nghiệp công lập trong thời gian vừa qua là rất lớn và đáng
báo động.
Ba là, xuất phát từ phương thức cấp phát kinh phí cho các cơ quan hành
chính, đơn vị sự nghiệp được áp dung nhiều năm qua đã bộc lộ nhiều hạn chế.
Do hạn chế trong việc xây dựng dự toán đầu năm hoặc có những biến động
bất thường trong năm, dẫn đến cuối năm nhiều đơn vị sử dụng ngân sách đã xảy ra
tình trạng thừa hạn mức kinh phí ở mục này nhưng lại thiếu kinh phí hoạt động ở
mục khác, hoặc nếu không sử dụng hết thì phần hạn mức thừa sẽ bị huỷ bỏ… Cơ
chế này dẫn đến tình trạng sử dụng kinh phí chưa đúng mục đích và chưa hiêu quả,
tình trạng tồn đọng kinh phí ở các đơn vị sử dụng NSNN còn nhiều. Cách cấp phát
tài chính này có xu hướng thiên về cơ chế “xin – cho”, các đơn vị sự nghiệp phần
lớn còn ỷ lại vào việc phân bô ngân sách nhà nước hàng năm.Dự toán kinh phí còn
chậm, nhiều dự án đã được phê duyệt, triển khai thực hiện song kinh phí còn chưa
đáp ứng được.
Xét ở tầm vĩ mô, theo đánh giá của Bộ Tài chính, sau khi thực hiện quyền tự
chủ tài chính, phần lớn các đơn vị sự nghiệp có thu đó chủ động sử dung nguồn
kinh phí từ ngân sách nhà nước giao, tích cực khai thác nguồn thu dịch vu để đáp
ứng yêu cầu hoạt động và nhu cầu cung cấp dịch vu cho xã hội; bảo đảm chi tiêu
tiết kiệm, hiệu quả nguồn kinh phí; xoá bỏ tình trạng “hành chính hoá” hoạt động sự
nghiệp, tạo điều kiện phát triển và mở rộng hoạt động dịch vu do đơn vị sự nghiệp
có thu được chủ động trong việc huy động các nguồn lực về tài chính, lao động, cơ
sở vật chất để tô chức hoạt động dịch vu ngày càng phong phú và đa dạng, từ đó
nâng cao chất lượng hoạt động sự nghiệp và tăng thu nhập cho người lao động.
1.1.5. Khái quát quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm vê tài chính tại các đơn vị sự
nghiệp công lập
Nghị định 16/2015/NĐ-CP, sửa đổi, bô sung Nghị định 43/2006/NĐ-CP ngày
25/4/2006 về cơ chế tự chủ đối với đơn vị sự nghiệp công lập. Nghị định
số


11

141/2016/NĐ-CP ngày 10/10/2016 của Chính phủ về Quy định cơ chế tự chủ của
đơn
vị sự nghiệp công lập trong lĩnh vực sự nghiệp kinh tế và sự nghiệp khác, bao gồm:

* Quyên tự chủ trong việc huy động vốn và vay vốn tín dụng
Đơn vị sự nghiệp công lập có hoạt động dịch vu đuợc quyền vay vốn của các
tô chức tín dung, được huy động vốn của các bộ, viên chức trong đơn vị để đầu tư
mở rộng và nâng cao chất lượng hoạt động sự nghiệp, tô chức các hoạt động dịch vu
phù hợp với chức năng, nhiệm vu và tự chịu trách nhiệm trả nợ vay theo quy định
của pháp luật.
* Quyên tự chủ vê quản lý và sử dụng tài sản
Đơn vị được thực hiện đầu tư, mua sắm, quản lý sử dung tài sản Nhà nước
theo quy định của pháp luật quản lý tài sản tại đơn vị sự nghiệp. Đối với tài sản cố
định (TSCĐ) sử dung vào hoạt động dịch vu theo thực hiện khấu hao thu hồi vốn
theo quy định áp dụng cho doanh nghiệp Nhà nước. Số tiền trích khấu hao, thanh lý
tài sản thuộc nguồn vốn NSNN được để lại cho đơn vị sự nghiệp công lập để bô
sung quỹ phát triển sự nghiệp, số tiền trích khấu hao, tiền thanh lý tài sản thuộc
nguồn vốn vay được dùng vào trả nợ vay, nếu trả đủ nợ mà còn thừa thì bô sung
quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp.
* Quyên tự chủ trong việc trả tiền lương, tiên công cho người lao động
trong đơn vị theo các quy định của pháp luật lao động
Đơn vị thực hiện chi trả tiền lương, phu cấp lương, tiền công và các khoản
thu nhập từ tiền lương của người lao động; được quyết định hệ số điều chỉnh mức
lương tối thiểu không quá 2,5 lần (đối với đơn vị sự nghiệp có thu tự đảm bảo chi
phí), không quá 2 lần (đối với đơn vị sự nghiệp có thu tự đảm bảo một phần chi phí)
so với mức lương tối thiểu do nhà nước quy định.
* Quyên tự chủ trong việc phân phối và sử dụng kết quả hoạt động tài
chính trong năm
Thủ trưởng đơn vị được quyết định mức chi quản lý hành chính (công tác
phí, hội nghị, điện thoại…); chi nghiệp vu thường xuyên cao hơn hoặc thấp hơn
mức chi do nhà nước quy định trong phạm vi nguồn thu được sử dụn g.


12

Căn cứ vào kết quả hoạt động tài chính trong năm đơn vị xây dựng phương
án phân phối phù hợp với tình hình thực tế.
Đó là những nội dung cơ bản về quyền tự chủ tài chính trong các đơn vị sự
nghiệp công lập có thu. Tuỳ theo mức tự bảo đảm nguồn kinh phí cho hoạt động
thường xuyên trong các đơn vị công lập mà phạm vi, mức độ tự chủ tài chính có
khác nhau trong các đơn vị sự nghiệp công lập. Nói chung, đơn vị sự nghiệp bảo
đảm hoàn toàn kinh phí cho hoạt động thường xuyên theo quy định thì phạm vi mức
độ tự chủ đuợc quy định rộng rãi hơn.
Theo NĐ số 14/2016/NĐ-CP thì có những cấp độ tự chủ tài chính như sau:
1. TCTC đối với đơn vị sự nghiệp kinh tế, sự nghiệp khác bảo đảm chi
thường xuyên và chi đầu tư.
2. TCTC đối với đơn vị sự nghiệp kinh tế, sự nghiệp khác tự bảo đảm chi
thường xuyên
3. TCTC đối với đơn vị sự nghiệp kinh tế, sự nghiệp khác tự bảo đảm một
phần chi thường xuyên.
4. TCTC đối với đơn vị sự nghiệp kinh tế, sự nghiệp khác do nhà nước bảo
đảm chi thường xuyên.
5. Tự chủ trong giao dịch tài chính, quy chế chi tiêu nội bộ và điều kiện vận
dung cơ chế tài chính như DN đối với đơn vị sự nghiệp kinh tế, sự nghiệp khác.
(Nguồn: thukyluat.vn)
Đơn vị hương theo loại tự chủ tài chính thứ ba để có cơ sở xây dựng nội
dung tự chủ tài chính trong phần 1.1.6 tiếp theo.
1.1.6. Nội dung tự chủ tài chính trong đơn vị sự nghiệp công lập
1.1.6.1. Nguồn tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập
Nguồn tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập gồm:
a. Nguồn thu
1. Thu do NSNN cấp
2. Thu từ hoạt động sự nghiệp
3. Nguồn viện trợ, tài trợ, quà biếu tặng, cho theo quy định của pháp luật
4. Nguồn khác:


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tải bản đầy đủ ngay

×